Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 2,381–2,400 of 2,498 words

    တ

    တဲပျံ

    [tɛprံ]
    ဖြုတ်ရန်၊ တပ်ရန် လွယ်ကူသော တဲ
    ဖြုတ်ရန်၊ တပ်ရန် လွယ်ကူသော တဲ
    tent
    နာမ်

    တဲလင့်စင်

    [tɛlɪ̰ɴsɪ̀ɴ]
    တောင်ယာ အစဟိစွာ၌ စပါး စောင့်ရန် ပင်ဖြစ်ဖြစ်။ မုဆိုးသား စောင့်ရန် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ စောင့်ကြည့်ရန် အပင် အမြင့်မာ ဆောက်ထားရေ စင်။ တောင်ယာထဲမာ၊ တဲလင့်စင်၌ လူရှင်မကြား၊ ပျိုလပျိုနှင့်၊ နှစ်ကိုယ်နှောလို့ (ပဋါ)
    တောင်ယာ စသည်၌ စပါး စောင့်ရန် လည်းကောင်း။ မုဆိုးသား စောင့်ရန် လည်းကောင်း၊ စောင့်ကြည့်ရန် သစ်ပင် အမြင့်တွင် ဆောက်ထားသော စင်။ တောင်ယာထဲတွင်၊ တဲလင့်စင်၌ လူရှင်မကြား၊ ပျိုလူပျိုနှင့်၊ နှစ်ကိုယ်နှောလို့ (ပဋါ)
    platform
    နာမ်

    တဲအုံ

    [tɛʔòʊɴ]
    တနားချေတဗွေချေအနိန်နန့် နီထိုင်ဖို့အတွက် ဆောက်လုပ် ထားရေ တဲကုတ်သျှေ
    ခေတ္တ အားဖြင့် နေထိုင်ဖို့ရန် ဆောက်လုပ် ထားသော တဲငယ်
    hut
    နာမ်

    တျာတျာ

    [tràtrà]
    နီရဲသော အရောင် ဟိရေ။ ပင်ပေါက်ပန်းလည်း၊ နီမြန်းတျာတျာ၊ လီပြင်းလာက (ထွန်းတိ)။ ရာသီခိုက်ကြုံ၊ ပင်ကမ်းမုံလည်း၊ နီတုံတျာတျာ၊ မှည့်၍လာက (ပဉ္စဘုတ်)
    နီရဲသော အရောင် ရှိသော။ ပင်ပေါက်ပန်းလည်း၊ နီမြန်းတျာတျာ၊ လီပြင်းလာက (ထွန်းတိ)။ ရာသီခိုက်ကြုံ၊ ပင်ကမ်းမုံလည်း၊ နီတုံတျာတျာ၊ မှည့်၍လာက (ပဉ္စဘုတ်)
    red
    နာမဝိသေသန

    တျာတျာ၂

    [tràtrà၂]
    နပျိုးသီး၊ နွားစားသရက် ပင်လုံးကျွတ် မှည့်နိန်ရေ။ နပျိုးသီး (ကျာကျာ) တျာတျာ မှည့်လတ်တေ (တေး)
    ငှက်ပျောသီး၊ သရက်သီး ပင်လုံးကျွတ် မှည့်နေသော။ နပျိုးသီး (ကျာကျာ) တျာတျာ မှည့်လတ်တေ (တေး)
    ripe
    နာမဝိသေသန

    တျာတျာသံ

    [tràtràθံ]
    ကျယ်လောင်သော အသံ။ စူးရှသော အသံ။ တျာတျာလူသံ၊ ခေါ်သံကြားတိ၊ တန့်မီလိုက်နာ (ရှီးထုံး)
    ကျယ်လောင်သော အသံ။ စူးရှသော အသံ။ တျာတျာလူသံ၊ ခေါ်သံကြားတိ၊ တန့်မီနာခံ (ရှေးထုံး)
    strident
    နာမ်

