Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 521–540 of 2,498 words

    တ

    တစ်နိ.တစ်ခြား

    [tɪʔnì.tɪʔkʰɹá]
    ၁၊ တဆင့်ပြီး တဆင့်။ တရွေ့တရွေ့။ တရက်တခြား၊ ဖြားရီလားပိုင်။ ၂၊ တနိကေ တမျိုး
    ၁၊ တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့်။ တရွေ့တရွေ့။ တစ်နေ့တစ်ခြား၊ ဖြားရီလားကဲ့သို့။ ၂၊ တစ်နေ့လျှင် တစ်မျိုး
    by degrees
    ကြိယာဝိသေသန

    တစ်နိချင်း

    [tɪʔnìɕɪ́ɴ]
    တနေတည်းနန့် ရောက်နှိုင်ရေ
    တစ်နေတည်းဖြင့် ရောက်နိုင်သည်
    one day round trip
    ကြိယာ

    တစ်နိုင်

    [tɪʔnàɪɴ]
    ကိုယ့် လုပ်အားဖြင့် ပြီးစီး နိုင်သမျှ
    မိမိ လုပ်အားဖြင့် ပြီးစီး နိုင်သမျှ
    within one’s capacity
    နာမ်

    တစ်နီသတ်

    [tɪʔníθaʔ]
    အသင့်အတင့် နီပူ လှန်းထားရေ
    အသင့်အတင့် နေပူ လှန်းထားသည်
    keep in the sun
    ကြိယာ

    တစ်နီသတ်၂

    [tɪʔníθaʔ၂]
    အသင့်အတင့် ခြောက်သွိသော အခြီအရဲ
    အသင့်အတင့် ခြောက်သွေ့သော အခြေအနေ
    bone dry
    နာမ်

    တစ်နွီ

    [tɪʔnwí]
    တပေါင်း လပြည့်ကျော် တရက်နိ မှ ဝါဆို လပြည့်နိ အထိ ဖြစ်ရေ ကာလ အပိုင်းအရာ
    တစ်ပေါင်း လပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့ မှ ဝါဆို လပြည့်နေ့ အထိ ဖြစ်သော ကာလ အပိုင်းအခြား
    period
    နာမ်

    တစ်နှိပ်

    [tɪʔn̥ìaʔ]
    တိုတောင်း လှစွာသော အခိုက်အတန့်
    တိုတောင်း လှစွာသော အခိုက်အတန့်
    short period
    နာမ်

    တစ်နှိပ်၂

    [tɪʔn̥ìaʔ၂]
    တနားချေတဗွေချေ ခဏ မှေးစက်သည်
    ခေတ္တ ခဏ မှေးစက်သည်
    forty wink
    နာမ်

    တစ်ပက်

    [tɪʔpɛʔ]
    စိကေချေ မျှသော။ စိုးစဉ်းငယ် မျှသော
    အနည်းငယ် မျှသော။ စိုးစဉ်းငယ် မျှသော
    jot
    နာမဝိသေသန

    တစ်ပက်၂

    [tɪʔpɛʔ၂]
    (ကျွဲချီး၊ နွားချီး) တခဲ၊ တတုံး။ ကျွဲချီး တပက်ပစ်ခဟု၊ နွားချီးပက် တပက်ပစ်ခဟု (ကျီးဖြူ)။ ဆားတပက်၊ ငရုတ်တပက် အစဟိစွာ
    (ကျွဲချေး၊ နွားချေး) တစ်ခဲ၊ တစ်တုံး။ ကျွဲချီး တစ်ပက်ပစ်ခဟု၊ နွားချီး တစ်ပက်ပစ်ခဟု (ကျီးဖြူ)။ ဆားတစ်ပက်၊ ငရုတ်တစ်ပက် စသည်
    none
    နာမဝိသေသန

