Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 261–280 of 412 words

    ဇ

    ဇိတင်

    [zìtɪ̀ɴ]
    ဟိခိုးရေ။ ကန်လီရေ
    ရှိခိုးသည်။ ကန်တော့သည်
    pay homage
    ကြိယာ

    ဇိတင်၂

    [zìtɪ̀ɴ၂]
    မိဖရို့က အချေ သူငယ်ရို့အား ဘုရား၊ ရဟန်း၊ သံဃာတော်ရို့အား ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သက်ကြီး သူအိုရို့အား ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ဟိခိုး စီရန်၊ ဦးချ ဂါရဝ ပြုစီရန် တိုက်တွန်း ပြောဆိုရေ စကား
    မိဖတို့က ကလေး သူငယ်တို့အား ဘုရား၊ ရဟန်း၊ သံဃာတော်တို့အား လည်းကောင်း၊ သက်ကြီး သူအိုတို့အား လည်းကောင်း၊ ရှိခိုး စေရန်၊ ဦးချ ဂါရဝ ပြုစေရန် တိုက်တွန်း ပြောဆိုသော စကား
    homage
    နာမ်

    ဇိန့်ဇီ

    [zèɪɴ့zí]
    ကျွဲချီး၊ နွားချီး ပုံရို့မာ ပေါက်ဖွား တတ်၍ခရရဲရောင် ဟိရေ အခွံ၊ အတောင်ပါ ဟိပြီးး ဇိန့်ဇီ-ဇိန့်ဇီ ဟု မြည်တတ်ရေ ချပိုးကြီး တမျိုး။ မြောက်ကလမဲ၊ ဓါတ်မညီ၍၊ ဇိန့်ဇီပိုးကောင်၊ ရှောင်ဖို့မဟုတ် (ဓါပကာနီ)
    ကျွဲချေး၊ နွားချေး ပုံတို့၌ ပေါက်ဖွား တတ်၍ ခပ်နီရောင် ရှိသော အခွံ၊ အတောင်ပါ ရှိပြီး ဇိန့်ဇီ-ဇိန့်ဇီ ဟု မြည်တတ်သော နွားချေးပိုးကြီး တစ်မျိုး။ မြောက်ကပ္ပလီ၊ ဓါတ်မညီ၍၊ ဇိန့်ဇီပိုးကောင်၊ ရှောင်ရန်မဟုတ် (ဓါပကာနီ)
    scrab beetle
    နာမ်

    ဇိမ်

    [zèɪɴ]
    လူသုံးဆောင်အပ်၊ ခံစားအပ် လိုလားအပ်ရေ ဝန်ရို့နန့် ပြည့်စုံခြင်း
    လူသုံးဆောင်အပ်၊ ခံစားအပ် လိုလားအပ်သော ပစ္စည်းတို့နှင့် ပြည့်စုံခြင်း
    luxury
    နာမ်

    ဇိမ်ခံ

    [zèɪɴkʰံ]
    ပူပင် ကြောင့်ကြမှု၊ စိုးရိမ်မှု မဟိဘဲ အအီးသက်သာ သုံးဆောင် ခံစား နိန်ရေ။ စည်းစိမ် ခံသည်
    ပူပင် ကြောင့်ကြမှု၊ စိုးရိမ်မှု မရှိပဲ အေးအေး ဆေးဆေး သုံးဆောင် ခံစား နေသည်။ စည်းစိမ် ခံသည်
    enjoy the good things in life
    ကြိယာ

    ဇိမ်ယူ

    [zèɪɴjù]
    ၁၊ ကာလ မြင့်လျှာစားစွာ စည်းစိမ် ခံရေ။ ၂၊ အချိန်ကာလ ကြာညောင်းအောင် လုပ်ရေ
    ၁၊ ကာလ မြင့်လျှာစားစွာ စည်းစိမ် ခံသည်။ ၂၊ အချိန်ကာလ ကြာညောင်းအောင် လုပ်သည်
    enjoy the good things in life
    ကြိယာ

    ဇိသျှင်

    [zìʃɪ̀ɴ]
    ဘုရားသျှင်အား ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သံဃာတော်ရို့အား ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ရိုသေ လေးစားသော အနိန်နန့် ခေါ်ဆိုရေ စကားလုံး
    ဘုရားရှင်အား လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်တို့အား လည်းကောင်း၊ ရိုသေ လေးစားသော အားဖြင့် ခေါ်ဆိုသော စကားလုံး
    none
    နာမ်

