Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 221–240 of 412 words

    ဇ

    ဇာပင်ပျင်

    [zàpɪ̀ɴprɪ̀ɴ]
    ကိုယ့် အလို ဆန္ဒ စိတ်တိုင်းကျ ကြိုက်ပိုင်။ သဖောဟိတိုင်း ပြုလုပ် ဆောင်ရွက် နိုင်ဖို့ ခွင့်ပြုရေ။ သိင်္ဂပုလွဲ၊ တပြောင်ပြောင်လေ၊ ကြောင်မျက်ရွဲကို၊ ဆွဲဆွဲဝတ်ဝတ်၊ ချွတ်ချွတ်ဆင်ဆင်၊ ဇာပင်ပျင်လည်း၊ အသျှင်မင်းမြတ် မေ့ကိုမူလီ၊ အပုံလိုက်အပ်လို့ (ဥဒိန်သာ)။ ငါ့ကိုဖြစ်လျှင
    မိမိ အလို ဆန္ဒ စိတ်တိုင်းကျ ကြိုက်သလို။ သဘော ရှိတိုင်း ပြုလုပ် ဆောင်ရွက် နိုင်ရန် ခွင့်ပြုသည်။ သိင်္ဂပုလွဲ၊ တပြောင်ပြောင်လေ၊ ကြောင်မျက်ရွဲကို၊ ဆွဲဆွဲဝတ်ဝတ်၊ ချွတ်ချွတ်ဆင်ဆင်၊ ဇာပင်ပျင်လည်း၊ အသျှင်မင်းမြတ် မေ့ကိုမူလေ၊ စုပုံအပ်လို့ (ဥဒိန်သာ)။ ငါ့ကိုဖြစ်လျှင
    as desired
    ကြိယာ

    ဇာပင်ပျင်၂

    [zàpɪ̀ɴprɪ̀ɴ၂]
    ယင်းပိုင် အမိန့် အာဏာနန့် ခွင့်ပြု လိုက်သော စကား
    ယင်းသို့ အမိန့် အာဏာဖြင့် ခွင့်ပြု လိုက်သော စကား
    allow
    နာမ်

    ဇာပင်ဖြစ်

    [zàpɪ̀ɴpʰɹɪʔ]
    တိကျ မှန်ကန်မှု မဟိ အဖြစ် အနေ ပီသ ပြည့်စုံ အရာမာခြင်း မဟိသိမ့်ရေ အရာ။ မထူးလီရေ့ အနေနန့်။ (ဇာပင်ဖြစ်ဖြစ်) ကိုကြီးမာပင်၊ ဤသမင်နှင့်၊ မြိုင်ခွင်တောတိုက်၊ မငဲ့စသာ၊ ယနိခါမာ၊ ဇာပင်ဖြစ်ဟု၊ လိုက်ပါဖို့ရာ (ရာမ)
    တိကျ မှန်ကန်မှု မရှိ အဖြစ် အနေ ပီသ ပြည့်စုံ ပြီးမြောက်ခြင်း မရှိသေးသော အရာ။ မထူးတော့သည့် အနေဖြင့်။ (ဘာပဲဖြစ်ဖြစ်) ကိုကြီးမှာပင်၊ ဤသမင်နှင့်၊ မြိုင်ခွင်တောတိုက်၊ မငဲ့စသာ၊ ယနေ့ခါတွင်၊ ဇာပင်ဖြစ်ဟု၊ လိုက်ပါတော့မည် (ရာမ)
    incomplete
    နာမ်

    ဇာပင်မသိ

    [zàpɪ̀ɴmθì]
    ထိုဟင့် ဒေဟင့် အတိအကျ မဖော်ပြ နှိုင်ရေ၏ အဖြစ်။ (ဇာမှန်းမသိ)။ လူဖြစ်ကျင်ဗျာယ် ဇာပင်မသိ ဘိန်းဘင်းရှူလို့ ကွမ်းပုံခြောင်ပင် မသောက်မိဟု (ဥဒိန်သာ)
    ဘာဘာ ညာညာ အတိအကျ မဖော်ပြ နိုင်သည်၏ အဖြစ်။ (ဘာမှန်းမသိ)။ လူဖြစ်ကျင်လျက် ဇာပင်မသိ ဘိန်းဘင်းရှူလို့ ကွမ်းပုံခြောင်ပင် မသောက်မိဟု (ဥဒိန်သာ)
    incomplete
    နာမ်

