Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 161–180 of 913 words

    ဆ

    ဆံညှင်

    [sʰံɲ̯ɪ̀ɴ]
    ပပိန်ချေ ပျော့ပျောင်းရေ ဆံပင်
    သေးသွယ် ပျော့ပျောင်းသော ဆံပင်
    silk hair
    နာမ်

    ဆံညှပ်

    [sʰံɲ̯aʔ]
    ဆံပင်တိကို ဖိညှပ် ထားရေ အခွ ပါရေ ဆံထိုး
    ဆံပင်များကို ဖိညှပ် ထားသော အခွ ပါသော ဆံထိုး
    hairpin
    နာမ်

    ဆတိုး

    [sʰtó]
    (ဝန်) တစုံ တရာ၏ အနည်းဆုံး နှစ်ဆ ဟိနီခြင်း
    (ပစ္စည်း) တစ်စုံ တစ်ရာ၏ အနည်းဆုံး နှစ်ဆ ရှိနေခြင်း
    double
    နာမ်

    ဆတူ

    [sʰtù]
    ညီမျှသော ပမာဏ။ တူမျှသော အတိုင်းအထွာ
    ညီမျှသော ပမာဏ။ တူမျှသော အတိုင်းအထွာ
    equal
    နာမ်

    ဆံတောက်

    [sʰံtɔ́ɛʔ]
    ၁၊ နောက်စိနှင့် နကျီရို့မာ ပါးလျား စီပနာ၊ ဦးထိပ်မာ စကေ အရှည် ထားရေ ဆံပင်စံ။ ၂၊ ရှေးနဖူးစ ဆံရစ်ကို ထားပနာ ကျန် ဆံရစ်ရို့ကို နရွက်ဖုံး လုနီးပါး အရှည် ထားရေ အပျိုရို့၏ ဆံပင် ညှပ်ပုံတမျိုး။ ဆံတို
    ၁၊ နောက်စေ့နှင့် နားထင်တို့တွင် ပါးလျား စေ၍၊ ဦးထိပ်တွင် အတန်ငယ် အရှည် ထားသော ဆံပင်စံ။ ၂၊ ရှေးနဖူးစ ဆံရစ်ကို ထား၍ ကျန် ဆံရစ်တို့ကို နားရွက်ဖုံး လုနီးပါး အရှည် ထားသော မိန်းမပျိုတို့၏ ဆံပင် ညှပ်ပုံတစ်မျိုး။ ဆံတို
    bob
    နာမ်

    ဆံတောက်ကိုက်

    [sʰံtɔ́ɛʔkaɪʔ]
    (နောက်စိနှင့် နကျီ ရို့မာ ပါးလျား စီပနာ၊ ဦးထိပ်မာ စကေ အရှည်ထားကာ) ဆံပင် ညှပ်ရေ။ ဆံသသည်
    (နောက်စေ့နှင့် နားထင် တို့တွင် ပါးလျား စေ၍၊ ဦးထိပ်တွင် အတန်ငယ် အရှည်ထားကာ) ဆံပင် ညှပ်သည်။ ဆံသသည်
    cut hair
    ကြိယာ

    ဆံတောက်ကိုက်၂

    [sʰံtɔ́ɛʔkaɪʔ၂]
    ယင်းပိုင် အရှည် ထားရေ ဆံပင်ညှပ် ပုံစံ
    ယင်းသို့ အရှည် ထားသော ဆံပင်ညှပ် ပုံစံ
    cut hair
    နာမ်

