Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 1,321–1,340 of 1,812 words

    ခ

    ခြိုင့်၂

    [kʰɹa̰ɪɴ၂]
    တောရိုင်း သတ္တဝါတိကို ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ မင်းပြစ် မင်းဒဏ်သင့်ရေ သူတိကို ပင်ဖြစ်ဖြစ် သွင်းလောင်းာင် ထားရာဖြစ်ရေ အခန်း။ လောင်းာင်အိမ်။ ဖမ်းထားချိုင်နှောင်၊ ငှက်ချိုင့်လောင်းာင်သို့ (ရခိုင်ကာ)။ ကျီးသားငယ်လေ၊ ခြိုင့်မာလောင်းာင်ကေ၊ စမရ(စန္ဒြားဖွဲ့)။ ခြိုင့်လက်လွတ်၊ ငှက
    တောရိုင်း သတ္တဝါများကို လည်းကောင်း၊ မင်းပြစ် မင်းဒဏ်သင့်သော သူများကို လည်းကောင်း သွင်းလှောင် ထားရာဖြစ်သော အခန်း။ လှောင်အိမ်။ ဖမ်းထားချိုင်နှောင်၊ ငှက်ချိုင့်လှောင်သို့ (ရခိုင်ကာ)။ ကျီးသားငယ်လေ၊ ခြိုင့်မှာလှောင်ကေ၊ စမရလေ(စန္ဒြားဖွဲ့)။ ခြိုင့်လက်လွတ်၊ ငှက
    cage
    နာမ်

    ခြိုင်ခြိုင်

    [kʰɹàɪɴkʰɹàɪɴ]
    စိမ်းလန်းစိုပြေပြီး အပင်၏ အခက်အလက် အရွက်ရို့စွာ ဝေဆာ အုပ်ဆိုင်းဗျာယ် ကျီးငှက်များ သံသာကျူးရင့်ဗျာယ် ဟိနီခြင်းကြောင့် ဝမ်းနည်းဖွယ်သော အခြင်းအရာ ဖြစ်တေ။ သစ်တောမာရီကြိုင်၊ ကျီးခြိုင်ခြိုင်၊ ဆီးနှင်းကေဝီဝီ၊ မှိုင်းရီရီဇောင်တလေ၊ ဂနိုင်တောမာ၊ သာယာဝမ်းနည်းဖွ
    စိမ်းလန်းစိုပြေပြီး သစ်ပင်၏ အခက်အလက် အရွက်တို့သည် ဝေဆာ အုပ်ဆိုင်းလျက် ကျေးငှက်များ သံသာကျူးရင့်လျက် ရှိနေခြင်းကြောင့် ဝမ်းနည်းဖွယ်သော အခြင်းအရာ ဖြစ်သည်။ သစ်တောမှာရီကြိုင်၊ ကျီးခြိုင်ခြိုင်၊ ဆီးနှင်းကေဝီဝီ၊ မှိုင်းရီရီဇောင်တလေ၊ ဂနိုင်တောမှာ၊ သာယာဝမ်းနည်းဖွ
    feeling sorry about sense
    ကြိယာ

    ခြိုင်းခြိုင်း

    [kʰɹáɪɴkʰɹáɪɴ]
    တောတောင်၊ အပင် ဝါးပင်စရေ သာယာပုံ တင့်ရေပုံကို အထူးပြုပနာ ပြောသော စကား
    တောတောင်၊ သစ်ပင် ဝါးပင်စသည့် သာယာပုံ တင့်တယ်ပုံကို အထူးပြု၍ ပြောသော စကား
    take pleasure in
    နာမ်

    ခြိုင့်ခွက်

    [kʰɹa̰ɪɴkʰwɛʔ]
    အစားအစာရို့ကို ထည့်ရရေ စောက်နက်ရေ ခွက်တမျိုး
    အစားအစာတို့ကို ထည့်ရသော စောက်နက်သော ခွက်တစ်မျိုး
    bowl
    နာမ်

    ခြိုင့်ဆွဲ

    [kʰɹa̰ɪɴsʰwɛ]
    ထမင်း၊ ဟင်း အစဟိစွာရို့ကို ထည့်ကာ လက်ဖြင့် ဆွဲကိုင် သယ်ယူရရေ ဝန်။ ဆွဲချိုင့်
    ထမင်း၊ ဟင်း စသည်တို့ကို ထည့်ကာ လက်ဖြင့် ဆွဲကိုင် သယ်ယူရသော ပစ္စည်း။ ဆွဲချိုင့်
    food carrier
    နာမ်

