Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 1,741–1,760 of 2,498 words

    တ

    တိမ်းတောင်း

    [téɪɴtáʊɴ]
    ကြောက်ပိုင်၊ လန့်ပိုင်၊ မလှုပ်မရှား၊ ကြောင်တက်တက် ငေးမောဗျာယ်။ မျက်နှာတိမ်းတောင်းနန့် ဇာကိုကြည့်နီရေလဲ
    ကြောက်သလို၊ လန့်သလို၊ မလှုပ်မရှား၊ ကြောင်တက်တက် ငေးမောလျက်။ မျက်နှာတိမ်းတောင်းနန့် ဇာကိုကြည့်နီရေလဲ
    blankness
    ကြိယာဝိသေသန

    တိမ်ထိုး

    [tèɪɴtʰó]
    အလွန်တရာ မြင့်မားသော။ မိုးထိတောင် မြင့်သော
    အလွန့်အလွန် မြင့်မားသော။ မိုးထိအောင် မြင့်သော
    Sky-high
    နာမဝိသေသန

    တိမ်နက်

    [tèɪɴnɛʔ]
    နက်ကြုတ်သော အရောင် ဟိရေ မိုးရိပ်
    နက်ကြုတ်သော အရောင် ရှိသော မိုးတိမ်
    nimbus
    နာမ်

    တိမ်နီ

    [tèɪɴní]
    အရဲရောင် ဟိရေ မိုးရိပ်
    အနီရောင် ရှိသော မိုးတိမ်
    sky red
    နာမ်

    တိမ်းပါး

    [téɪɴpàး]
    မမှန် ချွတ်လွဲရေ။ မှောက်မားရေ။ ဖေါက်ပြားရေ။ ပျက်စီးရေ။ သူ့သားမယား၊ သမီးသားနန့်၊ တိမ်းပါးမားယွင်း၊ ဟိခခြင်းကြောင့် (ရခိုင်ကာ)
    မမှန် ချွတ်လွဲသည်။ မှောက်မှားသည်။ ဖေါက်ပြားသည်။ ပျက်စီးသည်။ သူ့သားမယား၊ သမီးသားနှင့်၊ တိမ်းပါးမှားယွင်း၊ ရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် (ရခိုင်ကာ)
    deviate
    ကြိယာ

    တိမ်ပြာ

    [tèɪɴpɹà]
    အပြာရောင် ဟိရေ မိုးရိပ်
    အပြာရောင် ရှိသော မိုးတိမ်
    sky blue
    နာမ်

    တိမ်မြုပ်

    [tèɪɴmɹoʊʔ]
    ထင်ရှား ပေါ်လွင်ခြင်း မဟိ ဖြစ်တေ။ မှေးမှိန် ကွယ်ပျောက် နိန်ရေ
    ထင်ရှား ပေါ်လွင်ခြင်း မရှိ ဖြစ်သည်။ မှေးမှိန် ပျောက်ကွယ် နေသည်
    fade
    ကြိယာ

    တိမ်းမှောက်

    [téɪɴm̥ɔ́ɛʔ]
    ခြီလှမ်း ယွင်းချွတ်ပနာ လဲပြိုရေ။ ဟိနီာက် တိမ်းညွတ်ပနာ လဲပြိုသည်
    ခြေလှမ်း ယွင်းချွတ်၍ ပြိုလဲသည်။ ရှေ့နောက် တိမ်းညွတ်၍ လဲပြိုသည်
    derail
    ကြိယာ

    တိမ်းယိမ်း

    [téɪɴjéɪɴ]
    မမှန် ယွင်းချွတ်ရေ။ လွဲမားရေ။ ဖေါက်ပြန်ရေ။ တိမ်းယိမ်းချွတ်ချော်၊ လွဲမားကာဖြင့်၊ ခြင်းရာတစိ၊ ဇာသို့ဟိဟု (ရှီးထုံး)
    မမှန် ယွင်းချွတ်သည်။ လွဲမှားသည်။ ဖေါက်ပြန်သည်။ တိမ်းယိမ်းချွတ်ချော်၊ လွဲမှားကာဖြင့်၊ ခြင်းရာတစိ၊ ဘယ်သို့ဟိဟု (ရှေးထုံး)
    deviate
    ကြိယာ

    တိမ်းယိုင်

    [téɪɴjàɪɴ]
    ယိမ်းယိုင်သည်
    ယိမ်းယိုင်သည်
    lurch
    ကြိယာ

    တိမ်းယှောင်

    [téɪɴʃàʊɴ]
    ရွတ်မြောက်ရာ အဝီး တနီရာရာသို့ ရှောင်လွဲ ထွက်လှားရေ။ မင်းကျော်ထွေးလည်း၊ ယှောင်ဗြီးထွက်ဗြီး၊ နီရေဆဲမာ (ရခိုင်ကာ)
    လွတ်ကင်းရာ အဝေး တစ်နေရာရာသို့ ရှောင်လွဲ ထွက်သွားသည်။ မင်းကျော်ထွေးလည်း၊ တိမ်းယှောင်ထွက်ပြေး၊ နေသည့်ဆဲတွင် (ရခိုင်ကာ)
    avoid
    ကြိယာ

    တိမ်လိုက်

    [tèɪɴlaɪʔ]
    မျက်စိ အထဲမာ တိမ်ကို ဆွဲငင် ထုတ်ယူ နှိုင်ရေ ကိရိယာ
    မျက်စိ အတွင်းတွင် တိမ်ကို ဆွဲငင် ထုတ်ယူ နိုင်သော ကိရိယာ
    cataract
    နာမ်