    တျာတျာသံ၂

    [tràtràθံ၂]
    တီးမှုတ်ခြင်း အမျိုးမျိုး ရို့မာ ခုနစ်မျိုးသော သံစဉ် အနက် တမျိုးမျိုးသော သံစဉ်ကို မူတည် ထားပနာ မှုတ်သော အသံမျိုး။ (သံစဉ် ခုနှစ်ပါး၊ နှစ်ပေါက်၊ သုံးပေါက်၊ လေးပေါက်၊ ငါးပေါက်၊ ခြောက်ပေါက်၊ ခုနှစ်ပေါက်၊ သံမှန်ရို့ ဖြစ်ပါရေ။
    တီးမှုတ်ခြင်း အမျိုးမျိုး တို့တွင် ခုနစ်မျိုးသော သံစဉ် အနက် တစ်မျိုးမျိုးသော သံစဉ်ကို မူတည် ထား၍ မှုတ်သော အသံမျိုး။ (သံစဉ် ခုနှစ်ပါး၊ နှစ်ပေါက်၊ သုံးပေါက်၊ လေးပေါက်၊ ငါးပေါက်၊ ခြောက်ပေါက်၊ ခုနှစ်ပေါက်၊ သံမှန်တို့ ဖြစ်ပါသည်။
    signature tune
    နာမ်

    တြင်း

    [tɹɪ́ɴ]
    ဖြစ်ပေါ် အံ့သော အကောင်း အဆိုး နိမိတ် ယူရန် အကြောင်း။ နခေါင်းတိုနား တိုကို မြင်သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ မကောင်းရေ တြင်းတည်း (ပါရာ)
    ဖြစ်ပေါ် လတ္တံ့သော အကောင်း အဆိုး နိမိတ် ယူရန် အကြောင်း။ နှာခေါင်းတိုနား တိုကို မြင်သော် လည်းကောင်း၊ မကောင်းသော တြင်းတည်း (ပါရာ)
    omen
    နာမ်

    တြင်း၂

    [tɹɪ́ɴ၂]
    တစုံ တခု ဖြစ်ပေါ် လာဖို့ အကြောင်း အရာရို့ကို ညွှန်ပြ နိန်ရေဟု ထင်မှတ် ရရေ (အဘုချေ၊ သူငယ်၊ လရူး၊ ဇာတ်သမာ့ အစဟိရေ) လူရို့ ပြောဆိုရေ နိမိတ် တဘောင် စကား။ သီဟဇာနန့်၊ ဗျဂစာရီ၊ မညီပိုင်၊ သုံးပါးဥတု၊ ဆိုမူဂီမှ၊ ဝဿဟေမန်၊ အပြန်ပြန်လျှင်၊ ပြဟန်တြင်း၊ ခါမဲ့လျင်းတည်
    တစ်စုံ တစ်ခု ဖြစ်ပေါ် လာမည့် အကြောင်း အရာတို့ကို ညွှန်ပြ နေသည်ဟု ထင်မှတ် ရသော (ခလေး၊ သူငယ်၊ အရူး၊ သဘင်သည် စသော) လူတို့ ပြောဆိုသည့် နိမိတ် တဘောင် စကား။ သီဟဇာနှင့်၊ ဗျဂစာရီ၊ မညီအသွား၊ သုံးပါးဥတု၊ ဆိုမူဂီမှ၊ ဝဿဟေမန်၊ အပြန်ပြန်လျှင်၊ ပြဟန်တြင်း၊ ခါမဲ့လျင်းတည်
    foretell
    နာမ်

    တြင်းကျေ

    [tɹɪ́ɴt͡ɕè]
    မကောင်းရေ အမင်္ဂလာဟူ သမျှရို့စွာ ပျောက်ပျက် အီးငြိမ်း လားရေ
    မကောင်းသော အမင်္ဂလာဟူ သမျှတို့သည် ပျောက်ပျက် အေးငြိမ်း သွားသည်
    auspicious
    ကြိယာ