    ခြိုင့်တံ

    [kʰɹa̰ɪɴtံ]
    ဆွမ်းဂျိတ် အနားပေါက်မာ သွင်း၍ ထည့်ရေ လက်ကိုင်တံ
    ထမင်းချိုင့် အနားပေါက်တွင် သွင်း၍ ထည့်သည့် လက်ကိုင်တံ
    handle of lunch box
    နာမ်

    ခြိုင့်တုံ

    [kʰɹa̰ɪɴtòʊɴ]
    ထမင်း၊ ဟင်း အစဟိစွာရို့ကို ထည့်ရေချိုင့်
    ထမင်း၊ ဟင်း စသည်တို့ကို ထည့်သည့်ချိုင့်
    food carrier
    နာမ်

    ခြိုင့်အံ

    [kʰɹa̰ɪɴʔံ]
    ဆွဲချိုင့်၏ အဆင့်(တခု)။ (ဆွဲချိုင့်တချိုင့်မာ ငါးဆင့်ဟိကေ တဆင့်ကို ခေါ်သော စကား)
    ဆွဲချိုင့်၏ အဆင့်(တစ်ခု)။ (ဆွဲချိုင့်တစ်ချိုင့်တွင် ငါးဆင့်ရှိလျှင် တစ်ဆင့်ကို ခေါ်သော စကား)
    food carrier
    နာမ်

    ခြိုးညို

    [kʰɹóɲÒ]
    အညိုရောင်ဟိရေ ဂြိုးငှက်မျိုး။ ခြိုးညိုလင်းပြာ၊ ကျီးဇရက်ကေ၊ ငှက်ဟင်္သာ (ရာမ)
    အညိုရောင်ရှိသော ချိုးငှက်မျိုး။ ခြိုးညိုလင်းပြာ၊ ကျီးဇရက်ကေ၊ ငှက်ဟင်္သာ (ရာမ)
    dove
    နာမ်

    ခြိုးညှင်း

    [kʰɹóɲ̯ɪ́ɴ]
    ၁၊ ဂြိုးငှက်အချေစား တမျိုး။ ၂၊ အဖြူနှင့် အပြာရောင်ဟိရေ ဂြိုးငှက်တမျိုး
    ၁၊ ချိုးငှက်အငယ်စား တစ်မျိုး။ ၂၊ အဖြူနှင့် အပြာရောင်ရှိသော ချိုးငှက်တစ်မျိုး
    dove
    နာမ်

    ခြိုးညှင်း၂

    [kʰɹóɲ̯ɪ́ɴ၂]
    လူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာမာ အဖြူ အကွက်ပြောက်များ ပေါ်တတ်ရေ အရီပြားရောဂါ တမျိုး
    လူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် အဖြူ အကွက်ပြောက်များ ပေါ်တတ်သော အရေပြားရောဂါ တစ်မျိုး
    Ring-worm
    နာမ်

    ခြိုးတည်ကျင်

    [kʰɹótɛ̀t͡ɕɪ̀ɴ]
    ၁၊ မခြားခြိုးငှက်တိကို ထောင်ဖမ်းရေ့ ရေချိုး။ ၂၊ တခြား ဂြိုးငှက်ထက် ငယ်သည့် အချေစား ဂြိုးငှက်တမျိုး
    ၁၊ မခြားခြိုးငှက်များကို ထောင်ဖမ်းသည့် တယ်ချိုး။ ၂၊ တစ်ခြား ချိုးငှက်ထက် ငယ်သည့် အငယ်စား ချိုးငှက်တစ်မျိုး
    dove
    နာမ်

    ခြိုးမလိုင်ဘီ

    [kʰɹómlàɪɴbʱí]
    ဝါးခြမ်းကို အထက်ကို နှစ်ချောင်းစီတင်ပနာ အောက်ကို တချောင်းစီချပနာ ရက်ရရေ ဝါးထရံ တမျိုး
    ဝါးခြမ်းကို အထက်သို့ နှစ်ချောင်းစီတင်၍ အောက်သို့ တစ်ချောင်းစီချ၍ ရက်ရသော ဝါးထရံ တစ်မျိုး
    bamboo wall
    နာမ်

    ခြိုးလင်းပြာ

    [kʰɹólɪ́ɴpɹà]
    အုပ်ဖွဲ့နီလေ့ဟိပြီးကေ ပြာမွဲရောင်ဟိရေ ဂြိုးငှက်တမျိုး။ ခြိုးငယ်လင်းပြာ၊ စက္ကဝါနှင့် (ရာမ)။ ဇရက်တမာ၊ ခြိုးလင်းပြာနှင့် (ဓမ္မသာ
    အုပ်ဖွဲ့နေလေ့ရှိ၍ မွဲပြာရောင်ရှိသော ချိုးငှက်တစ်မျိုး။ ခြိုးငယ်လင်းပြာ၊ စက္ကဝါနှင့် (ရာမ)။ ဇရက်တမာ၊ ခြိုးလင်းပြာနှင့် (ဓမ္မသာ
    dove
    နာမ်

