Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 1,761–1,780 of 1,812 words

    ခ

    ခွီးတူဝက်တူ

    [kʰwïtùwɛʔtù]
    ခြေလက်တို၍ နှုတ်သီးရှည်ပြီး အဂေါင်းပိုင်း ဝက်နှင့်တူ၍၊ နောက်ပိုင်း ခွီးနှင့်တူကာ မားအောင်းနေ တိရိစ္ဆာန် တမျိုး
    ခြေလက်တို၍ နှုတ်သီးရှည်ပြီး ဦးခေါင်းပိုင်း ဝက်နှင့်တူ၍၊ နောက်ပိုင်း ခွေးနှင့်တူကာ တွင်းအောင်းနေ တိရိစ္ဆာန် တစ်မျိုး
    badger
    နာမ်

    ခွီးတောက်ပင်

    [kʰwïtɔ́ɛʔpɪ̀ɴ]
    ခွီးစားကေ တောက်ရေလို့ ဆိုရေ၊ ခါးသော အရသာဟိရေ သီးရွက်ဟိရေ့ နွယ်ပင် တမျိုး
    ခွေးစားလျှင် တောက်သည်ဟု ဆိုသော၊ ခါးသော အရသာရှိသော သီးရွက်ရှိသည့် နွယ်ပင် တစ်မျိုး
    dregea climber
    နာမ်

    ခွီးတောင်းကြီး

    [kʰwïtáʊɴt͡ɕï]
    ရိုးရိုး ခွီးထက်ကြီးရေ ခတီးကြီး
    ရိုးရိုး ခွေးထက်ကြီးသော ခွေးထီးကြီး
    big dog
    နာမ်

    ခွီးထွက်သံယို

    [kʰwïtʰwɛʔθံjÒ]
    ၁၊ ခြုပ်များ ဒီးဒီးယိုစီးကျဗျာယ်။ ၂၊ ပင်ပင်ပန်းပန်း အလုပ်ကြမ်းတိကို လုပ်ရအတွက်နန့် ခြုပ်များပြားစွာ ယိုစီးကျသော အနိန်နန့်
    ၁၊ ချွေးများ ဒီးဒီးယိုစီးကျလျက်။ ၂၊ ပင်ပင်ပန်းပန်း အလုပ်ကြမ်းများကို လုပ်ရသောကြောင့် ချွေးများပြားစွာ ယိုစီးကျသော အားဖြင့်
    sweat
    ကြိယာဝိသေသန

    ခွီးနင်းကြောင်နင်း

    [kʰwïnɪ́ɴt͡ɕàʊɴnɪ́ɴ]
    လူများ လေးစားခြင်းကို မခံရရေ၏ အဖြစ်။ ဖိစီးနှိပ်စက် ခံရရေ၏ အဖြစ်။ သူတပါးထံ အနှိမ့်ခံရရေ ဘဝ
    သူတစ်ပါး လေးစားခြင်းကို မခံရသည်၏ အဖြစ်။ ဖိစီးနှိပ်စက် ခံရသည်၏ အဖြစ်။ သူတပါးထံ အနှိမ့်ခံရသော ဘဝ
    downtrodden
    နာမ်

    ခွီးပိုင်ဝက်ပိုင်

    [kʰwïpàɪɴwɛʔpàɪɴ]
    ၁၊ (ခွီးဝက်ပိုင် အကျင့်) တူညီချက်ကို နှိုင်းနိူင်းပနာ ပြသော စကားလုံး။ ၂၊ လူ၏ ကျင့်ဝတ် တရားအားဖြင့် နိမ့်ကျသော သဘော
    ၁၊ (ခွေးဝက်ကဲ့သို့ အကျင့်) တူညီချက်ကို နှိုင်းယှဉ်၍ ပြသော စကားလုံး။ ၂၊ လူ၏ ကျင့်ဝတ် တရားအားဖြင့် နိမ့်ကျသော သဘော
    a kind of pig
    ပစ္စည်း

    ခွီးပြီးဝက်ပြီး

    [kʰwïpɹïwɛʔpɹï]
    (တုန်လှုပ်ချောက်ချား နိန်ရေ ခွီး၊ ဝက်အစဟိစွာရို့စွာ) စိတ်တိုင်းခြင်းကို မရပဲ (လွတ်ရာသို့ ပြေးသွားပိုင်။
    (တုန်လှုပ်ချောက်ချား နေသော ခွေး၊ ဝက်စသည်တို့သည်) စိတ်တည်ငြိမ်ခြင်းကို မရပဲ (လွတ်ရာသို့ ပြေးသွားသကဲ့သို့။
    fled helter-skelter
    ကြိယာဝိသေသန

    ခွီးပြောင်

    [kʰwïpɹàʊɴ]
    အရွယ်ရောက်ယားသော ခတီး။ မကြီးမငယ် အလယ်အလတ်ဖြစ်ရေ ခတီး
    အရွယ်ရောက်ပြီးသော ခွေးထီး။ မကြီးမငယ် အလယ်အလတ်ဖြစ်သော ခွေးထီး
    male dog
    နာမ်

    ခွီးဖင်ခြောက်

    [kʰwïpʰɪ̀ɴkʰɹɔ́ɛʔ]
    ပိန်ကပ် ကြုံလှီ၍ အသားနှင့်အရိုး ထိစပ်လုသော (ခွီး)
    ပိန်ကပ် ကြုံလှီ၍ အသားနှင့်အရိုး ထိစပ်လုသော (ခွေး)
    dry dog bein
    နာမဝိသေသန

