Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 981–1,000 of 2,498 words

    တ

    တနားတပို

    [tnátpÒ]
    တနားချေတဗွေချေ ခဏ။ တိုတောင်း လှသော ကာလ အပိုင်း အရာ
    ခေတ္တ ခဏ။ တိုတောင်း လှသော ကာလ အပိုင်း အခြား
    short period
    နာမ်

    တနု

    [tnoʊ]
    ပျိုမျစ် ငယ်ရွယ်သော။ ပျောင်းပျော့ နွဲ့လျသော
    ပျိုမျစ် ငယ်ရွယ်သော။ ပျောင်းပျော့ နွဲ့လျသော
    mashy
    နာမဝိသေသန

    တနုသျှေ

    [tnoʊʃè]
    စိုပြေ နူးညံသော။ ၂၊ အလွန် ချောမွိ့ နူးညံသော
    စိုပြေ နူးညံသော။ ၂၊ အလွန် ချောမွေ့ နူးညံသော
    smooth
    နာမဝိသေသန

    တနုသျှေ၂

    [tnoʊʃè၂]
    ငယ်ရေ အရာဝတ္တု
    သေးငယ်သော အရာဝတ္တု
    tenny
    နာမ်

    တန္တ

    [tn̪a̰n̪t̪a̰]
    လူဆိုး၊ သခိုး၊ ဓါးပြ၊ ဗဟူတန္တ၊ ဓါးမရရို့၊ သတ်ကြထောင်းထုယူပနာ (ဗမာချီ)။ ရွှီ၊ ငွီတိနန့်၊ ခိုးသားတန္တ၊ အစားဝ၍၊ ဓါးပြမုဒိမ်း၊ ရှင်းယှင်းပြတ်ကေ၊ ကင်းလွတ်ငြိမ်းလို့ (ပဒုမ္မ)။ အနောက်တောင်က၊ ခိုးသတန္တပေါအံ့ (ပါရာ)
    လူဆိုး၊ သူခိုး၊ ဓါးပြ၊ ဗဟူတန္တ၊ ဓါးမရတို့၊ သတ်ကြထောင်းထုယူ၍ (ဗမာချီ)။ ရွှေ၊ ငွေများနှင့်၊ ခိုးသားတန္တ၊ အစားဝ၍၊ ဓါးပြမုဒိမ်း၊ ရှင်းရှင်းပြတ်ကေ၊ ကင်းလွတ်ငြိမ်းလို့ (ပဒုမ္မ)။ အနောက်တောင်က၊ ခိုးသတန္တပေါအံ့ (ပါရာ)
    thief-robber
    နာမ်

    တန္တဗိုလ်

    [tn̪a̰n̪t̪a̰bÒl်]
    လူဆိုး၊ သခိုး၊ ဓါးပြရို့ကို နှိမ်နှင်းသော သူရဲကောင်း။ သခိုးကို တန္တဂေါင်းရိတ်တေ (ပုံ)။ သခိုးရို့ကို- တန္တဗိုလ်၊ ခေါင်းကို ရိတ်ဖြတ်-သတ်အံ့ (တဘောင်)။ (မှတ်ချက်-စန္ဒဝိဇယရာဇာ မင်းမဖြစ်မီ သခိုး၊ ဓါးပြရို့ကို အငုတ်ပါ မကျန် နှိမ်နှင်း အတွက်နန့် ဘုရင် မင်
    လူဆိုး၊ သူခိုး၊ ဓါးပြတို့ကို နှိမ်နှင်းသော သူရဲကောင်း။ သူခိုးကို တန္တခေါင်းရိတ်တေ (ပုံ)။ သူခိုးတို့ကို- တန္တဗိုလ်၊ ခေါင်းကို ရိတ်ဖြတ်-သတ်လတ္တံ့ (တဘောင်)။ (မှတ်ချက်-စန္ဒဝိဇယရာဇာ မင်းမဖြစ်မီ သူခိုး၊ ဓါးပြတို့ကို အငုတ်ပါ မကျန် နှိမ်နှင်း သောကြောင့် ဘုရင် မင်
    hero
    နာမ်

