Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 661–680 of 781 words

    ထ

    ထွက်သစ်စ

    [tʰwɛʔθɪʔs]
    ထွက်ပေါ်ခါစ ဖြစ်ရေ အရာဝတ္တု
    ထွက်ပေါ်ခါစ ဖြစ်သော အရာဝတ္တု
    emerge
    နာမ်

    ထွင်

    [tʰwɪ̀ɴ]
    (လယ်ယာ လုပ်ကိုင်ရန်နန့် လမ်းစမ်း ပြုလုပ်ဖို့ အစဟိစွာရို့အတွက်) တောအုံ၊ ခြုံဖုတ် အစဟိစွာရို့ကို ရှင်းလင်း ခုတ်ပယ်ရေ။ ၃။ အသစ် စတင် ဖန်တီး ပြုလုပ်ရေ
    (လယ်ယာ လုပ်ကိုင်ရန်နှင့် လမ်းစမ်း ပြုလုပ်ရန် စသည်တို့အတွက်) တောအုံ၊ ချုံဖုတ် စသည်တို့ကို ရှင်းလင်း ခုတ်ပယ်သည်။ ၃။ အသစ် စတင် ဖန်တီး ပြုလုပ်သည်
    clear
    ကြိယာ

    ထွင်း

    [tʰwɪ́ɴ]
    (နားကို အပ် အစဟိစွာအနိန်နန့်) ဖေါက်ရေ။ ၂။ တစုံ တခုသော ကိရိယာနန့် မား၊ အပေါက်၊ အခေါင်း အစဟိစွာ ဖြစ်ယောင် လုပ်ရေ
    (နားကို အပ် စသည်ဖြင့်) ဖေါက်သည်။ ၂။ တစ်စုံ တစ်ခုသော ကိရိယာဖြင့် တွင်း၊ အပေါက်၊ အခေါင်း စသည် ဖြစ်အောင် လုပ်သည်
    bore through
    ကြိယာ

    ထွင်တော်မူ

    [tʰwɪ̀ɴtɔ̀mù]
    အဂယင့် အဖြစ်အပျက် မဟုတ်ဘဲ တမျိုးတဖုံ ကြံစည် ဖန်တီး ပြောဆိုရေ စကား။၂။ မမြင်ဖူး၊ မဟိဖူး သိမ့်စွာကို အသစ် အဆန်း အနိန်နန့် ဖန်တီး ပြုလုပ်ရေ အရာ
    တကယ့် အဖြစ်အပျက် မဟုတ်ပဲ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ကြံစည် ဖန်တီး ပြောဆိုသော စကား။၂။ မမြင်ဖူး၊ မရှိဖူး သေးသည်ကို အသစ် အဆန်း အနေဖြင့် ဖန်တီး ပြုလုပ်သော အရာ
    invention
    နာမ်

    ထွင်းထု

    [tʰwɪ́ɴtʰoʊ]
    (သံသွား၊ သံဆောက် စစွာတိနန့်) ရုပ်ထု၊ ရုပ်လုံး အစဟိစွာရို့ကို ပြုလုပ်ရေ
    (သံသွား၊ သံဆောက် စသည်တို့ဖြင့်) ရုပ်ထု၊ ရုပ်လုံး စသည်တို့ကို ပြုလုပ်သည်
    chisel
    ကြိယာ

    ထွင်ပြင်

    [tʰwɪ̀ɴpɹɪ̀ɴ]
    သစ်ငုတ်၊ ငုတ်၊ စူးငြောင့်၊ ခလုတ် အစဟိစွာရို့ကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်း ထားရေ ပြင်လယ်ဂေါင်
    သစ်ငုတ်၊ ဝါးငုတ်၊ ဆူးငြောင့်၊ ခလုတ် စသည်တို့ကို ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်း ထားသော ကွင်းပြင်
    heath
    နာမ်

