Dictionary Entries
Showing 1,501–1,520 of 3,186 words
က
ကျ လူ
[t͡ɕ lù]
Arakanese:
အိုမင်းရင့်ရော်သော အရွယ်သို့(ရောက်ရေ) သက်လျောသည်
Burmese:
အိုမင်းရင့်ရော်သော အရွယ်သို့(ရောက်သည်) သက်လျောသည်
English:
old
Grammar Note:
ကြိယာ
ကျကန်းပင်
[t͡ɕkáɴpɪ̀ɴ]
Arakanese:
ခွပ်ထစ်ကေ အပင်အရွက်ရို့မှ အစီးများထွက်သော အပင်တမျိုး
Burmese:
ခုတ်ထစ်လျှင် အပင်အရွက်တို့မှ အစေးများထွက်သော အပင်တစ်မျိုး
English:
like rubber tree
Grammar Note:
နာမ်
ကျက်
[t͡ɕɛʔ]
Arakanese:
မမိရယောင်ရွတ်ဖတ် သရဇ္ဈယ်ခြင်းကိုပြုရေ။ ကျက်မှတ်
Burmese:
မမေ့ရအောင်ရွတ်ဖတ် သရဇ္ဈယ်ခြင်းကိုပြုသည်။ ကျက်မှတ်
English:
read
Grammar Note:
ကြိယာ
ကျက်၂
[t͡ɕɛʔ၂]
Arakanese:
၁၊ ငရဲအစဟိရေ ပူလောင်မှု ဒုက္ခဆင်းရဲကတ်စွာကို ခံစားရေ။ ၂၊ အနာအစဟိစွာရို့ ပကတိအတိုင်း အသားပြန်ဖြစ်တေ။ အနာကျက်။ ၃၊ အုတ်၊ အိုးစစွာကို မီးဖိုနန့်ပြုလုပ်သနန့် အသုံးပြုနှိုင်ရေအဖြစ်သို့ ရောက်ရေ။ ၄၊ ထမင်းဟင်းစစွာကို မီးနန့်ချက်သနန့် စားသုံးနှိုင်ရေအဖြစ်သို့ ရ
Burmese:
၁၊ ငရဲစသော ပူလောင်မှု ဒုက္ခဆင်းရဲကြသည်ကို ခံစားသည်။ ၂၊ အနာစသည်တို့ ပကတိအတိုင်း အသားပြန်ဖြစ်သည်။ အနာကျက်။ ၃၊ အုတ်၊ အိုးစသည်ကို မီးဖိုဖြင့်ပြုလုပ်သဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည့်အဖြစ်သို့ ရောက်သည်။ ၄၊ ထမင်းဟင်းစသည်ကို မီးဖြင့်ချက်သဖြင့် စားသုံးနိုင်သည့်အဖြစ်သို့ ရ
English:
warm
Grammar Note:
ကြိယာ
ကျက်ကျက်
[t͡ɕɛʔt͡ɕɛʔ]
Arakanese:
၁၊ အသံကျကျယ်လောင်လောင် လားလာလှုပ်ရှား ပြောဆိုဗျာယ်။ ၂၊ အလွန်ပူပြင်းပြစွာ။ နီလျှင်ကျက်ကျက်၊ ပူပြင်းချက်ကြောင့် (ရှီးထုံး)။ ပူလောင်ကျက်ကျက်၊ နီပူချက်ကြောင့်၊ ကောက်တက် စပါးပင်၊ ညှိုးလျှင်ခြောက်သွိ. ဪ (မြို့တည်)။ ကျက်ကိုအရင်းတည်ပြီးကေ ကျက်ကျက်ဆူ။ ကျက်ကျက်ပူ။ ကျက်ကျက်
Burmese:
