Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 21–40 of 412 words

    ဇ

    ဇက်ကြော

    [zɛʔt͡ɕɔ́]
    ကြောရိုးနှင့် လည်ကုပ်ရိုး ဆက် အကြော
    ကျောရိုးနှင့် လည်ကုပ်ရိုး ဆက် အကြော
    nape of he neck
    နာမ်

    ဇက်ချောင်း

    [zɛʔɕáʊɴ]
    ၁၊ လူများ မမြင်လိုက်၊ မသိလိုက်၊ သတိ မမူလိုက်ရေ့ အခိုက် အတန့် ကာလကို တတိန်းချေနှင့် စောင့်မျှော် နိန်ရေ။ ၂၊ ချက်ကောင်းကို တတိန်းချေ ငံ့လင့် စောင့်မျှော် နိန်ရေ။ ပုန်းအောင်း စောင့်ဆိုင်း နိန်ရေ
    ၁၊ သူတစ်ပါး မမြင်လိုက်၊ မသိလိုက်၊ သတိ မမူလိုက်သည့် အခိုက် အတန့် ကာလကို တိတ်တဆိတ်နှင့် စောင့်မျှော် နေသည်။ ၂၊ ချက်ကောင်းကို တိတ်တဆိတ် ငံ့လင့် စောင့်မျှော် နေသည်။ ပုန်းအောင်း စောင့်ဆိုင်း နေသည်
    wait
    ကြိယာ

    ဇက်ခွ

    [zɛʔkʰw]
    ဇက်လားရေ့ နီရာ မြင်း၏ ပစ
    ဇက်သွားသည့် နေရာ မြင်း၏ ပါးစပ်
    horse mouth
    နာမ်

    ဇက်ဆွဲ

    [zɛʔsʰwɛ]
    တဆတ်ဆတ် နှေးလားလီရန် ဇက်ကြိုးကို ဆွဲကိုင်သည်
    ဖြည်းဖြည်း နှေးသွားစေရန် ဇက်ကြိုးကို ဆွဲကိုင်သည်
    pull to a stop
    ကြိယာ

    ဇက်ဆွဲလက်ဆွဲ

    [zɛʔsʰwɛlɛʔsʰwɛ]
    ဖီးရန်၊ အပြစ် အစဟိစွာရို့ကို အမှု မထားပဲ။ ရဲဝံ့စွာ။ တွန့်ဆုတ်ခြင်း မဟိဘဲ။ မဆင်မခြင် စွန့်စား ပြုလုပ်ရေ အနိန်နန့်
    ဘေးရန်၊ အပြစ် စသည်တို့ကို အမှု မထားပဲ။ ရဲဝံ့စွာ။ တွန့်ဆုတ်ခြင်း ကင်းမဲ့စွာ။ မဆင်မခြင် စွန့်စား ပြုလုပ်သော အားဖြင့်
    daringly
    ကြိယာဝိသေသန

    ဇက်တန်ဆာ

    [zɛʔtàɴsʰà]
    မြင်း၏ ပစထဲမာ ထည့်ရရေ ဇာတ်ကြိုး အစဟိစွာ
    မြင်း၏ ပါးစပ်ထဲတွင် ထည့်ရသော ဇာတ်ကြိုး စသည်
    rens
    နာမ်

    ဇက်တိုက်

    [zɛʔtaɪʔ]
    ရက်ပြတ်။ တစပ်တည်း။ တဆက်တည်း။ တောက်လျောက်။ အစိုင်တစိုက်
    အဆက်မပြတ်။ တစပ်တည်း။ တစ်ဆက်တည်း။ တောက်လျောက်။ အစဉ်တစိုက်
    persistently
    ကြိယာဝိသေသန

    ဇက်မွီး

    [zɛʔmwï]
    မြင်း အစဟိစွာရို့မာ အဂေါင်း နောက်ဘက် (လည်ဇက်)၌ ပေါက်သော၊ ထောင်နိန်ရေ မွေးရှည်
    မြင်း စသည်တို့တွင် ဦးခေါင်း နောက်ဘက် (လည်ဇက်)၌ ပေါက်သော၊ ထောင်နေသော မွေးရှည်
    nape of the neck hair
    နာမ်

    ဇက်ရဲလက်ရဲ

    [zɛʔɹɛlɛʔɹɛ]
    ဖီးရန်၊ အပြစ် အစဟိစွာရို့ကို အမှုမထားပဲ။ ရဲဝံ့စွာ။ တွန့်ဆုတ်ခြင်း မဟိဘဲ။ မဆင်မခြင် စွန့်စား ပြုလုပ်ရေ အနိန်နန့်
    ဘေးရန်၊ အပြစ် စသည်တို့ကို အမှုမထားပဲ။ ရဲဝံ့စွာ။ တွန့်ဆုတ်ခြင်း ကင်းမဲ့စွာ။ မဆင်မခြင် စွန့်စား ပြုလုပ်သော အားဖြင့်
    brashly and audaciously
    ကြိယာဝိသေသန