    ခွီးဖင်တွား

    [kʰwïpʰɪ̀ɴtWà]
    ခွီးသည် ဖင်ကိုမြီကြီးပြင်၊ ကြမ်းပြင် အစဟိစွာမာ ချပနာ ဒရွတ် တိုက်ဆွဲရေ
    ခွေးသည် ဖင်ကိုမြေကြီးပြင်၊ ကြမ်းပြင် စသည်တွင် ချ၍ ဒရွတ် တိုက်ဆွဲသည်
    of clay
    ကြိယာ

    ခွီးဖြစ်ဝက်ဖြစ်

    [kʰwïpʰɹɪʔwɛʔpʰɹɪʔ]
    (ဥပစါ) (ခွီးပိုင်) ဗဟရီ ဖြစ်ရရေ။ ယုတ်ညံ့နိမ့်ကျသော အဖြစ်သို့ ရောက်ရေ
    (ဥပစါ) (ခွေးကဲ့သို့) အသုံးမကျ ဖြစ်ရသည်။ ယုတ်ညံ့နိမ့်ကျသော အဖြစ်သို့ ရောက်သည်
    dog pig
    ကြိယာဝိသေသန

    ခွီးဘရားဝက်ဘရား

    [kʰwïbʱɹáwɛʔbʱɹá]
    ခွီးလို၊ ဝက်လို ( နေခြင်း၊ စားခြင်း၊ သီခြင်း) လေးစား တန်ဖိုးထားခြင်း မဟိဘဲ။ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း မဟိဘဲ။ ပစ်စလက်ခတ် ဖြစ်ဗျာယ်
    ခွေးလို၊ ဝက်လို ( နေခြင်း၊ စားခြင်း၊ သေခြင်း) လေးစား တန်ဖိုးထားခြင်း မရှိပဲ။ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်း မရှိပဲ။ ပစ်စလက်ခတ် ဖြစ်လျက်
    dog pig
    ကြိယာဝိသေသန

    ခွီးမတုံး

    [kʰwïmtóʊɴ]
    ခွီး၏ ပတုံး
    ခွေး၏ အမြီး
    tail
    နာမ်

    ခွီးမဒုံးကျိန်တောက်စွပ်

    [kʰwïmdóʊɴt͡ɕèɪɴtɔ́ɛʔswaʔ]
    ပြောရေ့အတိုင်း အဟိ့မာသာ မှန်ပါ ဘုရား၊ တန်ပါ ဘုရားစကားကို လိုက်နာပိုင်ယှောင်နှင့်၊ ကွယ်ရာမာ ထင်ပိုင် လွှဲဖယ်ပြီး လုပ်ရေ။ (မူလ မူလအတိုင်းရာ ဖြစ်တေ။
    ပြောသည့်အတိုင်း အရှေ့တွင်သာ မှန်ပါ ဘုရား၊ တန်ပါ ဘုရားစကားကို နာခံသလိုလိုနှင့်၊ ကွယ်ရာတွင် ထင်သလို လွှဲဖယ်ပြီး လုပ်သည်။ (မူလ နဂိုအတိုင်းပဲ ဖြစ်သည်။
    none
    ကြိယာ

    ခွီယိုင်

    [kʰwíjàɪɴ]
    ခွန်အားကုန်ခန်း၍ အလွန် ပင်ပန်းနွမ်းလျသည်
    ခွန်အားကုန်ခန်း၍ အလွန် ပင်ပန်းနွမ်းလျသည်
    totter
    ကြိယာ

    ခွီးယေပိုး

    [kʰwïjèpó]
    ငယ်ရေ ပိုးကောင်ငယ် တမျိုး
    သေးငယ်သော ပိုးကောင်ငယ် တစ်မျိုး
    flea
    နာမ်

    ခွီးရူးနာ

    [kʰwïɹùးnà]
    ခဲဝါကိုက်ခံရပြီးကေ ဖြစ်တတ်ရေ အနာရောဂါ
    ခွေးအကိုက်ခံရ၍ ဖြစ်တတ်သော အနာရောဂါ
    rabies
    နာမ်

    ခွီးရူးပြန်

    [kʰwïɹùးpɹàɴ]
    ခွီးရူးရောဂါ ပြန်ပနာဖြစ်တေ။ ထသည်
    ခွေးရူးရောဂါ ပြန်လည်ဖြစ်သည်။ ထသည်
    rabies
    ကြိယာ

    ခွီးရွင့်ပြာ

    [kʰwïɹwɪ̀ɴ့pɹà]
    (စိတ်) မတည်မငြိမ် လွင့်ပါးနိန်ရေ ခွီး။ ခွီးလေခွီးလွင့်
    (စိတ်) မတည်မငြိမ် လွင့်ပါးနေသော ခွေး။ ခွေးလေခွေးလွင့်
    stray dog
    နာမ်

    ခွီးရွင့်ပြာ၂

    [kʰwïɹwɪ̀ɴ့pɹà၂]
    (ဥပစါ ) (ခွီးလေ ခွီးလွင့်ပိုင်) ရည်မှန်းချက်မဟိဘဲ ဆီးဆောက်ခရောက် လားလာနီတတ်သူ
    (ဥပစါ ) (ခွေးလေ ခွေးလွင့်ကဲ့သို့) ရည်မှန်းချက်မရှိပဲ ရောက်တတ်ရာရာ သွားလာနေတတ်သူ
    stray dog
    နာမ်