    တန္တု

    [tn̪a̰n̪t̪a̰oʊ]
    ဓလိ့ ထုံးစိုင်။ ပြုမြဲ ဖြစ်မြဲ ဖြစ်ရေ သဘော။ နမူနာ တန္တု-ထုံးတမ်း ပြုပနာ (ရခိုင်ဟောင်း)
    ဓလေ့ ထုံးစံ။ ပြုမြဲ ဖြစ်မြဲ ဖြစ်သော သဘော။ ဥပမာ တန္တု-ထုံးတမ်း ပြု၍ (ရခိုင်ဟောင်း)
    custom
    နာမ်

    တန်

    [tàɴ]
    ‘တန်ယာ၊ တန်ရာ’ ဟု တားမြစ်ရေ။ ဟိကို ဆက်ပနာပြီးကေ ဆောင်ရွက်ခြင်း မဟိ။ ရပ်နားရေ။ တန်ပါတချေ၊ လျှောက်မနေနန့် (ထာနု)
    ‘တော်ပြီ၊ တန်ပြီ’ ဟု တားမြစ်သည်။ ရှေ့ကို ဆက်လက်၍ ဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိ။ ရပ်နားသည်။ တန်ပါတချေ၊ လျှောက်မနေနှင့် (ထာနု)
    prohibit
    ကြိယာ

    တန့်

    [tàɴ့]
    ရပ်နားရေ။ ရပ်ဆိုင်းရေ။ ကျာကျာလူသံ၊ ခေါ်သံကြားဘိ၊ တန့်မှီလိုက်နာ (ရှီးထုံး)။ မဟာရုက္ခ၊ ပြိုင်ညောင်ပင်ကို၊ မြင်ကာလမာ၊ တန့်ထပန်းဖြေ၊ နေတောဖို့လို့ (ပန်း)။ လားကတ်လေမြောက်၊ သပြီပင်ကို၊ ခိုဝင်ရောက်ကေ၊ တယောက်တန့်ကြ။ လူမျိုးက်ခိုးသား၊ ဇာကိုလားလိမ့်၊ တန့်လားဟာလူ၊ မယူလ
    ရပ်နားသည်။ ရပ်ဆိုင်းသည်။ ကျာကျာလူသံ၊ ခေါ်သံကြားဘိ၊ တန့်မှီနာခံ (ရှေးထုံး)။ မဟာရုက္ခ၊ ပြိုင်ညောင်ပင်ကို၊ မြင်ကာလ၌၊ တန့်ထပန်းဖြေ၊ နေတောမည်ဟု (ပန်း)။ သွားကြလေမြောက်၊ သပြီပင်ကို၊ ခိုဝင်ရောက်ကေ၊ တစ်ယောက်တန့်ကြ။ လူမျောက်ခိုးသား၊ ဇာကိုလားလိမ့်၊ တန့်လားဟာလူ၊ မယူလ
    halt
    ကြိယာ

    တန်း

    [táɴ]
    ရှေ့မတိုး နောက်မဆုတ်ပဲ တန့်ရပ် နိန်ရေ။ တိုးလို့တန်းလန်း တပိုင်းတစ ဖြစ်နီရေ။ ဝန် မစုံလို့ အလုပ် မလုပ်ရ၊ တန်းနီရေ။ မကွေ့မကောက် ဖြောင့်စင်းရေ။ လက်ညှိုးပိုင် တန်းနီရေ။ တဖြောင့်တည်း ရှီးရှုရေ။ အိမ်သို့ မလာပဲ အရက်ဆိုင်ကို တန်းလို့ ဝင်လှား ခရေ။ ကြိုးအစဟိရေ ရှည်သွယ်သ
    ရှေ့မတိုး နောက်မဆုတ်ပဲ တန့်ရပ် နေသည်။ မပြီးမပြတ် တပိုင်းတစ ဖြစ်နေသည်။ ပစ္စည်း မစုံလို့ အလုပ် မလုပ်ရ၊ တန်းနီရေ။ မကွေ့မကောက် ဖြောင့်စင်းသည်။ လက်ညှိုးပိုင် တန်းနီရေ။ တဖြောင့်တည်း ရှေးရှုသည်။ အိမ်ကို မလာပဲ အရက်ဆိုင်ကို တန်းလို့ ဝင်လား ခရေ။ ကြိုးစသော ရှည်သွယ်သ
    suspend
    ကြိယာ