    ထွတ်

    [tʰwaʔ]
    (အုန်းသီးမှ အဆံကို) နှုတ် (ယူစား) ရေ။ ၂။ (လက်စွပ်မှ ကျောက်ကို) နှုတ်ယူရေ။ ၃။ (ဝန် အပုံထဲက) အကောင်းကို ရွီးယူရေ
    (အုန်းသီးမှ အဆံကို) နှုတ် (ယူစား) သည်။ ၂။ (လက်စွပ်မှ ကျောက်ကို) နှုတ်ယူသည်။ ၃။ (ပစ္စည်း အပုံထဲမှ) အကောင်းကို ရွေးယူသည်
    select
    ကြိယာ

    ထွတ်၂

    [tʰwaʔ၂]
    လူ၊ ကျွဲ၊ နွား၊ တိရစ္ဆာန် အစဟိစွာရို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ အဖုအသီးကြီးများ ဖြစ်ပေါ်နိန်ရေ
    လူ၊ ကျွဲ၊ နွား၊ တိရစ္ဆာန် စသည်တို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ အဖုအပိမ့်ကြီးများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်
    rash
    ကြိယာ

    ထွတ်၃

    [tʰwaʔ၃]
    ယင်းပိုင် ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ပေါက်သော အဖုအသီး
    ယင်းသို့ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ပေါက်သော အဖုအပိမ့်
    rash
    နာမ်

    ထွတ်၄

    [tʰwaʔ၄]
    အထွတ်။ အထိပ်။ အမြတ်။ အခေါင်။ အဖျား။ အညွန့်
    အထွတ်။ အထိပ်။ အမြတ်။ အခေါင်။ အဖျား။ အညွန့်
    top
    နာမ်

    ထွတ်၅

    [tʰwaʔ၅]
    အလွန် ချောမြေ့ နူးညံသော။ နုထွတ်သော။ ၂။ (အပင်၊ အခက်၊ အရွက်၊ အပွင့်၊ အသီး၊ ဝါးစို့၊ ဝတုတ်စို့ အစဟိစွာ) မရင့်သိမ့်ရေ
    အလွန် ချောမြေ့ နူးညံသော။ နုထွတ်သော။ ၂။ (အပင်၊ အခက်၊ အရွက်၊ အပွင့်၊ အသီး၊ ဝါးစို့၊ မျှစ်စို့ စသည်) မရင့်သေးသော
    youth
    နာမဝိသေသန

    ထွတ်ငတ်

    [tʰwaʔŋaʔ]
    အထူး ချစ်ခင် လေးမြတ်စွာ။ အထူး တန်ဖိုး ထားဗျာယ်။ အမြတ်တနိုး။ အထွတ် အမြတ် ထားဗျာယ်
    အထူး ချစ်ခင် လေးမြတ်စွာ။ အထူး တန်ဖိုး ထားလျက်။ အမြတ်တနိုး။ အထွတ် အမြတ် ထားလျက်
    treasure
    ကြိယာဝိသေသန

    ထွတ်ထား

    [tʰwaʔtʰá]
    ဘုရား။ စာတီ။ ပုထိုး။ ထူးကဲ မြင့်မြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်။ ထူးကဲ မြင့်မြတ်ခြင်း
    ဘုရား။ စေတီ။ ပုထိုး။ ထူးကဲ မြင့်မြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်။ ထူးကဲ မြင့်မြတ်ခြင်း
    pagoda
    နာမ်

    ထွတ်ထုပ်

    [tʰwaʔtʰoʊʔ]
    ကျွဲ၊ နွား၊ တိရစ္ဆာန် အစဟိစွာရို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ပေါက်တတ်ရေ အဖုလုံးကြီး ပေါက်တတ်ရေ အနာ တမျိုး
    ကျွဲ၊ နွား၊ တိရစ္ဆာန် စသည်တို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ပေါက်တတ်သော အဖုလုံးကြီး ပေါက်တတ်သော အနာ တစ်မျိုး
    rash
    နာမ်

