Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 1,721–1,740 of 2,498 words

    တ

    တိန်းတိန်းသျှေ

    [téɪɴtéɪɴʃè]
    ပုန်းလျှိုး ကွယ်လျှိုး။ တတိန်းချေ ပုန်းဝှက်။ လျှို့လျှို့ ဝှက်ဝှက်
    ပုန်းလျှိုး ကွယ်လျှိုး။ တိတ်တိတ်ပုန်း။ လျှို့လျှို့ ဝှက်ဝှက်
    secretly
    ကြိယာဝိသေသန

    တိန်းတိန်းသျှေ၂

    [téɪɴtéɪɴʃè၂]
    တိန်း။ သာယာ ဖြည်းညင်းစွာ။ အသံ မပြုပဲဗျာယ်။ အသံမကြားစီကေ့ တိန်းတိန်းသျှေနီ
    တိတ်ဆိတ်။ သာယာ ဖြည်းညင်းစွာ။ အသံ မပြုပဲလျက်။ အသံမကြားစီကေ့ တိန်းတိန်းသျှေနီ
    silence
    ကြိယာဝိသေသန

    တိပြင်

    [tìpɹɪ̀ɴ]
    မျက်နှာပြင် တပြိုင်တည်း ပြန့်ပြူးသော မြေ အပြင်
    မျက်နှာပြင် တစ်ပြေးတည်း ပြန့်ပြူးသော မြေ အပြင်
    ground
    နာမ်

    တိမ်

    [tèɪɴ]
    အစောက် မိုးသောက်ဖက် ဖြစ်တေ။ တောင်ဦးတောင်ထိပ်၊ ကွဲစိတ်တကြောင်း၊ နက်ချောင်းတိမ်ဟန်၊ ဖြားရေပြန်နန့် (ပါရာ)
    အစောက် မနက် ဖြစ်သည်။ တောင်ဦးတောင်ထိပ်၊ ကွဲစိတ်တကြောင်း၊ နက်ချောင်းတိမ်ဟန်၊ ဖြားရေပြန်နှင့် (ပါရာ)
    shallow
    ကြိယာ

    တိမ်း

    [téɪɴ]
    စောင်းငဲ့ရေ။ တည့်မတ်ခြင်း မဟိ စောင်းရေ။ တဖက်ကို ယိုင်ရေ။ မဖြောင့် မမတ် ဖြစ်တေ။ ရွှီပြည်ရခိုင်၊ တိမ်းယိုင်ယိုင်လေ၊ နီထိုင်မတည်၊ ဟိကတ်တေမာ (ကော်)
    စောင်းငဲ့သည်။ တည့်မတ်ခြင်း မရှိ စောင်းသည်။ တစ်ဘက်သို့ ယိုင်သည်။ မဖြောင့် မမတ် ဖြစ်သည်။ ရွှေပြည်ရခိုင်၊ တိမ်းယိုင်ယိုင်လေ၊ နေထိုင်မတည်၊ ဟိကြသည်တွင် (ကော်)
    sway
    ကြိယာ

    တိမ်၂

    [tèɪɴ၂]
    မျက်စိ အကြည်ကို ဖုံးအုပ်နိန်ရေ အဖြူရောင်၊ အရဲရောင် စရေ။ မိုးအာကာမာ အပူဟိန်ကြောင့် ရေမှ ဖြစ်ရေ အခိုးအငွီ့ အစု
    မျက်စိ အကြည်ကို ဖုံးအုပ်နေသော အဖြူရောင်၊ အနီရောင် စသည်။ မိုးကောင်းကင်တွင် အပူရှိန်ကြောင့် ရေမှ ဖြစ်သော အခိုးအငွေ့ အစု
    cloud
    ကြိယာ

    တိမ်ကပ်

    [tèɪɴkaʔ]
    မျက်စိမာ တိမ်ရောဂါ ဖြစ်တေ
    မျက်စိတွင် တိမ်ရောဂါ ဖြစ်သည်
    cataract
    ကြိယာ

    တိမ်ကော

    [tèɪɴkɔ́]
    ကျေးဇု ကန်းရေ။ လူတိ၏ ကျေးဇုကို မသိမမြင် သတိမရ ဖြစ်တေ။ ပြုဖူးသော ကျေးဇုကို မထောက် မထားပဲ ပြောဆို ပြုမူရေ။ ကျေးဇုမဲ့ကို ပြုရေ။ ကျေးဇုတရစ်၊ ငယ်ကပင်လေ၊ ကြင်အချစ်ကို၊ ရေမြစ်လယ်ကြော၊ ဂုခါလေ၊ နင်လျှက်မျိုးလို့၊ တိမ်ကောကျေးဇု (ပန်း)
    ကျေးဇူး ကန်းသည်။ သူတစ်ပါး၏ ကျေးဇူးကို မသိမမြင် သတိမရ ဖြစ်သည်။ ပြုဖူးသော ကျေးဇူးကို မထောက် မထားပဲ ပြောဆို ပြုမူသည်။ ကျေးဇူးမဲ့ကို ပြုသည်။ ကျေးဇူးတရစ်၊ ငယ်ကပင်လေ၊ ကြင်အချစ်ကို၊ ရေမြစ်လယ်ကြော၊ ယခုတွင်လေ၊ နင်လျှက်မျောလို့၊ တိမ်ကောကျေးဇူး (ပန်း)
    ungrateful
    ကြိယာ