    ခြိုးသစ်မြက်

    [kʰɹóθɪʔmɹɛʔ]
    အရိုး ငယ်၍ မြေမာထွား ပေါက်လိဟိရေ မြက်တမျိုး။ (ယင်းမြက်မျိုးကို အများအနိန်နန့် ဂြိုးငှက်များ အသိုက်တင် လိဟိရေ။ တော်ရံတန်ရုံဖြင့် မသီရေ မြက်တမျိုး
    အရိုး သေးငယ်၍ မြေတွင်ထွား ပေါက်လေ့ရှိသော မြက်တစ်မျိုး။ (ယင်းမြက်မျိုးကို များသော အားဖြင့် ချိုးငှက်များ အသိုက်တင် လေ့ရှိသည်။ တော်ရံတန်ရုံဖြင့် မသေသော မြက်တစ်မျိုး
    grass
    နာမ်

    ခြိုးသိမ်း

    [kʰɹóθéɪɴ]
    ကြက်၊ ကြက်ချေ၊ ငှက်ငယ်၊ ဖားသငယ်ရို့ကို ထိုးယူဖမ်းယူ စားသောက်လိဟိရေ ငှက်ရဲ တမျိုး
    ကြက်၊ ကြက်ငယ်၊ ငှက်ငယ်၊ ဖားသငယ်တို့ကို ထိုးသုတ်ဖမ်းယူ စားသောက်လေ့ရှိသော ငှက်ရဲ တစ်မျိုး
    hawk
    နာမ်

    ခြီ

    [kʰɹì]
    လူရို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို လားလာလှုပ်ရှားနှိုင်ယောင် ထောက်မထားရေ ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း။ လင်မင်ကျော်လီ၊ ခြီတော်ဦးမာ၊ နဖူးခလို့ (ဓမ္မသာ)
    လူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို သွားလာလှုပ်ရှားနိုင်အောင် ထောက်မထားသော ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း။ လင်မင်ကျော်လေ၊ ခြီတော်ဦးမှာ၊ နဖူးခလို့ (ဓမ္မသာ)
    leg
    နာမ်

    ခြီး

    [kʰɹï]
    လားလာရာလမ်း
    သွားလာရာလမ်း
    road
    နာမ်

    ခြီ၂

    [kʰɹì၂]
    ၁၊ စားသောက်ပနာ နှစ်သက်ကျီနပ်ရေ။ ခံမားတွိရေ။ မြိန်ယှက်ရေ။ အိပ်စက်မငြိမ်၊ အာဟာရများ၊ ဗျာယပွါးလို့၊ စားမကြိုက်ကေ၊ နီလို့မကောင်း (ကော်)။ တ လည်းတ ရူ‌ နှလုံးဆူကေ၊ စားမူမကြိုက်(ရီလား)။ ၂၊ ပျက်စီး ကြေပြုန်းအောင် လုပ်ရေ။ ၃၊ ကြွီမွ ထွားညက်အောင် ပြုလုပ်ရေ။ မွှေနှောက
    ၁၊ စားသောက်၍ နှစ်သက်ကျေနပ်သည်။ ခံတွင်းတွေ့သည်။ မြိန်ယှက်သည်။ အိပ်စက်မငြိမ်၊ အာဟာရများ၊ ဗျာယပွါးလို့၊ စားမခြီကေ၊ နီလို့မကောင်း (ကော်)။ တ လည်းတ ရူ‌ နှလုံးဆူကေ၊ စားမူမခြီ(ရီလား)။ ၂၊ ပျက်စီး ကြေပြုန်းအောင် လုပ်သည်။ ၃၊ ကြွေမွ ထွားညက်အောင် ပြုလုပ်သည်။ မွှေနှောက
    delicious
    ကြိယာ

    ခြီ၃

    [kʰɹì၃]
    မုန့်မုန့်ညက်ညက် ဖြစ်စီရေ။ ကြေစီရေ။ ထမင်းကိုလားဖြင့် ကြီညက်အောင် ခြီသည်
    မုန့်မုန့်ညက်ညက် ဖြစ်စေသည်။ ကြေစေသည်။ ထမင်းကိုသွားဖြင့် ကြေညက်အောင် ခြီသည်
    be crushed
    ကြိယာ