    တစ်ပင်တည်း

    [tɪʔpɪ̀ɴtɛ́]
    တခုတည်းသော အရာဝတ္တု။ ၂၊ တပင်တည်းသော သစ်
    တစ်ခုတည်းသော အရာဝတ္တု။ ၂၊ တစ်ပင်တည်းသော သစ်
    one
    နာမ်

    တစ်ပင်တည်း၂

    [tɪʔpɪ̀ɴtɛ́၂]
    အမြဲတစေ။ မပြတ်လပ်
    အမြဲတစေ။ မပြတ်လပ်
    always
    ကြိယာဝိသေသန

    တစ်ပင်တိုင်

    [tɪʔpɪ̀ɴtàɪɴ]
    ၁၊ တယောက်ထီးတည်း။ ၂၊ နန်း သီးသန့် ဆောက်လုပ်ပနာ လုံးချင်းတည်းရာ စံပျော် နီလိဟိရေ ဘုရင်မင်း၏ သမီးတော်။ တပင်တိုင်လေ၊ ယာဉ်ပြဿဒ်မာ၊ စံမြန်းပျော်လို့ (ဓမ္မသာ)။ တပင်တိုင်မင်းသမီး၊ တပင်တိုင်နန်း၊ တပင်တိုင်ပြဿဒ်၊ တပင်တိုင်ပြိန်း၊ တပင်တိုင်ကြက်သွန် အစဟိစွာ သုံးလီ့
    ၁၊ တစ်ယောက်ထီးတည်း။ ၂၊ နန်း သီးခြား ဆောက်လုပ်၍ တစ်ယောက်တည်းသာ စံပျော် နေလေ့ရှိသော ဘုရင်မင်း၏ သမီးတော်။ တပင်တိုင်လေ၊ ယာဉ်ပြဿဒ်မှာ၊ စံမြန်းပျော်လို့ (ဓမ္မသာ)။ တပင်တိုင်မင်းသမီး၊ တပင်တိုင်နန်း၊ တပင်တိုင်ပြဿဒ်၊ တပင်တိုင်ပြိန်း၊ တပင်တိုင်ကြက်သွန် စသည် သုံးလေ့
    alone-single
    နာမ်

    တစ်ပင်တိုင်ကြက်သွန်

    [tɪʔpɪ̀ɴtàɪɴt͡ɕɛʔθʊ̀ɴ]
    အမွှာမပါရေ ကြက်သွန် (ဆီးအဖြစ် အသုံးပြု ကတ်တေ)
    အမွှာမပါသော ကြက်သွန် (ဆေးအဖြစ် အသုံးပြု ကြသည်)
    onion
    နာမ်

    တစ်ပင်တိုင်ပြိန်း

    [tɪʔpɪ̀ɴtàɪɴpɹéɪɴ]
    စပါးကြီးမြွီ အရေပိုင် မိုဃ်းသီးကျအခါ တပင်တည်းရာ ပေါက်သော ပြိန်းတမျိုး
    စပါးကြီးမြွေ အရေကဲ့သို့ မိုးဦးအခါ တစ်ပင်တည်းသာ ပေါက်သော ပြိန်းတစ်မျိုး
    crowd
    နာမ်

    တစ်ပတ်ကျော့

    [tɪʔpaʔt͡ɕɔ̰]
    ဝါရေ။ လှည့်ဖြားရေ။ တပတ် သတ်ရေ
    လိမ်လည်သည်။ လှည့်စားသည်။ တပတ် ရိုက်သည်
    lie-deceive
    ကြိယာ

    တစ်ပတ်တရစ်

    [tɪʔpaʔtɹɪʔ]
    အဝီးကို မထွက်ခွာပဲ တခုခုကို တွယ်တာ ခင်မင်သောအနိန်နန့် မလားမလာနိုင် ဖြစ်တေ။ တစုံ တရာ၏ နံဖီးမာ လားလာ လှည့်ပတ်၍ နိန်ရေ
    အဝေးသို့ မထွက်ခွာပဲ တစ်စုံ တစ်ရာကို တွယ်တာ ခင်မင်သော အားဖြင့် မသွားမလာနိုင် ဖြစ်သည်။ တစ်စုံ တစ်ရာ၏ အနီးတွင် သွားလာ လှည့်ပတ်၍ နေသည်
    rotate
    ကြိယာ