    တြင်းဆော်

    [tɹɪ́ɴsʰɔ̀]
    တစုံ တယောက် (အာဂန္တု) ရောက်လှာ မည်ကို ကြိုတင် သိစီနှိုင်ဖို့ အရိပ်အခြည် ပြရေ။ နိမိတ် ပြရေ။ ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လှာဖို့ နိမိတ်၏ အကြောင်းကို ပြရေ။ ငှက်ရမီဝါ၊ တတွက်တွတ်၊ ရောက်ပျာရောက်ပျာ၊ တြင်းဆော်သည်၊ ကျူးကာ နိမိတ်ဖတ်ပနာ၊ မြည်တွန်လတ်တုံသောခါ (မေတ္တာစာ)
    တစ်စုံ တစ်ယောက် (ဧည့်သည်) ရောက်လာ မည်ကို ကြိုတင် သိစေနိုင်ရန် အရိပ်အခြည် ပြသည်။ နိမိတ် ပြသည်။ ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နိမိတ်၏ အကြောင်းကို ပြသည်။ ငှက်ရမီဝါ၊ တတွက်တွတ်၊ ရောက်ပျာရောက်ပျာ၊ တြင်းဆော်သည်၊ ကျူးကာ နိမိတ်ဖတ်၍၊ မြည်တွန်လတ်တုံသောခါ (မေတ္တာစာ)
    foreshadow
    ကြိယာ

    တြိ

    [tɹì]
    သုံးခု အရွီအတွက်
    သုံးခု အရေအတွက်
    three
    နာမ်

    တြိဂံ

    [tɹìɡံ]
    သုံးဒေါင့် ဟိရေ ပုံ
    သုံးထောင့် ရှိသော ပုံ
    triangle
    နာမ်

    တြိဒေါသ

    [tɹìdèàθ]
    ခန္ဓာကိုယ်၌ ဖြစ်တတ်ရေ အပြစ်အနာ သုံးမျိုး။ ၁၊ လေ။ ၂၊ သလိပ်။ ၃၊ သည်းခြီ။ တြိဒေါသ၊ သင့်ပြန်ပနား၊ လေနန့် သည်းခြီ၊ သလိပ်ဝယ်လည်း၊ ရှောင်ကွက်မလွတ်၊ ဖြစ်လီဖို့မာ့ခ်ျလော (ပဉ္စဘုတ်)
    ခန္ဓာကိုယ်၌ ဖြစ်တတ်သော အပြစ်အနာ သုံးမျိုး။ ၁၊ လေ။ ၂၊ သလိပ်။ ၃၊ သည်းခြေ။ တြိဒေါသ၊ သင့်ပြန်လည်း၊ လေနှင့် သည်းခြေ၊ သလိပ်ဝယ်လည်း၊ ရှောင်ကွက်မလွတ်၊ ဖြစ်မည်မတ်လော (ပဉ္စဘုတ်)
    flaw
    နာမ်

    တွ

    [tw]
    တွာ့ မပီကလာ ပီကာလာဖြင့် သနားဖွယ်ရာ၊ ချစ်ခင်ဖွယ်ရာ၊ ချွဲ၍ ပြောဆို ပြုမူဗျာယ်။ ရင်ခွင်ပါးထိုင်ပနာသာ၊ လိုင်ကိုဆွဲပနာ၊ တွ့ဗျာယ်နီတုံလှာ၏ (ဗမာချီ)
    တွာ့ မပီကလာ ပီကာလာဖြင့် သနားဖွယ်ရာ၊ ချစ်ခင်ဖွယ်ရာ၊ ချွဲ၍ ပြောဆို ပြုမူလျက်။ ရင်ခွင်ပါးထိုင်၍သာ၊ လိုင်ကိုဆွဲ၍၊ တွ့လျက်နီတုံလှာ၏ (ဗမာချီ)
    gibber
    ကြိယာ