    ဇိသျှင်၂

    [zìʃɪ̀ɴ၂]
    ဟိခိုးရေ။ ကန်လီရေ
    ရှိခိုးသည်။ ကန်တော့သည်
    pay homage
    ကြိယာ

    ဇိသျှင်ခိုး

    [zìʃɪ̀ɴkʰó]
    ဟိခိုးရေ။ ကန်လီရေ။ ရတနာ သုံးပါးကို ဆည်းကပ် ပူဇော်ရေ။ ဝတ်ပြုရေ။ ပန်းခံယူငင်၊ ဂေါင်းထက်တင်၊ ဇိသျှင်ခိုးကေ၊ ဝတ်ပြုရေလေ- ဝတ်ပြုရေ (တေး)
    ရှိခိုးသည်။ ကန်တော့သည်။ ရတနာ သုံးပါးကို ဆည်းကပ် ပူဇော်သည်။ ဝတ်ပြုသည်။ ပန်းခံယူငင်၊ ဂေါင်းထက်တင်၊ ဇိသျှင်ခိုးကေ၊ ဝတ်ပြုရေလေ- ဝတ်ပြုရေ (တေး)
    pay homage
    ကြိယာ

    ဇိသျှင်ခိုး၂

    [zìʃɪ̀ɴkʰó၂]
    မိဖရို့က အချေ သူငယ်ရို့အား ဘုရား၊ ရဟန်း၊ သံဃာတော်ရို့အား ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သက်ကြီး သူအိုရို့အား ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ဟိခိုး စီရန်၊ ဦးချ ဂါရဝ ပြုစီရန် တိုက်တွန်း ပြောဆိုရေ စကား
    မိဖတို့က ကလေး သူငယ်တို့အား ဘုရား၊ ရဟန်း၊ သံဃာတော်တို့အား လည်းကောင်း၊ သက်ကြီး သူအိုတို့အား လည်းကောင်း၊ ရှိခိုး စေရန်၊ ဦးချ ဂါရဝ ပြုစေရန် တိုက်တွန်း ပြောဆိုသော စကား
    homage
    နာမ်

    ဇိသျှင်တင်

    [zìʃɪ̀ɴtɪ̀ɴ]
    ဟိခိုးရေ။ ကန်လီရေ
    ရှိခိုးသည်။ ကန်တော့သည်
    pay homage
    ကြိယာ

    ဇိသျှင်တင်၂

    [zìʃɪ̀ɴtɪ̀ɴ၂]
    မိဖရို့က အချေ သူငယ်ရို့အား ဘုရား၊ ရဟန်း၊ သံဃာတော်ရို့အား ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သက်ကြီး သူအိုရို့အား ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ဟိခိုး စီရန်၊ ဦးချ ဂါရဝ ပြုစီရန် တိုက်တွန်း ပြောဆိုရေ စကား
    မိဖတို့က ကလေး သူငယ်တို့အား ဘုရား၊ ရဟန်း၊ သံဃာတော်တို့အား လည်းကောင်း၊ သက်ကြီး သူအိုတို့အား လည်းကောင်း၊ ရှိခိုး စေရန်၊ ဦးချ ဂါရဝ ပြုစေရန် တိုက်တွန်း ပြောဆိုသော စကား
    homage
    နာမ်

    ဇိသျှင်ပင်

    [zìʃɪ̀ɴpɪ̀ɴ]
    ဘုရားသျှင်အား ရိုသေ လေးစားသော အနိန်နန့် ခေါ်ဆိုရေ စကား
    ဘုရားရှင်အား ရိုသေ လေးစားသော အားဖြင့် ခေါ်ဆိုသော စကား
    the buddha
    နာမ်

    ဇို့

    [zo̰]
    ၁၊ အရွီအတွက် တထက် ပိုရေ။ တစု တပေါင်းတည်း ဖြစ်တေကို ပြသော စကားလုံး။ ၂၊ ယင်း စုပေါင်းမှု၏ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းကို ပြသော စကားလုံး။ သစ်သီးရှာပြီး၊ ပန်းသိန်ပြီး၊ ငါဇို့တသွယ်၊ ဆရာပါးကို၊ လယင်မြန်၊ ပြန်ကပ်တေ (ဓမ္မက)
    ၁၊ အရေအတွက် တစ်ထက် ပိုသည်။ တစ်စု တစ်ပေါင်းတည်း ဖြစ်သည်ကို ပြသော စကားလုံး။ ၂၊ ယင်း စုပေါင်းမှု၏ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းကို ပြသော စကားလုံး။ သစ်သီးရှာပြီး၊ ပန်းကုံးပြီး၊ ငါဇို့တသွယ်၊ ဆရာထံကို၊ လယင်မြန်၊ ပြန်ကပ်တေ (ဓမ္မက)
    we
    ပစ္စည်း