    ဆံတောက်ဖြတ်

    [sʰံtɔ́ɛʔpʰɹaʔ]
    ၁၊ ဆံပင်ကို အတိုဖြတ် ထားရေ ယောက်ျားရို့ ဆံပင် ပြုပျင်ပုံ တမျိုး။ ၂၊ နဖူးဟိ ဆံပင်ကို ချန်ထားပနာ ကျန်ဆံရစ် ဖီးစွန် နောက်ကို ဖြတ်ထားရေ အပျို ရို့၏ ဆံပင်ပုံစံ တမျိုး။ နဖူးဆံပင်နှင့်၊ ဖီးစွန်နောက်မာ၊ ဆံတောက်ဖြတ်လို့ (ဓမ္မသာ)
    ၁၊ ဆံပင်ကို အတိုဖြတ် ထားသော ယောက်ျားတို့ ဆံပင် ပြုပြင်ပုံ တစ်မျိုး။ ၂၊ နဖူးရှိ ဆံပင်ကို ချန်ထား၍ ကျန်ဆံရစ် ဘေးစွန် နောက်ကို ဖြတ်ထားသော မိန်းမပျို တို့၏ ဆံပင်ပုံစံ တစ်မျိုး။ နဖူးဆံပင်နှင့်၊ ဘေးစွန်နောက်မှာ၊ ဆံတောက်ဖြတ်လို့ (ဓမ္မသာ)
    bob
    နာမ်

    ဆံတောက်ရွယ်

    [sʰံtɔ́ɛʔɹwɛ̀]
    အရွယ်ရောက်စ မမာ့ငယ်။ အပျိုဖော်ဝင်စ မမာ့ငယ်။ (အသက်ဆယ်နှစ်မှ တဆယ့် ငါးနှစ်အထဲ အချိန် အရွယ်ရောက်သော မမာ့ငယ်။) ကြီးမြင့်ရွယ်ရောက်၊ လှပြုံးချိုကေ၊ ပျိုဆံတောက်ဟု၊ ဆိုလောက်သောခါ (ကော်)
    အရွယ်ရောက်စ မိန်းမငယ်။ အပျိုဖော်ဝင်စ မိန်းမငယ်။ (အသက်ဆယ်နှစ်မှ တစ်ဆယ့် ငါးနှစ်အတွင်း အချိန် အရွယ်ရောက်သော မိန်းမငယ်။) ကြီးမြင့်ရွယ်ရောက်၊ လှပြုံးချိုကေ၊ ပျိုဆံတောက်ဟု၊ ဆိုလောက်သောခါ (ကော်)
    teenager
    နာမ်

    ဆတ်

    [sʰaʔ]
    တံဆိပ် ရိုက်နှိပ်ရန် တံဆိပ် အမှတ် ထုထွင်း ထားရေ သတ္တုတုံး။ ရော်ဇာလဲ စရေ။ တံဆိပ်၏ အမှတ်အသား
    တံဆိပ် ရိုက်နှိပ်ရန် တံဆိပ် အမှတ် ထုထွင်း ထားသော သတ္တုတုံး။ ရော်ဘာတုံး စသည်။ တံဆိပ်၏ အမှတ်အသား
    seal
    နာမ်

    ဆတ်၂

    [sʰaʔ၂]
    သမင်၊ ပြားဆတ်မျိုးဝင် သားကောင်ကြီး တမျိုး။ သမင်၊ ပြားဆတ်၊ ချီငယ်၊ စိုင်၊ ဆတ်၊ ဖွတ်၊ ပဒတ်က၊ အစဟိစွာ့မကြွင်း (ပန်း)
    သမင်၊ ဒရယ်မျိုးဝင် သားကောင်ကြီး တစ်မျိုး။ သမင်၊ ဒရယ်၊ ချီငယ်၊ စိုင်၊ ဆတ်၊ ဖွတ်၊ ပဒတ်က၊ စသည့်မကြွင်း (ပန်း)
    sambar
    နာမ်

    ဆတ်၃

    [sʰaʔ၃]
    ၁၊ မကျက်မနပ် ဖြစ်တေ။ ပျော့ပျောင်း နူးညံ့ခြင်း မဟိ ဖြစ်တေ။ ၂၊ အမျက် ထွက်လွယ်ရေ။ ၃၊ စကားပြော တိုရေ။ ၄၊ အကျိုး လွယ်ရေ။ မာကြွပ်ရေ။ ၅၊ သွက်လက်ရေ။ ဖြတ်လက်ရေ။ ၆၊ ထွင်းထု ပြုလုပ်ရေ။ စိတ္တလင်္ကာ လက်သမား ငါးရာရို့စွာ ရောက်လီ ရာရာရို့မာ ကျောက်တောင် တိကို
    ၁၊ မကျက်မနပ် ဖြစ်သည်။ ပျော့ပျောင်း နူးညံ့ခြင်း မရှိ ဖြစ်သည်။ ၂၊ အမျက် ထွက်လွယ်သည်။ ၃၊ စကားပြော တိုသည်။ ၄၊ အကျိုး လွယ်သည်။ မာကြွပ်သည်။ ၅၊ သွက်လက်သည်။ ဖျတ်လက်သည်။ ၆၊ ထွင်းထု ပြုလုပ်သည်။ စိတ္တလင်္ကာ လက်သမား ငါးရာတို့သည် ရောက်လေ ရာရာတို့၌ ကျောက်တောင် များကို
    jounce
    ကြိယာ