၁၊ အသံကျယ်လောင်စွာ သွားလာလှုပ်ရှား ပြောဆိုလျက်။ ၂၊ အလွန်ပူပြင်းပြစွာ။ နီလျှင်ကျက်ကျက်၊ ပူပြင်းချက်ကြောင့် (ရှေးထုံး)။ ပူလောင်ကျက်ကျက်၊ နီပူချက်ကြောင့်၊ ကောက်တက် ကောက်ပင်၊ ညှိုးလျှင်ခြောက်သွိ. ဪ (မြို့တည်)။ ကျက်ကိုအရင်းတည်၍ ကျက်ကျက်ဆူ။ ကျက်ကျက်ပူ။ ကျက်ကျက်
English:
hot
Grammar Note:
ကြိယာဝိသေသန
ကျက်ကျက်ဆူ
[t͡ɕɛʔt͡ɕɛʔsʰù]
Arakanese:
၁၊ မငြိမ်မသက် လှုပ်ရှား လားလာဗျာယ်။ ၂၊ ဆူဆူညံညံ အသံကျကျယ်လောင်လောင်။ ကျွီးကြွီးကြော်ဗျာယ်။ ဝန်းကျင်ရန်လှည့်၊ လုပ်ကြံတိုက်သော်၊ ကျက်ကျက်ဆူဝှန်၊ ပျက်သေပြန်ပနာ (ရခိုင်ကာ)
Burmese:
၁၊ မငြိမ်မသက် လှုပ်ရှား သွားလာလျက်။ ၂၊ ဆူဆူညံညံ အသံကျယ်လောင်စွာ။ အော်ဟစ်ကြွေးကြော်လျက်။ ဝန်းကျင်ရန်လှည့်၊ လုပ်ကြံတိုက်သော်၊ ကျက်ကျက်ဆူဝှန်၊ ပျက်သေပြန်၍ (ရခိုင်ကာ)
English:
thriving
Grammar Note:
ကြိယာဝိသေသန
ကျက်ကျက်ရိုက်
[t͡ɕɛʔt͡ɕɛʔɹaɪʔ]
Arakanese:
၁၊ မငြိမ်မသက် လှုပ်ရှားလားလာဗျာယ်။ ဆူဆူညံညံ ကျကျယ်လောင်လောင်သော အသံနန့်။ ဆောင်ပန်းခွင်လေ၊ မီးစင်ထက်မာ၊ ကျက်ကျက်ရိုက်လို့ (နာရဒ)
Burmese:
၁၊ မငြိမ်မသက် လှုပ်ရှားသွားလာလျက်။ ဆူဆူညံညံ ကျယ်လောင်စွာသော အသံဖြင့်။ ဆောင်ပန်းခွင်လေ၊ မီးစင်ထက်မှာ၊ ကျက်ကျက်ရိုက်လို့ (နာရဒ)
English:
vociferate
Grammar Note:
ကြိယာဝိသေသန
ကျက်ကျက်လောင်
[t͡ɕɛʔt͡ɕɛʔlàʊɴ]
Arakanese:
အပူဟိန်ပြင်းစွာ ထိတွိခြင်းကို ခံရရေအနိန်နန့်
Burmese:
အပူရှိန်ပြင်းစွာ ထိတွေ့ခြင်းကို ခံရသောအားဖြင့်
English:
hot
Grammar Note:
ကြိယာဝိသေသန
ကျက်စနူ
[t͡ɕɛʔsnù]
Arakanese:
ဆားငန်ရေမှီရာမာ ပေါက်တတ်ရေ အပွင့်ကြိုင်လှိုင်သော အပင်တမျိုး
Burmese:
ဆားငန်ရေမှီရာတွင် ပေါက်တတ်သော အပွင့်ကြိုင်လှိုင်သော အပင်တစ်မျိုး
English:
plant grow in salty place
Grammar Note:
နာမ်
ကျက်စနူပျား
[t͡ɕɛʔsnùprá]
Arakanese:
ကျက်စနူပင်ပွင့်ချိန် တန်ခူးလမာ အုံဖွဲ့လာတတ်ရေ ပန်းဝတ်ရည် စုပ်ပျံတတ်ရေ ပိုးကောင်တမျိုး။ ပျားတမျိုး။ ယင်းပျားကို ‘အနန်းပျား’ခေါ်ပနာ၊ ယင်းပျားရည်ကို ‘အနန်းပျားရည်’ ဟုခေါ်ရေ။ ၄င်းပျားရည်ကို သောက်သုံးသောအနိန်နန့် အသက်ရှည်ရေဟူ၏
