Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 1,201–1,220 of 1,812 words

    ခ

    ခြင့်

    [kʰɹɪ̰ɴ]
    ၁၊ (သားဖွားချိန်နီး၍) ကမ္မဇလေ လှုပ်ရှားလာရေ။ ၂၊ သန္ဓေသား တွန်းကန် လှုပ်ရှားလာရေ။ ဖွားဖို့ချိန်ကျ၊ နားပါးလည်ကေ၊ မွီးသည်မရို့၊ ဟိစွအသင့်၊ သားရွန့်လာကေ၊ တောင်ညာရဖို့၊ ဝမ်းကခြင့်လို့ (နာရဒ)။ ၂၊ အခံရခက်သော ဝေဒနာမျိုးကို ခံစားရရေ။ ဝမ်းနာ။ (ဝမ်းခြင့်။
    ၁၊ (သားဖွားချိန်နီး၍) ကမ္မဇလေ လှုပ်ရှားလာသည်။ ၂၊ သန္ဓေသား တွန်းကန် လှုပ်ရှားလာသည်။ ဖွားဖို့ချိန်ကျ၊ နားပါးလည်ကေ၊ လက်သည်မတို့၊ ရှိစွအသင့်၊ သားရွန့်လာကေ၊ တောင်ညာရမှာ၊ ဝမ်းကခြင့်လို့ (နာရဒ)။ ၂၊ အခံရခက်သော ဝေဒနာမျိုးကို ခံစားရသည်။ ဗိုက်အောင့်သည်။ (ဝမ်းခြင့်။
    cramp
    ကြိယာ

    ခြင်း

    [kʰɹɪ́ɴ]
    ဘာသာ စကားတရပ်။ (ရခိုင်စကား- ရခိုင်ခြင်း။ ဗမာစကား- ဗမာခြင်း။ အိန်းဂလိချ်စကား- အိန်းဂလိချ်ခြင်း အစဟိစွာ)
    ဘာသာ စကားတစ်ရပ်။ (ရခိုင်စကား- ရခိုင်ခြင်း။ ဗမာစကား- ဗမာခြင်း။ အင်္ဂလိပ်စကား- အင်္ဂလိပ်ခြင်း စသည်)
    language
    နာမ်

    ခြင်၂

    [kʰɹɪ̀ɴ၂]
    ၁၊ ကတ္တား၊ သိုက်စစွာတိနန့် ဝန်၏ အသျှေကို သိရယောင် ခြင်ရေ။ ၂၊ ဆန်၊ စပါးအစဟိစွာရို့ကို တောင်း၊ တင်း အစဟိစွာရို့မာ ထည့်၍ အနည်းအတိကို သိရယောင်လုပ်ရေ။ ဖွါးဒါဘောင်မာ၊ ချိုင်ပေါင်းဟင်းနန့် ခုချင်းရောင်းရာ၊ တောင်းခြင်ခေါ်က(ကဉ္စန)။ ပါစပါးကို အားလု
    ၁၊ ကတ္တား၊ ချိန်ခွင်စသည်တို့ဖြင့် ပစ္စည်း၏ အလေးကို သိရအောင် ချိန်တွယ်သည်။ ၂၊ ဆန်၊ စပါးစသည်တို့ကို တောင်း၊ တင်း စသည်တို့တွင် ထည့်၍ အနည်းအများကို သိရအောင်လုပ်သည်။ ဖွါးဒါဘောင်မှာ၊ ချဉ်ပေါင်းဟင်းနှင့် ခုချင်းရောင်းရာ၊ တောင်းခြင်ခေါ်က(ကဉ္စန)။ ပါစပါးကို အားလု
    weigh
    ကြိယာ

    ခြင့်၂

    [kʰɹɪ̰ɴ၂]
    ကသောင်းဝါးဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သံခေါင်းဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ နှစ်လုံးဖြင့်ဖြစ်စီ၊ တလုံးဖြင့်ဖြစ်စီ ပြုလုပ်ထားရေ ခေါင်းပွပြွန်၌ ပျိုင်ပြားကို အဝိုက်ပြုပနာ လေအားပီးသော ဖို။ ဖိုကျင်
    ဝါးပိုးဝါးဖြင့် လည်းကောင်း၊ သံခေါင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ နှစ်လုံးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တစ်လုံးဖြင့်ဖြစ်စေ ပြုလုပ်ထားသော ခေါင်းပွပြွန်၌ ပျဉ်ပြားကို အဝိုက်ပြု၍ လေအားပေးသော ဖို။ ဖိုကျင်
    bellows
    နာမ်

    ခြင်း၂

    [kʰɹɪ́ɴ၂]
    ၁၊ သဲစစွာကို အနှံ့အစပ်ဖြစ်ယောင် ခြင်းရေ။ ၂၊ ဖျာ စစွာကို ရှည်လျား ပြန့်လားယောင် ဆန့်သည်
    ၁၊ သဲစသည်ကို အနှံ့အစပ်ဖြစ်အောင် ကြဲဖြန့်သည်။ ၂၊ ဖျာ စသည်ကို ရှည်လျား ပြန့်သွားအောင် ဆန့်သည်
    scatter
    ကြိယာ

