Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 1–20 of 54 words

    ဉ

    ဉ

    [ɲ]
    ဗျည်း သုံးဆယ့်သုံး လုံးမာ ဆယ်လုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ။ ဉ ဟု ခေါ်ရေ။ (ယင်းကို မူလ အက္ခရာအဖြစ် မသုံးဘဲ အသတ် အက္ခရာမာသာ သုံးရေ။
    ဗျည်း သုံးဆယ့်သုံး လုံးတွင် ဆယ်လုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ။ ဉ ဟု ခေါ်သည်။ (ယင်းကို မူလ အက္ခရာအဖြစ် မသုံးဘဲ အသတ် အက္ခရာတွင်သာ သုံးသည်။
    th of Arakanese consonant
    နာမ်

    ဉငယ်

    [ɲŋɛ̀]
    ‘ဉ အက္ခရာကို ခေါ်သော အမည်
    ‘ဉ အက္ခရာကို ခေါ်သော အမည်
    pronunciation of tenth of Arakanese consonant
    နာမ်

    ဉသျှေ

    [ɲʃè]
    ‘ဉ အက္ခရာကို ခေါ်သော အမည်
    ‘ဉ အက္ခရာကို ခေါ်သော အမည်
    pronunciation of tenth of Arakanese consonant
    နာမ်

    ဉာဉ်

    [ɲàɪ̀ɴ]
    ၁၊ စိတ်နှလုံး သွင်းပုံ။ စိတ်၏ အမူအကျင့်။ စိတ် သဖောထား။ ၂၊ သိတတ် မြင်တတ်ရေ အသိတရား။ (ပါ
    ၁၊ စိတ်နှလုံး သွင်းပုံ။ စိတ်၏ အမူအကျင့်။ စိတ် သဘောထား။ ၂၊ သိတတ် မြင်တတ်သော အသိတရား။ (ပါ
    behavior
    နာမ်

    ဉာဏ

    [ɲàn]
    ဉာဏ်။ လူမှုရီး ရာမာ အကောင်း အဆိုး နှစ်မျိုး ဟိရာ အကောင်းကိုရာ ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင်ရန် နားလည် သဖောပေါက်သော စိတ်။ ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်၍ သဖောပေါက် နားလည်သော စိတ်။ သိမြင်တတ်ရေ တရား။ (ပါ
    ဉာဏ်။ လူမှုရေး ရာတွင် အကောင်း အဆိုး နှစ်မျိုး ရှိရာ အကောင်းကိုသာ ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင်ရန် နားလည် သဘော ပေါက်သော စိတ်။ ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်၍ သဘောပေါက် နားလည်သော စိတ်။ သိမြင်တတ်သော တရား။ (ပါ
    brainpower
    နာမ်

    ဉာဏဗလ

    [ɲànbl]
    ဉာဏ်အား။ ဉာဏ်၏ စွမ်းရည်။ ဉာဏ်၏ တန်ခိုး သတ္တိ။ (ပါ
    ဉာဏ်အား။ ဉာဏ်၏ စွမ်းရည်။ ဉာဏ်၏ တန်ခိုး သတ္တိ။ (ပါ
    power
    နာမ်

    ဉာဏ်

    [ɲàn်]
    ဉာဏ်။ လူမှုရီး ရာမာ အကောင်း အဆိုး နှစ်မျိုးဟိရာ အကောင်းကိုရာ ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင်ရန် နားလည် သဖောပေါက်သော စိတ်။ ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်၍ သဖောပေါက် နားလည်သော စိတ်။ သိမြင်တတ်ရေ တရား။ (ပါ
    ဉာဏ်။ လူမှုရေး ရာတွင် အကောင်း အဆိုး နှစ်မျိုးရှိရာ အကောင်းကိုသာ ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင်ရန် နားလည် သဘော ပေါက်သော စိတ်။ ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်၍ သဘောပေါက် နားလည်သော စိတ်။ သိမြင်တတ်သော တရား။ (ပါ
    brainpower
    နာမ်

    ဉာဏ်ကစပ်

    [ɲàn်ksaʔ]
    ဉာဏ်ကို လိုရေပိုင် အသုံးပြုသည်
    ဉာဏ်ကို လိုသလို အသုံးပြုသည်
    use
    ကြိယာ

    ဉာဏ်ကူ

    [ɲàn်kù]
    ဉာဏ်၏ ကူညီ ထောက်ပံ့မှုကို ရယူရေ
    ဉာဏ်၏ ကူညီ ထောက်ပံ့မှုကို ရယူသည်
    achieve
    ကြိယာ

    ဉာဏ်ကောင်း

    [ɲàn်káʊɴ]
    အခက်အခဲ မဟိ အလွယ်ချေ သိတတ် နားလည် လွယ်ရေ။ အသိဉာဏ် ပညာ နက်ကျယ်သည်
    အခက်အခဲ မရှိ အလွယ်တကူ သိတတ် နားလည် လွယ်သည်။ အသိဉာဏ် ပညာ နက်ကျယ်သည်
    lucid
    ကြိယာ