    တန်၂

    [tàɴ၂]
    စျီးနှုံး ချိုသာရေ။ သက်သာ ချောင်ချိရေ။ ဈီး အလွန် သက်သာသည်
    ဈေးနှုံး ချိုသာသည်။ သက်သာ ချောင်ချိသည်။ ဈေး အလွန် သက်သာသည်
    cheap
    ကြိယာ

    တန်း၂

    [táɴ၂]
    အပြစ်ဒဏ် ရောက်သော သူရို့ကို ခြုပ်ထားရေ အခန်း။ အပြစ်ဒဏ် ရောက်သော သူရို့ကို စစ်ဆီးဆဲ ခဏ ခြုပ်ထားရေ နီရာ။ ထောင်တန်းဂါရာ၊ တညည့်စွာကို၊ သုံးလီသုံးထပ်၊ နိတိုင်းရပ်ဗျာယ် (ကင်းရီလား)
    အပြစ်ဒဏ် ရောက်သော သူတို့ကို ချုပ်ထားသော အခန်း။ အပြစ်ဒဏ် ရောက်သော သူတို့ကို စစ်ဆေးဆဲ ခဏ ချုပ်ထားသော နေရာ။ ထောင်တန်းဂါရာ၊ တညည့်တာကို၊ သုံးလီသုံးထပ်၊ နေ့တိုင်းရပ်လျက် (ကင်းရီလား)
    prison
    နာမ်

    တန်၃

    [tàɴ၃]
    အတိုင်းအဆ၊ အရည်အခြင်း အစဟိစွာရို့နန့် သင့်လျော်ရေ။ ထိုက်ရေ။ တူစွာ မျှရေ။ ကိုယ်နန့်မတန်၊ မင်းဖြစ်ကတ်ံသည် (တဘောင်)။ ပတ္တမြား မျက်ရှင်၊ ရောင်ထင်ထင်ကို၊ လက်မာစွပ်မူ၊ တန်သောသူအား၊ မင်းမူပါစီ၊ မိန့်တော်တွေဖြင့် (ရှီးထုံး)။ အိုးတန်တန်ခပ်၊ ပြည့်ကျင့်ဝတ် (ပုံ
    အတိုင်းအဆ၊ အရည်အချင်း စသည်တို့နှင့် သင့်လျော်သည်။ ထိုက်သည်။ တူသည်။ မျှသည်။ ကိုယ်နှင့်မတန်၊ မင်းဖြစ်ကြံသည် (တဘောင်)။ ပတ္တမြား မျက်ရှင်၊ ရောင်ထင်ထင်ကို၊ လက်တွင်စွပ်မူ၊ တန်သောသူအား၊ မင်းမူပါစေ၊ မိန့်တော်တွေဖြင့် (ရှေးထုံး)။ အိုးတန်တန်ခပ်၊ ပြည့်ကျင့်ဝတ် (ပုံ
    suitable
    ကြိယာ

    တန်း၃

    [táɴ၃]
    ကြိုးတန်း၊ ကြိမ်တန်းများ ပိုင် သွယ်တန်း ထားရေ အရာ။ ဆိုင်တန်း၊ အိမ်တန်းများ ပိုင် အစိုင် တန်းနိန်ရေ အရာ
    ကြိုးတန်း၊ ကြိမ်တန်းများ သဖွယ် သွယ်တန်း ထားသော အရာ။ ဆိုင်တန်း၊ အိမ်တန်းများ ကဲ့သို့ အစဉ် တန်းနေသော အရာ
    tight rope
    နာမ်

    တန်းကိုင်တတ်သျှေ

    [táɴkàɪɴtaʔʃè]
    ရပ်တွား၍ မလားတတ် သိမ့်ခင် အမှီ တခုခုကို (တန်းကို) ကိုင်ပနာ ရပ်စောက် ရပ်ရုံမျှ ဖြစ်ရေ အဘုချေ။ မလှမ်းနိုင်ကေ၊ တန်းကိုင်တတ်နန့်၊ ရပ်တတ်ကပင် (ကော်)
    ရပ်တွား၍ မသွားတတ် သေးမီ အမှီ တစ်ခုခုကို (တန်းကို) ကိုင်၍ မတ်တတ် ရပ်ရုံမျှ ဖြစ်သော ခလေး။ မလှမ်းနိုင်ကေ၊ တန်းကိုင်တတ်နှင့်၊ ရပ်တတ်ကပင် (ကော်)
    baby
    နာမ်