    ခြင်း၃

    [kʰɹɪ́ɴ၃]
    ဝါး၊ ကြိမ် အစဟိစွာရို့ကို နှီးဖြာ၍ ခကြကြား ရက်လုပ်ထားရေ တခုတရီ ထည့်စရာတောင်း
    ဝါး၊ ကြိမ် စသည်တို့ကို နှီးဖြာ၍ ခပ်ကျဲကျဲ ရက်လုပ်ထားသော တစ်စုံတစ်ရာ ထည့်စရာတောင်း
    bamboo basket
    နာမ်

    ခြင်ကန်

    [kʰɹɪ̀ɴkàɴ]
    အိမ်မိုး ကြွက်လျှောက်တန်းအောက်မှ ဖီလာ(အနံလိုက်) ထည့်ထားရေ သစ်သားချောင်း။ ထုတ်လျောက်ပတန်၊ အိမ်ခြင်ကန်မာ၊ မကျန်ရပဲ (ထာနု)
    အိမ်မိုး အခြင်ဝါးအောက်မှ ဖီလာ(အနံလိုက်) ထည့်ထားသော သစ်သားချောင်း။ ထုတ်လျောက်ပတန်၊ အိမ်ခြင်ကန်မှာ၊ မကျန်ရပဲ (ထာနု)
    ridge pole
    နာမ်

    ခြင်းကောက်

    [kʰɹɪ́ɴkɔ́ɛʔ]
    ဝမ်းနည်းမှု၊ စိတ်ညစ်မှု၊ အခက်အခဲနန့် တွေ့မှုရို့ကြောင့် ရှေးက ဖြစ်ပျက်ခ သမျှသော အကြောင်းအရာ တိကို (ပြန်ပနာ) မြည်တွန် တောက်တီးရေ။ ကြိုင်းရေ။ အရာတထွေ၊ ဟေဝန္တာမာ၊ ခြင်းကောက် တေလေ (လောင်းနန်)
    ဝမ်းနည်းမှု၊ စိတ်ညစ်မှု၊ အခက်အခဲနှင့် တွေ့မှုတို့ကြောင့် ရှေးက ဖြစ်ပျက်ခဲ့ သမျှသော အကြောင်းအရာ များကို (ပြန်လည်) မြည်တွန် တောက်တီးသည်။ ညည်းတွားသည်။ အရာတထွေ၊ ဟေဝန္တာမှာ၊ ခြင်းကောက် တေလေ (လောင်းနန်)
    moan
    ကြိယာ

    ခြင်းခြင်း

    [kʰɹɪ́ɴkʰɹɪ́ɴ]
    (မာကျောသော) သွပ်ပြား အစဟိစွာမာ စပါးစိ၊ ဆန်စိကျသော အသံမျိုး
    (မာကျောသော) သွပ်ပြား စသည်တွင် စပါးစေ့၊ ဆန်စေ့ကျသော အသံမျိုး
    none
    နာမ်

    ခြင်းခြင်းနီ

    [kʰɹɪ́ɴkʰɹɪ́ɴní]
    အရဲရောင်ကို အထူးပြုရေ အရောင်
    အနီရောင်ကို အထူးပြုသော အရောင်
    Blood-red
    နာမ်

    ခြင်ဆီ

    [kʰɹɪ̀ɴsʰí]
    သတ္တဝါရို့၏ အရိုးအထဲမာ ဟိရေ အဆီ
    သတ္တဝါတို့၏ အရိုးအတွင်း၌ ရှိသော အဆီ
    marrow
    နာမ်

    ခြင်းဇာတိ

    [kʰɹɪ́ɴzàtì]
    ၁၊ မွီးဖွားရာ အရပ်ဒေသ။ ၂၊ မူလအခြီအရဲ။ အဖြစ်အပျက်။ အကြောင်းခြင်းရာ။ အဖြစ်သနစ်။ သားသူငယ်ကို၊ ဖွားလေသလော၊ ငါမင်းကျော်မာ၊ ခြင်းဇာတိကို၊ မသိရဟု (ဓမ္မသာ)
    ၁၊ မွေးဖွားရာ အရပ်ဒေသ။ ၂၊ မူလအခြေအနေ။ အဖြစ်အပျက်။ အကြောင်းခြင်းရာ။ အဖြစ်သနစ်။ သားသူငယ်ကို၊ ဖွားလေသလော၊ ငါမင်းကျော်မှာ၊ ခြင်းဇာတိကို၊ မသိရဟု (ဓမ္မသာ)
    Home-town
    နာမ်

    ခြင့်တီးတီးလို့

    [kʰɹɪ̰ɴtïtïlo̰]
    (ဥပစာ) စည်လက်ခတ် တီးပိုင် မငြိမ်မသက် တရစပ် လှုပ်ယှားဗျာယ်
    (ဥပစာ) စည်လက်ခတ် တီးသကဲ့သို့ မငြိမ်မသက် တရစပ် လှုပ်ရှားလျက်
    continuous
    ကြိယာ