    ဇကြမ်းပင်

    [zt͡ɕáɴpɪ̀ɴ]
    ခွပ်ထစ်ကေ အပင်၊ အရွက်ရို့မှ အစီး ထွက်သော ပင်စောက်ပင် တမျိုး
    ခုတ်ထစ်လျှင် အပင်၊ အရွက်တို့မှ အစေး ထွက်သော ပင်စောက်ပင် တစ်မျိုး
    none
    နာမ်

    ဇကွဲ

    [zkwɛ]
    ‘ဇ’ အက္ခရာ၏ အမည်
    ‘ဇ’ အက္ခရာ၏ အမည်
    th of Arakanese consonant
    နာမ်

    ဇကွဲ၂

    [zkwɛ၂]
    အကွဲကွဲ အပြားပြား။ စိကေချေ အဖုံဖုံ။ အမျိုးမျိုး။ တသီး တခြားစီ။ ‘ဘုရား လူကြီး အချင်းချင်း ဇကွဲ ဖြစ်နီ ကတ်ဗျာယ်’
    အကွဲကွဲ အပြားပြား။ အနည်းငယ် အဖုံဖုံ။ အမျိုးမျိုး။ တစ်သီး တစ်ခြားစီ။ ‘ဘုရား လူကြီး အချင်းချင်း ဇကွဲ ဖြစ်နီ ကတ်ဗျာယ်’
    many
    ကြိယာဝိသေသန

    ဇင်

    [zɪ̀ɴ]
    ဖျာ ရက်လုပ်ရရေ သင်ပင်နှင့် တူသော အပင် တမျိုး
    ဖျာ ရက်လုပ်ရသော သင်ပင်နှင့် တူသော အပင် တစ်မျိုး
    none
    နာမ်

    ဇင်ခံ

    [zɪ̀ɴkʰံ]
    (လူများ ထိုင်နီရန်) ဝါး တနည်း ပျိုင် အစဟိစွာရို့နန့် ပြုလုပ် ထားရေ နိမ့်ရေ့ ခုံကျယ်၊ ခုံပြင်။ စင်ချေ
    (လူများ ထိုင်နေရန်) ဝါး သို့မဟုတ် ပျဉ် စသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ် ထားသော နိမ့်သည့် ခုံကျယ်၊ ခုံပြင်။ ကွပ်ပျစ်
    wooden or bamboo bedstead
    ကြိယာ

    ဇင်းခင်

    [zɪ́ɴkʰɪ̀ɴ]
    လမ်း။ လမ်းခရီး။ လမ်းမကြီး။ လမ်းရှည်။ ကြောင်ဇင်းခါလေ၊ ဒွါရာလမ်းကို၊ မလျောက်နိုင် (နတ်ခြင်း)။ ဇာညာစောင်းလှည့်- ဝန်းရို့ကြည့်၊ ကြည့်ငြားတသွယ်၊ ရွှီဇင်းခါနန့်၊ မြဇင်းခါကို၊ ငါဇာမြင်လတ်တေ (ဓမ္မက)။ (တေဇာရာမ ကျောက်စာ စတုတ္ထ ချပ်မာ ရွှီဇင်နန့် မြဇင်းခါကို ငါဇာ
    လမ်း။ လမ်းခရီး။ လမ်းမကြီး။ လမ်းရှည်။ ကြောင်ဇင်းခါလေ၊ ဒွါရာလမ်းကို၊ မလျောက်နိုင် (နတ်ခြင်း)။ ဘယ်ညာစောင်းလှည့်- ဝန်းရို့ကြည့်၊ ကြည့်ငြားတသွယ်၊ ရွှီဇင်းခါနန့်၊ မြဇင်းခါကို၊ ငါဇာမြင်လတ်တေ (ဓမ္မက)။ (တေဇာရာမ ကျောက်စာ စတုတ္ထ ချပ်တွင် ရွှီဇင်နန့် မြဇင်းခါကို ငါဇာ
    village name
    နာမ်