    တစ်ပတ်ရစ်

    [tɪʔpaʔɹɪʔ]
    ၁၊ တပတ် ခွေရေ။ ၂၊ လှည့်ဖြားသည်
    ၁၊ တစ်ပတ် ခွေသည်။ ၂၊ လှည့်စားသည်
    deceive
    ကြိယာ

    တစ်ပဝါ

    [tɪʔpwà]
    ၁၊ နှစ်ဆယ် ကျပ်သား အလီးချိန် ဟိရေ ချင့်ဝန်။ ၂၊ (ဆန်စပါး ထည့်တွက်ရာမာ) နို့ဆီဗူး တလုံး။ (နို့ဆီလေးလုံးသည် တသိုက် ဖြစ်တေ။) လုံးတီးဆန်ကို၊ နက်ဖြန်အခါ၊ နိ.ရက်ပြတ်မာ၊ တနပ်စာကေ၊ တပွါယူလီ (ပဋာ)။ ၃၊ လယ်မြီ ထည့်တွက်ရာမာ လယ်တသျှဉ်း၏ (တဆယ့်နှစ်တောင်
    ၁၊ နှစ်ဆယ် ကျပ်သား အလေးချိန် ရှိသော ချင့်ဝန်။ ၂၊ (ဆန်စပါး ချင့်တွက်ရာ၌) နို့ဆီဗူး တစ်လုံး။ (နို့ဆီလေးလုံးသည် တစ်သိုက် ဖြစ်သည်။) လုံးတီးဆန်ကို၊ နက်ဖြန်အခါ၊ နိ.ရက်ပြတ်မှာ၊ တစ်နပ်စာလျှင်၊ တပွါယူလေ (ပဋာ)။ ၃၊ လယ်မြေ ချင့်တွက်ရာ၌ လယ်တစ်သျှဉ်း၏ (တစ်ဆယ့်နှစ်တောင်
    weight
    နာမ်

    တစ်ပဝါ၂

    [tɪʔpwà၂]
    (ပိုသည်၊ လိုသည်၊ လွန်ကဲသည်၊ မိုက်မဲ ဆိုးဝါးသည် အစဟိစွာ၌ လဲ ပဝါ ဖြင့် သုံးလီ ့ဟိရေ။) အထူး ပိုပြီးကေ လွန်ကဲစွာ။ အလွန့် အလွန်။ မိဖုရားဒေဝီ၊ မာဂန္ဓီလျှင်၊ သန္တီလည်းညစ်၊ ခွီးထက်ပိုပြီးကေ၊ တပွါမိုက်ဗျာယ် (ဥဒိန်သာ)။ ၂၊ ကိုယ်ရို့ မှန်းထားရေ နီရာသို့ ရောက်ဖို့ မလှမ်း မကမ်း ရှ
    (ပိုသည်၊ လိုသည်၊ လွန်ကဲသည်၊ မိုက်မဲ ဆိုးဝါးသည် စသည်၌ လဲ ပဝါ ဖြင့် သုံးလေ ့ရှိသည်။) အထူး ပိုမို လွန်ကဲစွာ။ အလွန့် အလွန်။ မိဖုရားဒေဝီ၊ မာဂန္ဓီလျှင်၊ သန္တီလည်းညစ်၊ ခွီးထက်သာ၍၊ တပွါမိုက်လျက် (ဥဒိန်သာ)။ ၂၊ မိမိတို့ မှန်းထားသော နေရာသို့ ရောက်ရန် မလှမ်း မကမ်း ရှ
    excessively
    ကြိယာဝိသေသန