    တိမ်ကော၂

    [tèɪɴkɔ́၂]
    အစောက်နက်ရေ အရာ တဆတ်ဆတ် ပြည့်လို့ လာရေ
    အစောက်နက်သော အရာ တဖြည်းဖြည်း ပြည့်လို့ လာသည်
    dormant
    ကြိယာ

    တိမ်ခွပ်

    [tèɪɴkʰwaʔ]
    တိမ်စိုင် တိမ်ခဲရို့ အချင်းချင်း ထိခိုက်၍ ဝင်းလက်ရောင် ထွက်သည်
    တိမ်စိုင် တိမ်ခဲတို့ အချင်းချင်း ထိခိုက်၍ ဝင်းလက်ရောင် ထွက်သည်
    glint
    ကြိယာ

    တိမ်စူး

    [tèɪɴsùး]
    အလွန် မြင့်မားရေ။ မိုးထိတောင် မြင့်ရေ။ ကန်းကျင်ပင် တိမ်စူးရောင်မြင့်ရေ
    အလွန် မြင့်မားသည်။ မိုးထိအောင် မြင့်သည်။ ကန်းကျင်ပင် တိမ်စူးရောင်မြင့်ရေ
    Sky-high
    ကြိယာ

    တိမ်စောင်း

    [tèɪɴsáʊɴ]
    ဖြောင့်မတ်စွာ မရပ်တည်ဘဲ တဖက်ကို ယိမ်းစောင်းရေ။ ပထဝီလေ၊ ဤမြီကြီးလျှင်၊ ညွှတ်တိမ်းစောင်းမျှ (ကော်)။ မမှန် လွဲမားရေ။ ယွင်းဖေါက်ရေ။ ယွင်းရွေ့ ပြောင်းလဲရေ။ ယွင်းမားရေ
    ဖြောင့်မတ်စွာ မရပ်တည်ဘဲ တစ်ဘက်သို့ ယိမ်းစောင်းသည်။ ပထဝီလေ၊ ဤမြေကြီးလျှင်၊ ညွှတ်တိမ်းစောင်းမျှ (ကော်)။ မမှန် လွဲမှားသည်။ ယွင်းဖေါက်သည်။ ယွင်းရွေ့ ပြောင်းလဲသည်။ ယွင်းမှားသည်
    bend
    ကြိယာ

    တိမ်ဆီ

    [tèɪɴsʰí]
    မိုးအာကာမှ မိုးသားတိ မဟိဘဲ တခါ တလေ ယိုစီး ကျရောက် တတ်ရေ မိုးသေး မိုးဖွဲ ပိုင်ယှောင် အရာ။ (ယင်းတိမ်ဆီများ ကျရောက် လေလျှင် မြေဩဇာ တက်ပနာ အသီးအနှံများ ကောင်းမွန် အောင်မြင်ရေ။
    မိုးကောင်းကင်မှ မိုးသားများ မရှိပဲ တစ်ခါ တစ်လေ ယိုစီး ကျရောက် တတ်သော မိုးသေး မိုးဖွဲ ကဲ့သို့သော အရာ။ (ယင်းတိမ်ဆီများ ကျရောက် လေလျှင် မြေဩဇာ တက်၍ အသီးအနှံများ ကောင်းမွန် အောင်မြင်သည်။
    cloud
    နာမ်

    တိမ်းညွတ်

    [téɪɴɲwaʔ]
    ဆွဲငင်ရာသို့ ပါရေ။ ယိမ်းယိုင်ရေ။ တိမ်းညွတ် ယိမ်းယိုင်၊ ဆွဲကိုင်ငင်ပြု၊ ယူမှုသောအား၊ သို့ဖြစ်ငြားကြောင့် (မြို့တည်)
    ဆွဲငင်ရာသို့ ပါသည်။ ယိမ်းယိုင်သည်။ တိမ်းညွတ် ယိမ်းယိုင်၊ ဆွဲကိုင်ငင်ပြု၊ ယူမှုသောအား၊ သို့ဖြစ်ငြားကြောင့် (မြို့တည်)
    incline
    ကြိယာ