    ဇာပင်ရောက်ရောက်

    [zàpɪ̀ɴɹɔ́ɛʔɹɔ́ɛʔ]
    (ဇာရက်ပ် ဇာရွာ ဇာဌာနဟု) ပိုင်းခြား ကန့်သတ် ထားခြင်း မဟိဘဲ။ ရည်ရွယ်ချက် မဟိဘဲ။ ရောက်တတ် ရာရာ လားလာ နိန်ရေအနိန်နန့်။ သီသီရှင်ရှင်၊ တောမြိုင်ခွင်မာ၊ ဇာပင်ရောက်ရောက်၊ ဖီးတန်တန်ကို၊ ရွံ့မထီဟု (ပဒုမ္မ)
    (ဘယ်ရပ် ဘယ်ရွာ ဘယ်ဌာနဟု) ပိုင်းခြား ကန့်သတ် ထားခြင်း မရှိဘဲ။ ရည်ရွယ်ချက် မရှိပဲ။ ရောက်တတ် ရာရာ သွားလာ နေသောအားဖြင့်။ သီသီရှင်ရှင်၊ တောမြိုင်ခွင်မှာ၊ ဇာပင်ရောက်ရောက်၊ ဘေးတန်တန်ကို၊ ရွံ့မကြောက်ဟု (ပဒုမ္မ)
    activity without aim or purpose
    ကြိယာဝိသေသန

    ဇာပတိသျှစ်သောင်း

    [zàptìʃɪʔθáʊɴ]
    ၁၊ ကကောင်း ဝီးကွာလားရေ ရှေးရှီးကာလ ရှည်လျားသော အခါ ကာလ။ ၂၊ လွန်လားဗျာယ်ဖြစ်တေ အတီတာ ကာလ။ လာအံ့သော အနာဂါတ် ကာလကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောသော စကား။ ဇာပတိ သျှစ်သောင်း ဟိကံကြောင့် (ဟိကံဟောင်း) (ပုံ)
    ၁၊ အလွန် ဝေးကွာသော ရှေးရှေးကာလ ရှည်လျားသော အခါ ကာလ။ ၂၊ လွန်လေ ပြီးသော အတီတာ ကာလ။ လာလတ္တံ့သော အနာဂါတ် ကာလကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောသော စကား။ ဇာပတိ သျှစ်သောင်း ရှိကံကြောင့် (ရှိကံဟောင်း) (ပုံ)
    long long ago
    နာမ်

    ဇာပိုင်

    [zàpàɪɴ]
    ဇာပိုင်၊ ဇာမျိုး ဇာပုံဆိုပနာ မီးရေအမီးစကားလုံး။ မလိုက်နိုင်ယောင်၊ ဇာပိုင်ခက်လည်း၊ မပျက်ကောင်းတုံ (ဒွေး)
    မည်ကဲ့သို့၊ မည်သို့ မည်ပုံဟူ၍ မေးသော အမေးစကားလုံး။ မလိုက်နိုင်ယောင်၊ ဇာပိုင်ခက်လည်း၊ မပျက်ကောင်းတုံ (ဒွေး)
    how
    ပစ္စည်း

    ဇာပိုင်ခါ

    [zàpàɪɴkʰà]
    ဇာအချိန် အခါဆိုပနာ ကာလကို ရည်ညွှန်း၍ မီးမြန်းသည့် အမီးစကားလုံး။ ငါးခူစူးကေ၊ အီးလိမ့်မေ၊ ဇာပိုင်ဇာခါ၊ ပြေလတ်ပျာလေ (တေး)
    မည်သည့် အချိန် အခါဟူ၍ ကာလကို ရည်ညွှန်း၍ မေးမြန်းသည့် အမေးစကားလုံး။ ငါးခူစူးကေ၊ အီးလိမ့်မေ၊ ဇာပိုင်ဇာခါ၊ ပြေလတ်ပျာလေ (တေး)
    when
    ပစ္စည်း