    ဇင်းခါ

    [zɪ́ɴkʰà]
    လမ်း။ လမ်းခရီး။ လမ်းမကြီး။ လမ်းရှည်။ ကြောင်ဇင်းခါလေ၊ ဒွါရာလမ်းကို၊ မလျောက်နိုင် (နတ်ခြင်း)။ ဇာညာစောင်းလှည့်- ဝန်းရို့ကြည့်၊ ကြည့်ငြားတသွယ်၊ ရွှီဇင်းခါနန့်၊ မြဇင်းခါကို၊ ငါဇာမြင်လတ်တေ (ဓမ္မက)။ (တေဇာရာမ ကျောက်စာ စတုတ္ထ ချပ်မာ ရွှီဇင်နန့် မြဇင်းခါကို ငါဇာ
    လမ်း။ လမ်းခရီး။ လမ်းမကြီး။ လမ်းရှည်။ ကြောင်ဇင်းခါလေ၊ ဒွါရာလမ်းကို၊ မလျောက်နိုင် (နတ်ခြင်း)။ ဘယ်ညာစောင်းလှည့်- ဝန်းရို့ကြည့်၊ ကြည့်ငြားတသွယ်၊ ရွှီဇင်းခါနန့်၊ မြဇင်းခါကို၊ ငါဇာမြင်လတ်တေ (ဓမ္မက)။ (တေဇာရာမ ကျောက်စာ စတုတ္ထ ချပ်တွင် ရွှီဇင်နန့် မြဇင်းခါကို ငါဇာ
    village name
    နာမ်

    ဇင်းခြာ

    [zɪ́ɴkʰɹà]
    လမ်း။ လမ်းခရီး။ လမ်းမကြီး။ လမ်းရှည်။ ကြောင်ဇင်းခါလေ၊ ဒွါရာလမ်းကို၊ မလျောက်နိုင် (နတ်ခြင်း)။ ဇာညာစောင်းလှည့်- ဝန်းရို့ကြည့်၊ ကြည့်ငြားတသွယ်၊ ရွှီဇင်းခါနန့်၊ မြဇင်းခါကို၊ ငါဇာမြင်လတ်တေ (ဓမ္မက)။ (တေဇာရာမ ကျောက်စာ စတုတ္ထ ချပ်မာ ရွှီဇင်နန့် မြဇင်းခါကို ငါဇာ
    လမ်း။ လမ်းခရီး။ လမ်းမကြီး။ လမ်းရှည်။ ကြောင်ဇင်းခါလေ၊ ဒွါရာလမ်းကို၊ မလျောက်နိုင် (နတ်ခြင်း)။ ဘယ်ညာစောင်းလှည့်- ဝန်းရို့ကြည့်၊ ကြည့်ငြားတသွယ်၊ ရွှီဇင်းခါနန့်၊ မြဇင်းခါကို၊ ငါဇာမြင်လတ်တေ (ဓမ္မက)။ (တေဇာရာမ ကျောက်စာ စတုတ္ထ ချပ်တွင် ရွှီဇင်နန့် မြဇင်းခါကို ငါဇာ
    village name
    နာမ်

    ဇင်တော

    [zɪ̀ɴtɔ́]
    ဇင်ပင်များ မကန်မဝှန် ပေါက်ရောက် နိန်ရေ နီရာအရပ်
    ဇင်ပင်များ အများအပြား ပေါက်ရောက် နေသော နေရာအရပ်
    none
    နာမ်

    ဇင်ဖျာ

    [zɪ̀ɴpʰrà]
    ဇင်ပင်၏ အကြောနှင့် နူး နီအောင် ရက်လုပ် ထားရေ ဖျာ။ လမုမေါ်ရွာ၊ ဇင်ဖျာရောင်းလို့၊ ရဂေါင်းချိန်ကျောင်း၊ လုမည်ကြံ (ပြဿနာ)
    ဇင်ပင်၏ အကြောနှင့် ပျော့အိ နေအောင် ရက်လုပ် ထားသော ဖျာ။ လမုမေါ်ရွာ၊ ဇင်ဖျာရောင်းလို့၊ ရဂေါင်းချိန်ကျောင်း၊ လုမည်ကြံ (ပြဿနာ)
    mat
    နာမ်

    ဇင်ယော်

    [zɪ̀ɴjɔ̀]
    ပင်လယ် မြစ်ဝရို့မာ လားလာ ကျက်စားသော ရေငှက်။ ဂင်္ဂါမြစ်ဝ၊ လင်မင်းကျော်ကို၊ ရှာကာလမာ၊ ငှက်မဇင်ရော်၊ သားနှင့်လင်လေ၊ ကြင်ဖက်ကွဲလို့ အသည်းဆာပျာ (ထာနု)။၂၊ စန္ဒြားမင်းခို
    ပင်လယ် မြစ်ဝတို့တွင် သွားလာ ကျက်စားသော ရေငှက်။ ဂင်္ဂါမြစ်ဝ၊ လင်မင်းကျော်ကို၊ ရှာကာလ၌၊ ငှက်မဇင်ရော်၊ သားနှင့်လင်လေ၊ ကြင်ဖက်ကွဲလို့ အသည်းဆာပျာ (ထာနု)။၂၊ စန္ဒြားမင်းခို
    gull
    နာမ်