Burmese:
ကျက်စနူပင်ပွင့်ချိန် တန်ခူးလတွင် အုံဖွဲ့လာတတ်သော ပန်းဝတ်ရည် စုပ်ပျံတတ်သော ပိုးကောင်တစ်မျိုး။ ပျားတစ်မျိုး။ ယင်းပျားကို ‘အနန်းပျား’ခေါ်၍၊ ယင်းပျားရည်ကို ‘အနန်းပျားရည်’ ဟုခေါ်သည်။ ၄င်းပျားရည်ကို သောက်သုံးသောအားဖြင့် အသက်ရှည်သည်ဟူ၏
English:
honey
Grammar Note:
နာမ်
ကျက်စာ
[t͡ɕɛʔsà]
Arakanese:
မမိရယောင် မပြတ်ရွတ်ဖတ် သရဇ္ဈယ်ရရေစာ
Burmese:
မမေ့ရအောင် မပြတ်ရွတ်ဖတ် သရဇ္ဈယ်ရသည့်စာ
English:
lesson to be learnt by heart or to be memorised
Grammar Note:
နာမ်
ကျက်စား
[t͡ɕɛʔsá]
Arakanese:
နီရာတခုတည်းသို့ မပြတ်လားလာရေ။ စိတ်ကေလည်း မပြတ်လီ့လာ သုံးသပ်သည်
Burmese:
နေရာတစ်ခုတည်းသို့ မပြတ်သွားလာသည်။ စိတ်ဝင်စားလျက် မပြတ်လေ့လာ သုံးသပ်သည်
English:
learn
Grammar Note:
ကြိယာ
ကျက်တော့
[t͡ɕɛʔtɔ̰]
Arakanese:
ကျက်တွာလိုင်ဖင်းမာ အရဲရောင်ဟိရေ မောင်ညိုကြီးတမျိုး
Burmese:
ကျက်တွာလည်ပင်းတွင် အနီရောင်ရှိသော ကြက်တူရွေးကြီးတစ်မျိုး
English:
parrot
Grammar Note:
နာမ်
ကျက်ပိတ်
[t͡ɕɛʔpeɪʔ]
Arakanese:
ကျပ်ပိတ်အိမ် အစဟိရေအဆောက်အအုံမာ ခေါင်မိုးထိပ်စွန်းနှစ်ဖက်ဟိ ထုပ်တန်းနှင့် ခေါင်မိုးအကြား ဖီးနံရံနှင့်တစပ်တည်း သုံးထောင့်ချွန်းနိန်ရေ နီရာကို မိုးရီမ၀င်ရယောင် ပိတ်ထားရေအရာ
Burmese:
ကျပ်ပိတ်အိမ် စသောအဆောက်အအုံတွင် ခေါင်မိုးထိပ်စွန်းနှစ်ဖက်ရှိ ထုပ်တန်းနှင့် ခေါင်မိုးအကြား ဘေးနံရံနှင့်တစ်စပ်တည်း သုံးထောင့်ချွန်းနေသော နေရာကို မိုးရေမ၀င်ရအောင် ပိတ်ထားသောအရာ
English:
none
Grammar Note:
နာမ်
ကျက်မှတ်
[t͡ɕɛʔm̥aʔ]
Arakanese:
၁၊ စာကိုနုတ်ငုံလည်းရ၊ မှတ်လည်းမှတ်မိရေ။ ၂၊ အသံတနည်း ရုပ်ကိုမှတ်မိရေ
Burmese:
၁၊ စာကိုနုတ်ငုံလည်းရ၊ မှတ်လည်းမှတ်မိသည်။ ၂၊ အသံသို့မဟုတ် ရုပ်ကိုမှတ်မိသည်
English:
remember
Grammar Note:
နာမ်
ကျက်ရုံး
[t͡ɕɛʔɹóʊɴ]
Arakanese:
မွှီးသောအပွင့်ဖြူပွင့်၍ စံပယ်ပင်ပိုင် ခြုံပင်တမျိုး ပွင့်ချပ်သုံးလွှာပါရေ။ စံပယ်ကျက်ရုံး၊ ငါတကုံး(တေး)။ ဝဲလင်္ကျာမာ၊ နော်ဇာမိုးစွေ၊ ပန်းမြိုင်လယ်မာ၊ သင်းခွေကျက်ရုံး၊ ရူမဆုံးအောင် (ဓမ္မသာ)
