Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 661–680 of 913 words

    ဆ

    ဆုံးချင်းမည်း၂

    [sʰóʊɴɕɪ́ɴmɛ́၂]
    (တကိုယ်လုံး) အားနုန်း အထူး မဲနက် သည်၏ အဖြစ်
    (တစ်ကိုယ်လုံး) အကုန်လုံး အထူး မည်းနက် သည်၏ အဖြစ်
    black
    နာမ်

    ဆုံးချင်းမည်းမ

    [sʰóʊɴɕɪ́ɴmɛ́m]
    အသား အရောင် မဲနက်ရေ မမာ့ကို နှိမ့်ချပနာ ခေါ်ဝေါ်သော စကားလုံး
    အသား အရောင် မည်းနက်သော မိန်းမကို နှိမ့်ချ၍ ခေါ်ဝေါ်သော စကားလုံး
    none
    နာမ်

    ဆုံခွက်

    [sʰòʊɴkʰwɛʔ]
    ဆုံ၏ မားခေါင်း
    ဆုံ၏ တွင်းခေါင်း
    hand mill to husk grain
    နာမ်

    ဆုငွီ

    [sʰoʊŋwí]
    ဆုအဖြစ် ကန့်သတ် ထားရေ ငွီ
    ဆုအဖြစ် ကန့်သတ် ထားသော ငွေ
    reward money
    နာမ်

    ဆုံစည်း

    [sʰòʊɴsɛ́]
    တွိ့ဆုံရေ။ ကြုံတွိရေ။ တိုက်ဆိုင်ရေ။ နိူင်းတွေးသည်
    တွေ့ဆုံသည်။ ကြုံကြိုက်သည်။ တိုက်ဆိုင်သည်။ ယှဉ်တွေးသည်
    meet
    နာမ်

    ဆုံဆည်း

    [sʰòʊɴsʰɛ́]
    တွိ့ဆုံရေ။ ကြုံတွိရေ။ တိုက်ဆိုင်ရေ။ နိူင်းတွေးသည်
    တွေ့ဆုံသည်။ ကြုံကြိုက်သည်။ တိုက်ဆိုင်သည်။ ယှဉ်တွေးသည်
    meet
    ကြိယာ

    ဆုံဆို့နာ

    [sʰòʊɴsʰo̰nà]
    လိုင်ခြောင်း အထဲမာ ဖြစ်ပေါ် တတ်ရေ အနာ တမျိုး
    လည်ချောင်း အထဲ၌ ဖြစ်ပေါ် တတ်သော အနာ တစ်မျိုး
    diphtheria
    နာမ်

    ဆုံဆီ

    [sʰòʊɴsʰí]
    (စက်နှင့် ကြိတ်သော ဆီမဟုတ်ဘဲ) ဆုံနှင့် ကြိတ်သော ပဲဆီ၊ နှမ်းဆီ၊ မုံညင်းဆီ အစဟိစွာ
    (စက်နှင့် ကြိတ်သော ဆီမဟုတ်ပဲ) ဆုံနှင့် ကြိတ်သော ပဲဆီ၊ နှမ်းဆီ၊ မုံညင်းဆီ စသည်
    oil
    နာမ်

    ဆုတံဆိပ်

    [sʰoʊtံsʰìaʔ]
    ဆုအဖြစ် ကန့်သတ် ထားရေ တံဆိပ်
    ဆုအဖြစ် ကန့်သတ် ထားသော တံဆိပ်
    gong
    နာမ်

    ဆုံတား

    [sʰòʊɴtá]
    စပါး၊ ဆန် ထောင်းရေအခါ မဖိတ်စဉ် ရယောင် ဆုံဝထိပ်၌ ကာထားရေ အရာ။ (ယင်းကို နှီးဖြင့် ရက်၍ ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သံပြားကို အဝိုင်း လိုက် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ပြုလုပ် ထားကတ်တေ။) ယင်း ဆုံကာကို ဆုံတား၊ ဆုံပန်း (ဆုံပွန်း)၊ ကဝပ်ခြီ၊ မောင်းကာ၊ အိုးလှိုင်ဟု ခေါ်ကြောင်းကိုလေ့ သိရရေ။
    စပါး၊ ဆန် ထောင်းသောအခါ မဖိတ်စဉ် ရအောင် ဆုံဝထိပ်၌ ကာထားသော အရာ။ (၎င်းကို နှီးဖြင့် ရက်၍ လည်းကောင်း၊ သံပြားကို အဝိုင်း လိုက် လည်းကောင်း ပြုလုပ် ထားကြသည်။) ယင်း ဆုံကာကို ဆုံတား၊ ဆုံပန်း (ဆုံပွန်း)၊ ကဝပ်ခြီ၊ မောင်းကာ၊ အိုးလှိုင်ဟု ခေါ်ကြောင်းကိုလည်း သိရသည်။
    none
    နာမ်