    ဉာဏ်ကျယ်

    [ɲàn်t͡ɕɛ̀]
    ဉာဏ် အမြော်အမြင်နန့် ဆင်ခြင်၍ ကျယ်ပြန့်စွာ သိနား လည်သူ။ ပရိယာယ်ဖြင့် အရိပ်ချပနာ ပြောဆို တတ်သူ
    ဉာဏ် အမြော်အမြင်ဖြင့် ဆင်ခြင်၍ ကျယ်ပြန့်စွာ သိနား လည်သူ။ ပရိယာယ်ဖြင့် သွယ်ဝိုက်၍ ပြောဆို တတ်သူ
    indirect
    နာမ်

    ဉာဏ်ကြီး

    [ɲàn်t͡ɕï]
    မလွယ်ကူသော အရာဝတ္တုရို့ကို ဆင်ခြင်၍ သိမြင် နားလည်သူ
    မလွယ်ကူသော အရာဝတ္တုတို့ကို ဆင်ခြင်၍ သိမြင် နားလည်သူ
    perception
    နာမ်

    ဉာဏ်ကြီးသျှင်

    [ɲàn်t͡ɕïʃɪ̀ɴ]
    ဉာဏ် ပညာ ကြီးကျယ် ပြန့်ပြောသော ပုဂ္ဂိုလ်
    ဉာဏ် ပညာ ကြီးကျယ် ပြန့်ပြောသော ပုဂ္ဂိုလ်
    discreet person
    နာမ်

    ဉာဏ်စဉ်

    [ɲàn်sɪ̀ɴ]
    ဝိပဿနာ တရား၏ ရက်ပြတ် ဖြစ်ပေါ်သော ဉာဏ်၏ ဟိနီာက် အစိုင်
    ဝိပဿနာ တရား၏ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်သော ဉာဏ်၏ ရှေ့နောက် အစဉ်
    phraseology
    နာမ်

    ဉာဏ်စမ်း

    [ɲàn်sáɴ]
    အကြားအမြင် အသိစိတ် ဇာလောက် ဟိစွာကို မီးမြန်းသည်
    အကြားအမြင် အသိစိတ် မည်မျှ ရှိသည်ကို မေးမြန်းသည်
    inquire
    ကြိယာ

    ဉာဏ်စွမ်း

    [ɲàn်sʊ̀ɴ]
    အမြင်အကြား အစဟိစွာ့ စိတ်နှင့်နိူင်းသော အရည်အခြင်း။ တန်ခိုးသတ္တိ
    အမြင်အကြား စသည့် စိတ်နှင့်ယှဉ်သော အရည်အချင်း။ တန်ခိုးသတ္တိ
    power
    နာမ်

    ဉာဏ်စွမ်းဉာဏ်စ

    [ɲàn်sʊ̀ɴɲàn်s]
    ပြုလုပ် ဆောင်ရွက် နှိုင်ရေ ကိုယ်စွမ်း၊ ဉာဏ်စွမ်း။ အသိအမြင် ကြံစည် တွေးခေါ်မှု အင်အား။ သတ္တိ
    ပြုလုပ် ဆောင်ရွက် နိုင်သော ကိုယ်စွမ်း၊ ဉာဏ်စွမ်း။ အသိအမြင် ကြံစည် တွေးတောမှု အင်အား။ သတ္တိ
    resource-bravery
    နာမ်

    ဉာဏ်ဆင်

    [ɲàn်sʰɪ̀ɴ]
    တမျိုး တမည် လီဆယ် ဖန်တီးရေ။ ကြိုးစားပန်းစားစီစိုင် ကြိုးစားပြီးကေ ဉာဏ်ထုတ်ရေ။ ‘နည်းလမ်းပြုပျင်၊ ဉာဏ်လိမ်ဆင်၍၊ ကစဉ်ကရဲ၊ ထွက်ဗြီးလားအား’ (ရခိုင်ကာ)
    တစ်မျိုး တစ်မည် လီဆယ် ဖန်တီးသည်။ အထူးတလည် စီစဉ် ကြိုးစား၍ ဉာဏ်ထုတ်သည်။ ‘နည်းလမ်းပြုပြင်၊ ဉာဏ်လိမ်ဆင်၍၊ ကစဉ်ကရဲ၊ ထွက်ပြေးသွားအား’ (ရခိုင်ကာ)
    create-schemer
    ကြိယာ

    ဉာဏ်တိမ်

    [ɲàn်tèɪɴ]
    အမြင်အကြား အစဟိစွာ နက်နဲခြင်း မဟိဖြစ်တေ
    အမြင်အကြား စသည် နက်နဲခြင်း မရှိဖြစ်သည်
    casual
    နာမ်

    ဉာဏ်တုံး

    [ɲàn်tóʊɴ]
    အမြော်အမြင် နည်းပါးရေ။ အသိတရား ပါးရှားရေ။ ‘ပညာဉာဏ်တုံး၊ အသုံးမဝင်၊ ပင်ပေါက်ပန်းဖြူ၊ အူကရူတည်း’ (ဓမ္မဒိ)
    အမြော်အမြင် နည်းပါးသည်။ အသိတရား ပါးရှားသည်။ ‘ပညာဉာဏ်တုံး၊ အသုံးမဝင်၊ ပင်ပေါက်ပန်းဖြူ၊ အူကရူတည်း’ (ဓမ္မဒိ)
    imprudent-ignorant
    ကြိယာ