    တွ၂

    [tw၂]
    ၁၊ လင် မယား တနည်း သမီး ရည်းစားရို့ ပလီပလာ ပလဲ ချစ်ခင် ယုယစွာဖြင့် ရွင်မြူး လာယောင် ကြီစပ် ကတ်တေ။ ၂၊ အပျို၊ လပျို ရို့၏ သဖောသဘာဝအရ ပြုမှု ပြောဆိုကတ်တေ
    ၁၊ လင် မယား သို့မဟုတ် သမီး ရည်းစားတို့ ပလူး ပလဲ ချစ်ခင် ယုယစွာဖြင့် ရွင်မြူး လာအောင် ကျီစယ် ကြသည်။ ၂၊ အပျို၊ လူပျို တို့၏ သဘော သဘာဝအရ ပြုမှု ပြောဆိုကြသည်
    tease affectionately
    ကြိယာဝိသေသန

    တွက်

    [twɛʔ]
    ၁၊ နည်းသည် တိစွာကို မှန်းဆရေ။ ချင့်ချိန်ရေ။ ၂၊ တ၊ နှစ် အစဟိစွာအနိန်နန့် ရီတွက်ရေ။ ၃၊ ဂဏန်းဖြင့် အဖြီ ယှာရေ။ ၄၊ တွက်ဖော် ဆင်ခြင်ရေ။ တွေးခေါ်ရေ။ ၅၊ ကြောင့်ကြ စိုးရိမ်ရေ။ နောက်ဆံ တင်းရေ။ ၆၊ ဂြိုဟ်စား သက်ရောက် ကောင်းမကောင်း ချင့်ချိန်ရေ။ စစ်ဆီး ဆင်ခြင်သည
    ၁၊ နည်းသည် များသည်ကို မှန်းဆသည်။ ချင့်ချိန်သည်။ ၂၊ တစ်၊ နှစ် စသည်ဖြင့် ရေတွက်သည်။ ၃၊ ဂဏန်းဖြင့် အဖြေ ရှာသည်။ ၄၊ စဉ်းစား ဆင်ခြင်သည်။ တွေးတောသည်။ ၅၊ ကြောင့်ကြ စိုးရိမ်သည်။ နောက်ဆံ တင်းသည်။ ၆၊ ဂြိုဟ်စား သက်ရောက် ကောင်းမကောင်း ချင့်ချိန်သည်။ စစ်ဆေး ဆင်ခြင်သည
    predict-worry
    ကြိယာ

    တွက်ကပ်

    [twɛʔkaʔ]
    ခက်ခဲရေ။ ခဲယဉ်းသည်
    ခက်ခဲသည်။ ခဲယဉ်းသည်
    difficult
    ကြိယာ

    တွက်ကိန်း

    [twɛʔkéɪɴ]
    ၁၊ ရွီတွက်ခြင်း။ အရွီအတွက်။ ၂၊ ရွီတွက်နည်း။ ကမ္ဘာတသိန်း၊ တွက်ကိန်း ရွီတွက်၊ သင်္ချာစက်ဝယ် (ဒိဌာ)။ ကဋီတသိန်း၊ တွက်ကိန်းမက၊ ခံခဲ့မှလျှင် (ပဝေဏီ)
    ၁၊ ရေတွက်ခြင်း။ အရေအတွက်။ ၂၊ ရေတွက်နည်း။ ကမ္ဘာတသိန်း၊ တွက်ကိန်း ရေတွက်၊ သင်္ချာစက်ဝယ် (ဒိဌာ)။ ကုဋေတသိန်း၊ တွက်ကိန်းမက၊ ခံခဲ့မှလျှင် (ပဝေဏီ)
    count
    နာမ်

    တွက်ချက်

    [twɛʔɕɛʔ]
    ၁၊ နည်းသည် တိစွာကို မှန်းဆရေ။ ချင့်ချိန်သည်
    ၁၊ နည်းသည် များသည်ကို မှန်းဆသည်။ ချင့်ချိန်သည်
    predict
    ကြိယာ