    ဇာပိုင်ချင့်

    [zàpàɪɴɕɪ̀ɴ့]
    ခဲယဉ်းမှု၊ ခက်ခဲမှု၊ ငြိုငြင်ဖွယ်ဖြစ်မှု၊ အစဟိစွာရို့မာ သုံးသော စကားလုံး။ လိုက်လို့မနိုင်၊ ချီးမပျိုင်၊ ဇာပိုင်ချင့်ဟိုင်၊ သမီးလိုင်၊ စာစောက်ချိုင်ကို၊ နှင်လိုက်လီ (တေး)
    ခဲယဉ်းမှု၊ ခက်ခဲမှု၊ ငြိုငြင်ဖွယ်ဖြစ်မှု၊ စသည်တို့၌ သုံးသော စကားလုံး။ လိုက်လို့မနိုင်၊ ချီးမပျိုင်၊ ဇာပိုင်ချင့်ဟိုင်၊ သမီးလိုင်၊ စာစောက်ချိုင်ကို၊ နှင်လိုက်လေ (တေး)
    hard
    ပစ္စည်း

    ဇာပိုင်စွာ

    [zàpàɪɴswà]
    ဇာအရာ ဖြစ်ကတ်ောင်း၊ ဇာပိုင် အမျိုးအစား ဖြစ်ကတ်ောင်း စစွာကို မီးရေအမီးစကားလုံး။ (ဇာ့နှယ်ဟာမျိုးလဲ အစဟိစွာနန့်)
    မည်သည့်အရာ ဖြစ်ကြောင်း၊ ဘယ်လို အမျိုးအစား ဖြစ်ကြောင်း စသည်ကို မေးသော အမေးစကားလုံး။ (ဘယ့်နှယ်ဟာမျိုးလဲ စသည်ဖြင့်)
    which
    ပစ္စည်း

    ဇာပိုင်ပင်ဖြစ်

    [zàpàɪɴpɪ̀ɴpʰɹɪʔ]
    တိကျ မှန်ကန်မှုမဟိ အဖြစ်အနေ ပီသ ပြည့်စုံ အရာမာခြင်း မဟိသိမ့်ရေ အရာ။ မထူး လီရေ့ အနေနန့်။ (ဇာပင်ဖြစ်ဖြစ်) ကိုကြီးမာပင်၊ ဤသမင်နှင့်၊ မြိုင်ခွင်တောတိုက်၊ မငဲ့စသာ၊ ယနိခါမာ၊ ဇာပင်ဖြစ်ဟု၊ လိုက်ပါဖို့ရာ (ရာမ)။ သီသီရှင်ရှင်၊ သားမိခင်မာ၊ ဇာပိုင်ပင်ဖြ
    တိကျ မှန်ကန်မှုမရှိ အဖြစ်အနေ ပီသ ပြည့်စုံ ပြီးမြောက်ခြင်း မရှိသေးသော အရာ။ မထူး တော့သည့် အနေဖြင့်။ (ဘာပဲဖြစ်ဖြစ်) ကိုကြီးမှာပင်၊ ဤသမင်နှင့်၊ မြိုင်ခွင်တောတိုက်၊ မငဲ့စသာ၊ ယနေ့ခါတွင်၊ ဇာပင်ဖြစ်ဟု၊ လိုက်ပါတော့မည် (ရာမ)။ သီသီရှင်ရှင်၊ သားမိခင်မှာ၊ ဇာပိုင်ပင်ဖြ
    not excitedly
    နာမ်

    ဇာပျင်နိုင်ဖို့

    [zàprɪ̀ɴnàɪɴpʰo̰]
    အကြောင်း မသင့်လျော်၍ မတော်တဆ ဖြစ်ခလို့သိကေ (ဇာတတ်နှိုင်ဖို့လဲ) ဆိုရေ အမီးကို မီးရေခါ သုံးသော အမီး စကားလုံး။ အကြောင်းမတော်၊ သေရပါမူ၊ ဇာပျင်နှိုင်ဖို့ (ဒွေး)
    အကြောင်း မသင့်လျော်၍ မတော်တဆ ဖြစ်ခဲ့သည် ရှိသော် (ဘာတတ်နိုင်မှာလဲ) ဟူသော အမေးကို မေးရာ၌ သုံးသော အမေး စကားလုံး။ အကြောင်းမတော်၊ သေရပါမူ၊ ဇာပျင်နိုင်ဖို့ (ဒွေး)
    what
    ပစ္စည်း