    တိမ်ညွန့်

    [tèɪɴɲʊ̀ɴ့]
    အာကာသ အာကာ ပြင်၏ မြင့်မားသော လီထုထဲမာ အီးမြပြီး၊ ထူးကဲစွာ ဩဇာ အဟာရကို ဖြစ်စီ၍ ဝဖြိုး စီနှိုင်ရေ လေ (တမျိုး)။ (ယင်းလီကို ပစဟပြီး ခံမားထဲကို ထည့်သွင်း၍ စားသော ဆင်မျိုး၊ မြင်းမျိုး။
    အာကာသ ကောင်းကင် ပြင်၏ မြင့်မားသော လေထုထဲတွင် အေးမြပြီး၊ ထူးကဲစွာ ဩဇာ အဟာရကို ဖြစ်စေ၍ ဝဖြိုး စေနိုင်သော လေ (တစ်မျိုး)။ (ယင်းလေကို ပါးစပ်ဟပြီး ခံတွင်းထဲသို့ ထည့်သွင်း၍ စားသော ဆင်မျိုး၊ မြင်းမျိုး။
    gentle tone
    နာမ်

    တိမ်ညွန့်စား

    [tèɪɴɲʊ̀ɴ့sá]
    ယင်း တိမ်ညွန့်ခေါ် လီကို စားသောက်ဖို့ ပျံသန်း လားလာ နှိုင်ရေ သိနီ္ဓာမျိုး အာဇာနည် မြင်းပျံ။ ဆင် အာဇာနည်မျိုး။ အာဇာနည်ဆင်၊ မြင်း မှန်သမျှ ရို့စွာ တိမ်ညွန့်ကိုရာ စားလေ့ဟိ၏ (ပါရာ)။ ညီငယ်မြင်းလှ၊ မချေကလေ့၊ တိမ်ညွန့်စားထွေ၊ ပြန်လာလေလျှင်၊ လားမေအတွေး၊ ကြန့်
    ယင်း တိမ်ညွန့်ခေါ် လေကို စားသောက်ရန် ပျံသန်း သွားလာ နိုင်သော သိနေ္ဓာမျိုး အာဇာနည် မြင်းပျံ။ ဆင် အာဇာနည်မျိုး။ အာဇာနည်ဆင်၊ မြင်း မှန်သမျှ တို့သည် တိမ်ညွန့်ကိုသာ စားလေ့ရှိ၏ (ပါရာ)။ ညီငယ်မြင်းလှ၊ မလေးကလည်း၊ တိမ်ညွန့်စားထွေ၊ ပြန်လာလေလျှင်၊ သွားမည်အတွေး၊ ကြန့်
    none
    နာမ်

    တိမ်တလတ်

    [tèɪɴtlaʔ]
    အာကာ၏ အလယ်အလတ်။ အာကာ၏ ထက်ဝက်။ စိမ်းညိုပြောင်ကေ၊ တောင်ငါးလုံးမာ၊ တလုံးအဝင်၊ မြင့်ဖျူးထိပ်ကေ၊ တိမ်တလတ်ကို၊ တောင်ထွက်ဝင်လို့ (ဓမ္မသာ)
    ကောင်းကင်၏ အလယ်အလတ်။ ကောင်းကင်၏ ထက်ဝက်။ စိမ်းညိုပြောင်ကေ၊ တောင်ငါးလုံးတွင်၊ တစ်လုံးအဝင်၊ မြင့်ဖျူးထိပ်ကေ၊ တိမ်တလတ်ကို၊ တောင်ထွက်ဝင်လို့ (ဓမ္မသာ)
    cumulus
    နာမ်

    တိမ်တိုက်

    [tèɪɴtaɪʔ]
    အထု အထည် ကြီးရေ မိုးရိပ်။ တိမ်တိုက်မိုးယံ၊ သိနီ္ဓာမြင်းကို၊ စီးနင်းပျံရေ (ထာနု)
    အထု အထည် ကြီးသော မိုးတိမ်။ တိမ်တိုက်မိုးယံ၊ သိနေ္ဓာမြင်းကို၊ စီးနင်းပျံရေ (ထာနု)
    cloud bank
    နာမ်

    တိမ်တောက်

    [tèɪɴtɔ́ɛʔ]
    တိမ်စိုင် တိမ်ခဲရို့ အချင်းချင်း ထိခိုက်၍ ဝင်းလက်ရောင် ထွက်သည်
    တိမ်စိုင် တိမ်ခဲတို့ အချင်းချင်း ထိခိုက်၍ ဝင်းလက်ရောင် ထွက်သည်
    glint
    ကြိယာ

    တိမ်တောင်

    [tèɪɴtàʊɴ]
    ရှည်သွယ်၍ တောင်တန်းပုံ ဖြစ်နီသော မိုးရိပ်။ ဖြုတ်စိကေနံပြောင်-လနားမျှောင်၊ တိမ်တောင်နဂါး၊ ထက်အာကာမာ၊ ကြယ်သင်္ဘောလေ (တေး)
    ရှည်သွယ်၍ တောင်တန်းပုံ ဖြစ်နေသော မိုးတိမ်။ ဖြုတ်စိကေနံပြောင်-လနားမျှောင်၊ တိမ်တောင်နဂါး၊ ထက်အာကာမှာ၊ ကြယ်သင်္ဘောလေ (တေး)
    cumulus
    နာမ်