    ခြင်တောင်း

    [kʰɹɪ̀ɴtáʊɴ]
    အရွယ်အစားကို သိရယောင် ချင့်ရရေ ခွက်။ ချင့်ခွက်
    အရွယ်အစားကို သိရအောင် ချင့်ရသော ခွက်။ ချင့်ခွက်
    by measure(of grain or liquid by cup)
    နာမ်

    ခြင့်ထိုး

    [kʰɹɪ̰ɴtʰó]
    မီးအဟိန်မပြတ် တောက်လောက်ယောင် ခြင့်ထိုးတံကို ဆွဲပနာ လှုပ်ရှားပီးရေ။ သီရိဂုတ်တောင်၌ ထိုရုပ်ရှင်တော် မဟာမုနိဘုရား မြတ်စွာကို လက်ျာမင်းနန်းကို နန်းတင်သော မြန်မာရို့စွာ တထောင်သော ခြင့်ထိုးပနာ နောက်တော် ကျောသားကိုလေ့ ယူလီ၏(ရှီးထုံး)။ ကန်အလယ်ဝယ် ဖေါင်ကြီး ဖွဲ့
    မီးအရှိန်မပြတ် တောက်လောက်အောင် ခြင့်ထိုးတံကို ဆွဲ၍ လှုပ်ရှားပေးသည်။ သီရိဂုတ်တောင်၌ ထိုရုပ်ရှင်တော် မဟာမုနိဘုရား မြတ်စွာကို လက်ျာမင်းနန်းကို နန်းတင်သော မြန်မာတို့သည် တစ်ထောင်သော ခြင့်ထိုး၍ နောက်တော် ကျောသားကိုလည်း ယူလေ၏(ရှေးထုံး)။ ကန်အလယ်ဝယ် ဖေါင်ကြီး ဖွဲ့
    none
    ကြိယာ

    ခြင့်ထိုးထိုးလို့

    [kʰɹɪ̰ɴtʰótʰólo̰]
    (ဥပစါ) ခြင့်ထိုးတံကိုဆွဲပနာ လှုပ်ရှားပေးပိုင် မငြိမ်မသက် ရက်ပြတ် လှုပ်ရှားပေးဗျာယ်
    (ဥပစါ) ခြင့်ထိုးတံကိုဆွဲ၍ လှုပ်ရှားပေးသကဲ့သို့ မငြိမ်မသက် အဆက်မပြတ် လှုပ်ရှားပေးလျက်
    none
    ကြိယာဝိသေသန

    ခြင်းထူး

    [kʰɹɪ́ɴtʰùး]
    ၁၊ လူမှုရီးအားဖြင့် သင့်တင့်လျော်ကန်မှု မဟိရေ အပြုအမူ။ အပြောအဆို။ ၂၊ မဖွယ်မရာ။ အလိုတူရုပ်၊ ခြင်းထူးပျင်ပျာ၊ ထင်အရှားလျင်၊ မယားလုပ်လို့ (ဝိဇယ)
    ၁၊ လူမှုရေးအားဖြင့် သင့်တင့်လျော်ကန်မှု မရှိသော အပြုအမူ။ အပြောအဆို။ ၂၊ မဖွယ်မရာ။ အလိုတူရုပ်၊ ခြင်းထူးပျင်ပျာ၊ ထင်အရှားလျင်၊ မယားလုပ်လို့ (ဝိဇယ)
    improper
    နာမ်

    ခြင်းထူး၂

    [kʰɹɪ́ɴtʰùး၂]
    လူမှုရီးအားဖြင့် သင့်တင့်လျော်ကန်မှု မဟိရေ အပြုအမူတိကို ပြုလုပ်ရေ
    လူမှုရေးအားဖြင့် သင့်တင့်လျော်ကန်မှု မရှိသော အပြုအမူများကို ပြုလုပ်သည်
    improper
    ကြိယာ

    ခြင်းထူးခြင်းရာ

    [kʰɹɪ́ɴtʰùးkʰɹɪ́ɴɹà]
    လူမှုရီးသတ်မှတ်ချက် စည်းကမ်းအရ မျှတမှန်ကန်ခြင်း မဟိရေ
    လူမှုရေးသတ်မှတ်ချက် စည်းကမ်းအရ မျှတမှန်ကန်ခြင်း မရှိသော
    improper
    နာမဝိသေသန

    ခြင်းထူးခြင်းရာ၂

    [kʰɹɪ́ɴtʰùးkʰɹɪ́ɴɹà၂]
    လူမှုရီး စည်းကမ်းအရ မျှတမှန်ကန်ခြင်း မဟိဘဲ
    လူမှုရေး စည်းကမ်းအရ မျှတမှန်ကန်ခြင်း ကင်းမဲ့စွာ
    improper
    ကြိယာဝိသေသန