    ဇိုး

    [zó]
    (ခွီးကို) ကိုက်အောင်၊ လိုက်အောင် ဟောင်အောင် နှိုးဆွ ပီးရေ
    (ခွေးကို) ကိုက်အောင်၊ လိုက်အောင် ဟောင်အောင် နှိုးဆွ ပေးသည်
    agitate
    ကြိယာ

    ဇို့၂

    [zo̰၂]
    ဇာကို ဇာသို့ ဇာမျိုး ဇာပုံ အစဟိစွာနန့် မီးရေအမီး စကားလုံး။ မောင်ဖြူ (ဇာရို့) ဇို့လားခရေ
    ဘယ်ကို ဘယ်သို့ မည်သို့ မည်ပုံ စသည်ဖြင့် မေးသော အမေး စကားလုံး။ မောင်ဖြူ (ဇာတို့) ဇို့လားခရေ
    how
    ပစ္စည်း

    ဇို့၃

    [zo̰၃]
    ၁၊ တူညီချက်ကို နှိုင်းနိူင်းပနာ ပြသော နမူနာစကား။ ၂၊ နှိုင်းနိူင်းပြသော အရာ။ ထီးနန်းပြည်ရွာ၊ လူတိုင်း၊ ဟိခင်ဇို့၊ ငါတိုင်းပြည်ရွာ၊ သာယာဟိရီလား (ဓမ္မက)။ ထမင်း ဇို့၊ လူငနွားကို၊ သူငါမလို၊ ငြင်းကန်ဆို၏ (ထွန်းတိ)
    ၁၊ တူညီချက်ကို နှိုင်းယှဉ်၍ ပြသော ဥပမာစကား။ ၂၊ နှိုင်းယှဉ်ပြသော အရာ။ ထီးနန်းပြည်ရွာ၊ လူတကာ၊ ရှိခင်ဇို့၊ ငါတိုင်းပြည်ရွာ၊ သာယာဟိရေလား (ဓမ္မက)။ ထမင်း ဇို့၊ လူငနွားကို၊ သူငါမလို၊ ငြင်းကန်ဆို၏ (ထွန်းတိ)
    compare
    နာမ်

    ဇိုးကနဲ

    [zóknɛ]
    ဗြုန်းခနဲ။ အယင့်အယင်
    ရုတ်တရက်။ အလျင်အမြန်
    suddenly-quickly
    ကြိယာဝိသေသန

    ဇိုင်

    [zàɪɴ]
    (အပင်၏) အကိုင်း၊ အခက်၊ အခက်အလက် စရေ။ လက်ပံဇိုင်မာ မ ကိုယ လေ-- --မ ကို --ယ (တေး)
    (သစ်ပင်၏) အကိုင်း၊ အခက်၊ အခက်အလက် စသည်။ လက်ပံဇိုင်မှာ မ ကိုယ လေ-- --မ ကို --ယ (တေး)
    branch
    နာမ်

    ဇိုင်း

    [záɪɴ]
    ၁၊ နှစ်။ လ။ နိ (ဇိုင်း) အစဟိစွာနန့် သတ်မှတ် ပိုင်းခြား ထားရေ အချိန် ကာလ။ ငါရို့ဇိုင်းအချိန်၊ မရောက်သိ။ ၂၊ အချိန်ကာလ တခုနှင့် တခု အကြား။ ကာလ။ ကြားကာလ
    ၁၊ နှစ်။ လ။ နေ့ (ဇိုင်း) စသည်ဖြင့် သတ်မှတ် ပိုင်းခြား ထားသော အချိန် ကာလ။ ငါရို့ဇိုင်းအချိန်၊ မရောက်သိ။ ၂၊ အချိန်ကာလ တစ်ခုနှင့် တစ်ခု အကြား။ ကာလ။ ကြားကာလ
    interim period
    နာမ်