    ဇာပျင်ဖို့

    [zàprɪ̀ɴpʰo̰]
    ဇာမျိုး ဇာပုံ လုပ်ဆောင် ရဖို့ကို သိလိုရေတွက်နန့် မီးမြန်းသော အမီးစကားလုံး
    မည်သို့ မည်ပုံ လုပ်ဆောင် ရမည်ကို သိလို၍ မေးမြန်းသော အမေးစကားလုံး
    how
    ပစ္စည်း

    ဇာဖို့

    [zàpʰo̰]
    တစုံ တခု အကြောင်း ဟိသလော (အလိုဟိသလော) ဟု သိလိုရေတွက်နန့် ပြန်လှန်ပနာ မီးရေစကား
    တစ်စုံ တစ်ခု အကြောင်း ရှိသလော (အလိုရှိသလော) ဟု သိလို၍ ပြန်လှန်၍ မေးသော စကား
    what
    ပစ္စည်း

    ဇာမထီ

    [zàmtʰí]
    ၁၊ ရိုသေ လေးစားမှု မဟိဘဲ မထီလေးစား ပြုမူသော အနိန်နန့်။၂၊ တခုကိုလေ့ ရွံ့ကောက်ခြင်း မဟိရေ အနိန်နန့်
    ၁၊ ရိုသေ လေးစားမှု မရှိပဲ မထီလေးစား ပြုမူသော အားဖြင့်။၂၊ ဘာကိုမျှ ရွံ့ကောက်ခြင်း မရှိသော အားဖြင့်
    disrespectfully
    ကြိယာဝိသေသန

    ဇာမထီ၂

    [zàmtʰí၂]
    (တခုတရီ) ဘာစွာကိုမှ မထီ မရွံ့သော
    (တစ်စုံတစ်ခု) ဘာဟာကိုမှ မကြောက် မရွံ့သော
    daredevil
    နာမဝိသေသန

    ဇာမထီ၃

    [zàmtʰí၃]
    ရဲကေ့ သတ္တိကောင်းသူ။ (တခုတရီ) ဇာဟင့်ကိုလေ့ မထီ မရွံ့သူ
    ရဲရင့် သတ္တိရှိသူ။ (တစ်စုံတစ်ခု) ဘာဟာကိုမျှ မကြောက် မရွံ့သူ
    daredevil
    နာမ်

    ဇာမရီ

    [zàmɹí]
    ဘော်စင်ငွီပိုင် ဖြူစင်သော သတ္တုတမျိုး
    ဘော်စင်ငွေကဲ့သို့ ဖြူစင်သော သတ္တုတစ်မျိုး
    metal
    နာမ်

    ဇာမရီ၂

    [zàmɹí၂]
    ဒါးမြတ်၊ လှံပြတ် ရာမာ အရွက်ကို ထောင်းထုပြီး အရည် ညှစ်ထည့်၍သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အုံထားပနာသော် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ထည့်ရရေ ဆီးဖက်ဝင်ရေ ခြုံပျစ်ပင် တမျိုး
    ဓါးရှ၊ လှံရှ ရာတွင် အရွက်ကို ထောင်းထုပြီး အရည် ညှစ်ထည့်၍သော် လည်းကောင်း၊ အုံထား၍သော် လည်းကောင်း ထည့်ရသော ဆေးဖက်ဝင်သည့် ချုံပျစ်ပင် တစ်မျိုး
    herbal plant
    နာမ်

    ဇာမရီ၃

    [zàmɹí၃]
    ပင်လယ်ငါး တမျိုး
    ပင်လယ်ငါး တစ်မျိုး
    sea fish
    နာမ်