    တိမ်ဝါ

    [tèɪɴwà]
    အဝါရောင် ဟိရေ မိုးရိပ်
    အဝါရောင် ရှိသော မိုးတိမ်
    sky yellow
    နာမ်

    တိမ်သလာ

    [tèɪɴθlà]
    မျက်စိ အကြည်ကို အဖြူရောင် လုံးလုံး ဖုံးအုပ် လားရေ
    မျက်စိ အကြည်ကို အဖြူရောင် လုံးလုံး ဖုံးအုပ် သွားသည်
    eye cataract
    ကြိယာ

    တိမ်သလာကပ်

    [tèɪɴθlàkaʔ]
    မျက်စိ အကြည်ကို ဖုံးအုပ် နိန်ရေ အရာ
    မျက်စိ အကြည်ကို ဖုံးအုပ် နေသော အရာ
    eye cataract
    နာမ်

    တို

    [tÒ]
    သည်းခံမှု မဟိရေ။ ၂။ (အချိန်ကာလ) မကြာညောင်းသော။ ၃။ (အလျား၊ အနံ အတိုင်းအတာ) မရှည်သော။ ၄။ အပင်တိုရေ
    သည်းခံမှု မရှိသော။ ၂။ (အချိန်ကာလ) မကြာညောင်းသော။ ၃။ (အလျား၊ အနံ အတိုင်းအတာ) မရှည်သော။ ၄။ အရပ်ပုသော
    intolerable
    နာမဝိသေသန

    တို့

    [to̰]
    ၁၊ (ခြီဖျား၊ လက်ဖျား၊ တုတ်ဖျား အစဟိစွာ ရို့နန့်) နူးညံ့ သိမ်မွေ့စွာ ထိရေ။ ထိုသည်ပုံပျက်၊ ရုပ်မတူကေ၊ လူသံဖက်ကို၊ လက်ရို့ခေါ်ထွေ (ဆဒ္ဒန်)။ တောင်မွိန့်ဖျားနန့်၊ လျင်လျင်းမကြာ၊ ရို့လေပါရေ် (ကော်)။ ၂၊ ကြီစပ်ရေ။ မမာ့နန့် ယောက်ျား ချစ်တင်း စကား ပြောဆိုရေ။
    ၁၊ (ခြေဖျား၊ လက်ဖျား၊ တုတ်ဖျား စသည် တို့ဖြင့်) နူးညံ့ သိမ်မွေ့စွာ ထိသည်။ ထိုသည်ပုံပျက်၊ ရုပ်မတူကေ၊ လူသံဖက်ကို၊ လက်တို့ခေါ်ထွေ (ဆဒ္ဒန်)။ တောင်မွိန့်ဖျားနှင့်၊ လျင်လျင်းမကြာ၊ တို့လေပါသော် (ကော်)။ ၂၊ ကျီစယ်သည်။ မိန်းမနှင့် ယောက်ျား ချစ်တင်း စကား ပြောဆိုသည်။
    woo
    ကြိယာ

    တိုး

    [tó]
    ၁၊ လူချင်း ခန္ဓာကိုယ်ကို ထိပွတ်ဗျာယ် အထဲကို ဆိုက်ရောက်ရေ။ ထပ်ထပ်ထူပျာ၊ လူချင်းတိုးကေ၊ မြို့ကျိုးဆင်းမျှ (ပဒ)။ ၂၊ အမြင့်မှ အနိမ့်သို့ တိုးချ လိုက်ရေ။ နက်စွာချောက်ကို၊ စောက်ထိုးကျယောင်၊ တိုးချလုံးလုံး (ကော်)။ အစောက်နက်စွာ၊ ရီမားထူးကို၊ တူးထားပါ၍၊ တိ
    ၁၊ လူချင်း ခန္ဓာကိုယ်ကို ထိပွတ်လျက် အတွင်းသို့ ဆိုက်ရောက်သည်။ ထပ်ထပ်ထူပျာ၊ လူချင်းတိုးကေ၊ မြို့ကျိုးဆင်းမျှ (ပဒ)။ ၂၊ အမြင့်မှ အနိမ့်သို့ တွန်းချ လိုက်သည်။ နက်စွာချောက်ကို၊ စောက်ထိုးကျယောင်၊ တိုးချလုံးလုံး (ကော်)။ အစောက်နက်စွာ၊ ရီတွင်းထူးကို၊ တူးထားပါ၍၊ တိ
    meet
    ကြိယာ

    တို့၂

    [to̰၂]
    တခုထက် ပိုပြီးကေ အတိကို တစုတည်း ပေါင်းထားရေ ရို့ကို ပြသော စကားလုံး၊ ငါရို့ သုံးယောက်၊ ပြည်ကိုပေါက်အောင်၊ အရောက်လှား ကတ်မေ (ဓမ္မက)
    တစ်ခုထက် ပို၍ အများကို တစ်စုတည်း ပေါင်းထားသည် တို့ကို ပြသော စကားလုံး၊ ငါတို့ သုံးယောက်၊ ပြည်ကိုပေါက်အောင်၊ အရောက်လား ကတ်မေ (ဓမ္မက)
    we
    ပစ္စည်း

    တိုး၂

    [tó၂]
    ကျယ်လောင်ရေ အသံ မဟုတ်ရေ။ အသံ မကျယ်သော။ အသံကို တိုးလို့ မပြောကေ့
    ကျယ်လောင်သည့် အသံ မဟုတ်သော။ အသံ မကျယ်သော။ အသံကို တိုးလို့ မပြောကေ့
    quietly
    နာမဝိသေသန