    ဆတ်ကနဲ

    [sʰaʔknɛ]
    ၁၊ အကျိုး လွယ်ရေ။ ၂၊ ကကောင်းလျင် သွက်လက်သည်
    ၁၊ အကျိုး လွယ်သည်။ ၂၊ လျင်မြန် သွက်လက်သည်
    fragile-quick
    ကြိယာ

    ဆတ်ကရပ်

    [sʰaʔkɹaʔ]
    စောင့်စည်းမှု မဟိဘဲ ပြောဆို ပြုမူသည်
    စောင့်စည်းမှု မရှိပဲ ပြောဆို ပြုမူသည်
    immodest
    ကြိယာ

    ဆတ်ကလီဆတ်ကလော

    [sʰaʔklísʰaʔklɔ́]
    မတည် မငြိမ်သော။ ဣန္ဒြေ မဟိရေ
    မတည် မငြိမ်သော။ ဣန္ဒြေ မရှိသော
    immodest
    နာမဝိသေသန

    ဆတ်ကျရေ

    [sʰaʔt͡ɕɹè]
    လူများထံ၌ အဝါအဆာ ခံရရေ။ ဝန် တခု ပို့လာဖို့ ဆိုပြီးလျှင် ငွီယူ လားခရေ၊ ဝန်လည်း မရောက် လူလေ့ မရောက် ဆတ်ကျရေ
    သူတစ်ပါးထံ၌ အလိမ်အညာ ခံရသည်။ ပစ္စည်း တစ်ခု ပို့လာဖို့ ဆိုပြီးကေ ငွီယူ လားခရေ၊ ပစ္စည်းလည်း မရောက် လူလည်း မရောက် ဆတ်ကျရေ
    be cheated
    ကြိယာ

    ဆတ်ကျရေ၂

    [sʰaʔt͡ɕɹè၂]
    (ဥပစာ) ဝန် တခုတရီ ရရန် ဟိကေလေ့ မရလိုက်ရေ၌ တင်စားပနာ သုံးနှုန်းသော စကားလုံး
    (ဥပစာ) ပစ္စည်း တစ်စုံတစ်ခု ရရန် ရှိသော်လည်း မရလိုက်သည်၌ တင်စား၍ သုံးနှုန်းသော စကားလုံး
    none
    နာမ်

    ဆတ်ကျာ

    [sʰaʔt͡ɕà]
    မင်းဖီး မင်းဒဏ် အပြစ်သင့် ရောက်သူတိကို ဆတ်ကျာသတ် ရိုက်ခတ်သော သူ
    မင်းဘေး မင်းဒဏ် အပြစ်သင့် ရောက်သူများကို ကြိမ်ဒဏ် ရိုက်ခတ်သော သူ
    flogging punishment
    နာမ်

    ဆတ်ကျာရိုက်

    [sʰaʔt͡ɕàɹaɪʔ]
    မင်းဖီး မင်းဒဏ် အပြစ်သင့် ရောက်သူ တိကို ဆတ်ကျာသတ် ရိုက်ခတ်သည်
    မင်းဘေး မင်းဒဏ် အပြစ်သင့် ရောက်သူ များကို ကြိမ်ဒဏ် ရိုက်ခတ်သည်
    flogging punishment
    ကြိယာ

    ဆတ်ကျာရောင်

    [sʰaʔt͡ɕàɹàʊɴ]
    အဝါနှင့် အမည်း အစင်းစင်း ရောနှော ပါဟိရေ အရောင်။ (ကျား)
    အဝါနှင့် အမည်း အစင်းစင်း ရောနှော ပါရှိသော အရောင်။ (ကျား)
    tiger
    နာမ်