    တန်ကြေး

    [tàɴt͡ɕé]
    တစုံ တခုသော ဝန် ရောင်းဝယ်ရန် သတ်မှတ် ထားရေ တန်ဖိုးငွီ
    တစ်စုံ တစ်ခုသော ပစ္စည်း ရောင်းဝယ်ရန် သတ်မှတ် ထားသော တန်ဖိုးငွေ
    price
    နာမ်

    တန်ခိုး

    [tàɴkʰó]
    ဘုန်း။ ထက်မြက်ရေ အစွမ်း။ အတိနန့် မတူ ထူးခြားသော အရည်အခြင်း။ အစွမ်း။ သတ္တိ။ ဘုန်းတန်ခိုး အာနုဘော်နန့် ပြည့်စုံ တော်မူသော အသျှင်မင်းကြီး (ရခိုင်ဟောင်း)
    ဘုန်း။ ထက်မြက်သော အစွမ်း။ အများနှင့် မတူ ထူးခြားသော အရည်အချင်း။ အစွမ်း။ သတ္တိ။ ဘုန်းတန်ခိုး အာနုဘော်နှင့် ပြည့်စုံ တော်မူသော အရှင်မင်းကြီး (ရခိုင်ဟောင်း)
    power
    နာမ်

    တန်ခူး

    [tàɴkʰùး]
    ရခိုင် တဆယ့် နှစ်လမာ အစ ဆုံးသော လ ၏ အမည်
    ရခိုင် တစ်ဆယ့် နှစ်လတွင် အစ ဆုံးသော လ ၏ အမည်
    Dagu
    နာမ်

    တန်းခါး

    [táɴkʰàး]
    ပိတ်ပနာ ဖွင့်၍ ရယောင် ပျိုင်ချပ်ဖြင့် ပြုလုပ် တပ်ဆင် ထားရေ ဝင်ထွက်စရာ အပေါက်။ နီအိမ်ဆောင်မာ၊ တောင်တန်းခါးက၊ ဆင်းလားလီလို့၊ အမည်ရှာကာ၊ ရီခပ်ယောင်လေ၊ ဆောင်တုံငြားလျှက် (ပဋာ)
    ပိတ်၍ ဖွင့်၍ ရအောင် ပျဉ်ချပ်ဖြင့် ပြုလုပ် တပ်ဆင် ထားသော ဝင်ထွက်စရာ အပေါက်။ နေအိမ်ဆောင်မှာ၊ တောင်တန်းခါးက၊ ဆင်းသွားလေလို့၊ အမည်ရှာကာ၊ ရီခပ်ယောင်လေ၊ ဆောင်တုံငြားလျှက် (ပဋာ)
    door
    နာမ်

    တန်းခွန်

    [táɴkʰʊ̀ɴ]
    အဝတ်ကို အလံပိုင် လွင့်ထူ ထားရရေ အရာ(တင်းခွန်အလုံး၊ အပြားဆိုပနာလည်း ဟိရေ။) တန်းခွန်လှပ်လှပ်၊ လီသွတ်သွတ်နန့်၊ စရပ်ကေသာယာ၊ ကျီးဖြူရွာ၊ ဇာမာလဲမောင်ရို့ (ကျီးဖြူ)
    အဝတ်ကို အလံကဲ့သို့ လွင့်ထူ ထားရသော အရာ(တံခွန်အလုံး၊ အပြားဟူ၍လည်း ရှိသည်။) တန်းခွန်လှပ်လှပ်၊ လီသွတ်သွတ်နန့်၊ စရပ်ကေသာယာ၊ ကျီးဖြူရွာ၊ ဇာမှာလဲမောင်ရို့ (ကျီးဖြူ)
    pennant
    နာမ်