Burmese:
မွှေးသောအပွင့်ဖြူပွင့်၍ စံပယ်ပင်ကဲ့သို့ ချုံပင်တစ်မျိုး ပွင့်ချပ်သုံးလွှာပါသည်။ စံပယ်ကျက်ရုံး၊ ငါတကုံး(တေး)။ ဝဲလင်္ကျာတွင်၊ နော်ဇာမိုးစွေ၊ ပန်းမြိုင်လယ်မှာ၊ သင်းခွေကျက်ရုံး၊ ရူမဆုံးအောင် (ဓမ္မသာ)
English:
jasmine
Grammar Note:
နာမ်
ကျက်သားမြီ
[t͡ɕɛʔθámɹì]
Arakanese:
အသီးအနှံအပင်တိကို အားဖြစ်စီသော သြဇာဓာတ်ပါဟိရေ မြေတမျိုး
Burmese:
အသီးအနှံအပင်များကို အားဖြစ်စေသော သြဇာဓာတ်ပါရှိသော မြေတစ်မျိုး
English:
compost
Grammar Note:
နာမ်
ကျခံ
[t͡ɕkʰံ]
Arakanese:
ငွီကြီး ကုန်မည့်တာဝန်ကို ခံယူရေ
Burmese:
ငွေကြေး ကုန်မည့်တာဝန်ကို ခံယူသည်
English:
afford
Grammar Note:
ကြိယာ
ကျင်
[t͡ɕɪ̀ɴ]
Arakanese:
တဦးနှင့်တဦး အားချင်းပြိုင်၍ မြင့်ဂါသတ်ကာ မြေသို့ကျအောင် လုံးထွေးကစပ်သော နည်းတမျိုး။ လောကီဖက်က၊ ဆောင်ရွက်တခန်း၊ ကျင်လက်ပမ်းနှင့်၊ မြေဝန်းရုပ်သီး၊ ရှုမညီးအောင် (ဥရာဇ်)။ ကျင်ကိုနပမ်း၊ အခန်းခန်းကို၊ အိမ်သူအကျွန်၊ မြင်လတ်ပြန်ကေ (ရခိုင်ကာ)
Burmese:
တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အားချင်းပြိုင်၍ အောက်ခြေလွတ်ကာ မြေသို့ကျအောင် လုံးထွေးကစားသော နည်းတစ်မျိုး။ လောကီဖက်က၊ ဆောင်ရွက်တခန်း၊ ကျင်လက်ပမ်းနှင့်၊ မြေဝန်းရုပ်သီး၊ ရှုမညီးအောင် (ဥရာဇ်)။ ကျင်ကိုနပမ်း၊ အခန်းခန်းကို၊ အိမ်သူအကျွန်၊ မြင်လတ်ပြန်ကေ (ရခိုင်ကာ)
English:
wrestling
Grammar Note:
နာမ်
ကျင့်
[t͡ɕɪ̀ɴ့]
Arakanese:
၁၊ တခုတရီအမှတ်ပြုပနာ လုပ်ဆောင်ရေ။ အားထုတ်ရေ။ ၂၊ နားလည်သဖောပေါက်အောင် မှတ်သားရေ။ ကျင့်ဇာဂီနှင့်၊ ဝသီကပ်လို့၊ မြတ်ရာခေါ်ကေ၊ သူတော်မမာ (သာချမ်း)
Burmese:
၁၊ တစ်စုံတစ်ခုအမှတ်ပြု၍ လုပ်ဆောင်သည်။ အားထုတ်သည်။ ၂၊ နားလည်သဘော ပေါက်အောင် မှတ်သားသည်။ ကျင့်ဇာဂီနှင့်၊ ဝသီကပ်လို့၊ မြတ်ရာခေါ်ကေ၊ သူတော်မမှာ (သာချမ်း)
English:
meditate
Grammar Note:
ကြိယာ