    ဆုံးတုံး

    [sʰóʊɴtóʊɴ]
    အောက်က အဂု ခံသော တုံး
    အောက်က အခု ခံသော တုံး
    pad
    နာမ်

    ဆုတောင်း

    [sʰoʊtáʊɴ]
    ရဟိ ခံစား လိုချင်စိတ် ဟိစွာကို လိုလား တောင့်တရေ။ လိုလားချက် ဟိရေ
    ရရှိ ခံစား လိုချင်စိတ် ရှိသည်ကို လိုလား တောင့်တသည်။ လိုလားချက် ရှိသည်
    pray
    ကြိယာ

    ဆုတောင်း၂

    [sʰoʊtáʊɴ၂]
    ရဟိ ခံစား လိုချင်စိတ် ဟိစွာကို လိုလား တောင့်တချက်။ လိုလားချက်
    ရရှိ ခံစား လိုချင်စိတ် ရှိသည်ကို လိုလား တောင့်တချက်။ လိုလားချက်
    pray
    နာမ်

    ဆုတောင်းဖက်

    [sʰoʊtáʊɴpʰɛʔ]
    ပူးပေါင်း နိူင်းဖက်၍ တခုခုသော ဆုကို တပေါင်းတည်း (ပူးတွဲ) တောင်းသူ
    ပူးပေါင်း ယှဉ်ဖက်၍ တစ်ခုခုသော ဆုကို တစ်ပေါင်းတည်း (ပူးတွဲ) တောင်းသူ
    none
    နာမ်

    ဆုတ်

    [sʰoʊʔ]
    ၁၊ တဆတ်ဆတ် နည်း၍ လားရေ။ အရေ အတွက် နည်းပါး လားရေ။ ဖြားရီဆုတ်တေ။ လဆုတ် ခုနှစ်ရက် စရေ။ ၂၊ နောက်ကို ပြန်ပနာရေ
    ၁၊ တဖြည်းဖြည်း နည်း၍ သွားသည်။ အရေ အတွက် နည်းပါး သွားသည်။ ဖြားရီဆုတ်တေ။ လဆုတ် ခုနှစ်ရက် စသည်။ ၂၊ နောက်သို့ ပြန်လည်သည်
    retreat
    ကြိယာ

    ဆုတ်၂

    [sʰoʊʔ၂]
    ၁၊ (အရေခွံကို) ခွာရေ။ အသားကိုခွာ၊ အရီကိုဆုတ်၊ ကိုယ်တခြမ်းကို၊ မီးကျောင်းစာကျွေး (တောင်)။ ၂၊ အဝတ်၊ စက္ကူ စစွာကို ပြဲအောင်၊ ပြတ်အောင်၊ အဖဲ့ဖဲ့ ဖြစ်ယောင် ပြုသည်
    ၁၊ (အရေခွံကို) ခွာသည်။ အသားကိုခွာ၊ အရီကိုဆုတ်၊ ကိုယ်တခြမ်းကို၊ မီးကျောင်းစာကျွေး (တောင်)။ ၂၊ အဝတ်၊ စက္ကူ စသည်ကို ပြဲအောင်၊ ပြတ်အောင်၊ အဖဲ့ဖဲ့ ဖြစ်အောင် ပြုသည်
    tear
    ကြိယာ

    ဆုတ်ကန်ဆုတ်ကုန်

    [sʰoʊʔkàɴsʰoʊʔkòʊɴ]
    (ခေါ်ငင် ဆွဲယူရာသို့ မလိုက်လို သနန့် ခေါ်ငင် ဆွဲယူသူကို ဆန့်ကျင်ပြုပနာ) နောက်ကို ပြန်မွှီး့ရန် ရုန်းကန် အားထုတ်သည်
    (ခေါ်ငင် ဆွဲယူရာသို့ မလိုက်လို သဖြင့် ခေါ်ငင် ဆွဲယူသူကို ဆန့်ကျင်ပြု၍) နောက်သို့ ပြန်ဖို့ရန် ရုန်းကန် အားထုတ်သည်
    be hesitant
    ကြိယာ

    ဆုတ်ကပ်

    [sʰoʊʔkaʔ]
    လူရို့၏ အသက်တမ်း ယုတ်လျော့ လာရေ ကပ်
    လူတို့၏ အသက်တမ်း ယုတ်လျော့ လာသော ကပ်
    cylindrical fish trap
    နာမ်

    ဆုတ်ခံ

    [sʰoʊʔkʰံ]
    ၁၊ နောက်ကို ပြန်ပနာ ဆုတ်ရေ။ ၂၊ နောက်ကို ပြန်ဆုတ်ခိုက် ပြန်လှန် တိုက်ခိုက်သည်
    ၁၊ နောက်သို့ ပြန်လည် ဆုတ်သည်။ ၂၊ နောက်သို့ ပြန်ဆုတ်ခိုက် ပြန်လှန် တိုက်ခိုက်သည်
    retreat
    ကြိယာ

    ဆုတ်ခွါ

    [sʰoʊʔkʰwà]
    ၁။ နောက်ကို ပြန်ပနာ ယှောင်ဖယ် ထွက်လှာသည်
    ၁။ နောက်သို့ ပြန်၍ ဖဲကြဉ် ထွက်လာသည်
    retreat
    ကြိယာ