    ထွတ်ထွတ်

    [tʰwaʔtʰwaʔ]
    နုနယ် ပျောင်းအိသော။ မာကျန်း ခက်ထရော်ခြင်း မဟိရေ။ နူးညံသော
    နုနယ် ပျောင်းအိသော။ မာကျန်း ခက်ထရော်ခြင်း မရှိသော။ နူးညံသော
    soft
    နာမဝိသေသန

    ထွတ်ထွတ်ကြီ

    [tʰwaʔtʰwaʔt͡ɕí]
    မုန့်မုန့်ညက်ညက်။ ကြေကြေမွမွ (ဖြစ်လှားရေ)။ ၂။ (ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ရိုက်နှက်သော) ဒဏ်ရာ ဒဏ်ချက် ပြင်းပြစွာ။ ဆိုးရွားစွာ။ မရှုမလှ
    မုန့်မုန့်ညက်ညက်။ ကြေကြေမွမွ (ဖြစ်သွားသည်)။ ၂။ (ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ရိုက်နှက်သော) ဒဏ်ရာ ဒဏ်ချက် ပြင်းပြစွာ။ ဆိုးရွားစွာ။ မရှုမလှ
    crumble
    ကြိယာဝိသေသန

    ထွတ်ထွတ်ငတ်ငတ်

    [tʰwaʔtʰwaʔŋaʔŋaʔ]
    တရိုတသေ။ အလီးအမြတ် ထားဗျာယ်။ အထူး ဂရုပြုဗျာယ်။ အထွတ်အမြတ် ထားဗျာယ်။ ၂။ မလွယ်ကူ။ ခဲခဲယဉ်းယဉ်း။ ခက်ခဲစွာ
    တရိုတသေ။ အလေးအမြတ် ထားလျက်။ အထူး ဂရုပြုလျက်။ အထွတ်အမြတ် ထားလျက်။ ၂။ မလွယ်ကူ။ ခဲခဲယဉ်းယဉ်း။ ခက်ခဲစွာ
    respect
    ကြိယာဝိသေသန

    ထွန်

    [tʰʊ̀ɴ]
    မြီကြီးထက်မာ ထယ်ကိုချပနာ နွားကို ရုန်းဆွဲစီရေ
    မြေကြီးပေါ်တွင် ထယ်ကိုချ၍ နွားကို ရုန်းဆွဲစေသည်
    harrow
    ကြိယာ

    ထွန့်

    [tʰʊ̀ɴ့]
    (တန်းထားအစဟိစွာ ရှည်လျား၍) တောင့်တင်း နနောင်းမှု မဟိသနန့် ယိမ်းယိုင် တုန်ခါရေ။ နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်တေ။ ဆတ်ကနဲ ဆတ်ကနဲ လှုပ်နန့်သည်
    (တံတားစသည် ရှည်လျား၍) တောင့်တင်း ခိုင်မာမှု မရှိသဖြင့် ယိမ်းယိုင် တုန်ခါသည်။ နိမ့်တုံ မြင့်တုံ ဖြစ်သည်။ ဆတ်ကနဲ ဆတ်ကနဲ လှုပ်နဲ့သည်
    move
    ကြိယာ

    ထွန်း

    [tʰʊ́ɴ]
    (သား၊ မြေးအစဟိစွာ) ပေါက်ပွားရေ။ ၂။ ပေါတိစွာ။ ၃။ တိုးတက်ရေ။ ပြန့်ပွားရေ။ ၄။ (လ၊ နေ အစဟိစွာရို့) အရောင် တောက်ပရေ။ ၅။ (သောင်ကျွန်း အစဟိစွာရို့) ဖြစ်ပေါ်ရေ။ ၆။ မင်း ပေါ်ပေါက်သည်
    (သား၊ မြေးစသည်) ပေါက်ပွားသည်။ ၂။ ပေါများသည်။ ၃။ တိုးတက်သည်။ ပြန့်ပွားသည်။ ၄။ (လ၊ နေ စသည်တို့) အရောင် တောက်ပသည်။ ၅။ (သောင်ကျွန်း စသည်တို့) ဖြစ်ပေါ်သည်။ ၆။ မင်း ပေါ်ပေါက်သည်
    be prominent
    ကြိယာ