Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 1,601–1,620 of 1,758 words

    န

    နှိပ်စက်

    [n̥ìaʔsɛʔ]
    ဖိစီး နှောင့်ယှက်ရေ။ ညှဉ်းဆဲရေ။ ဆင်းရဲ ငြိုငြင်းအောင် လုပ်ရေ။ အားဓမ အဓမ္မ နိုင်ထက် စီးနင် ပြုသည်
    ဖိစီး နှောင့်ယှက်သည်။ ညှဉ်းဆဲသည်။ ဆင်းရဲ ငြိုငြင်းအောင် လုပ်သည်။ အတင်း အဓမ္မ နိုင်ထက် စီးနင် ပြုသည်
    torture-persecute
    ကြိယာ

    နှိပ်စက်ကလူ

    [n̥ìaʔsɛʔklù]
    ညှဉ်းပန်း နှိပ်စက်ရေ သဘောနန့်။ ဆင်းရဲ ငြိုငြင်အောင် လုပ်ရေ အနိဖြင့်။ နှိပ်စက်ကလူ ပြုတော်မူ၏ (ရခိုင်ကာ)
    ညှဉ်းပန်း နှိပ်စက်သည့် သဘောဖြင့်။ ဆင်းရဲ ငြိုငြင်အောင် လုပ်သည့် အနေ့ဖြင့်။ နှိပ်စက်ကလူ ပြုတော်မူ၏ (ရခိုင်ကာ)
    persecute-torment
    ကြိယာဝိသေသန

    နှိပ်စေ့သီး

    [n̥ìaʔsḛθï]
    အောက်ခြမ်း အပေါက်ငယ်မာ အထက်ခြမ်း အဖုအကျွံ ဝင်အောင် ဖိတပ်ရရေ စိသီး တမျိုး
    အောက်ခြမ်း အပေါက်ငယ်တွင် အထက်ခြမ်း အဖုအကျွံ ဝင်အောင် ဖိတပ်ရသော ကြယ်သီး တစ်မျိုး
    press button
    နာမ်

    နှိပ်နင်း

    [n̥ìaʔnɪ́ɴ]
    လွတ်လပ်မှု ကင်းမဲ့အောင် စိုးမိုးရေ။ ဖိနှိပ် ခြီဖျက်ရေ။ အနိုင်အထက် ပြုသည်
    လွတ်လပ်မှု ကင်းမဲ့အောင် စိုးမိုးသည်။ ဖိနှိပ် ချေဖျက်သည်။ အနိုင်အထက် ပြုသည်
    stamp-vanquish
    ကြိယာ

    နှိပ်နယ်

    [n̥ìaʔnɛ̀]
    ခန္ဓာ ကိုယ်ကို လက်ဖြင့် ဖိညှပ် ပီးရေ
    ခန္ဓာ ကိုယ်ကို လက်ဖြင့် ဖိညှပ် ပေးသည်
    massage
    ကြိယာ

    နှိပ်နယ်၂

    [n̥ìaʔnɛ̀၂]
    ဖိနှိပ်ရေ။ နှိမ့်ချ ပုတ်ခတ် ပြောဆိုရေ။ နှိပ်နယ်ညှဉ်းပန်း၊ ဒလကြမ်းဖြင့် (ရှီးထုံး)
    ဖိနှိပ်သည်။ နှိမ့်ချ ပုတ်ခတ် ပြောဆိုသည်။ နှိပ်နယ်ညှဉ်းပန်း၊ ဒလကြမ်းဖြင့် (ရှေးထုံး)
    oppress
    ကြိယာ

    နှိပ်ပြီနှိပ်ပြက်

    [n̥ìaʔpɹìn̥ìaʔpɹɛʔ]
    မျက်စိ နှိပ်တုံဖွင့်တုံ ပြုလုပ်ရေ
    မျက်စိ နှိပ်တုံဖွင့်တုံ ပြုလုပ်သည်
    blink
    ကြိယာ

    နှိပ်သီး

    [n̥ìaʔθï]
    အောက်ခြမ်း အပေါက်ငယ်မာ အထက်ခြမ်း အဖုအကျွံ ဝင်အောင် ဖိတပ်ရရေ စိသီး တမျိုး
    အောက်ခြမ်း အပေါက်ငယ်တွင် အထက်ခြမ်း အဖုအကျွံ ဝင်အောင် ဖိတပ်ရသော ကြယ်သီး တစ်မျိုး
    press button
    နာမ်

    နှိမ်

    [n̥èɪɴ]
    တစုံ တဦးအား ဂုဏ်သိက္ခာ နိမ့်ကျအောင် ကဲ့၏ ပြောဆိုရေ။ ဖိနှိပ်ရေ။ နိုင်နင်းအောင် လုပ်ရေ။ အကြီး ဖြစ်ရေ မင်းဒေါလျာကို နှိမ်၍ အချေဖြစ်သူ ဂါမဏီကို အိမ်ဟိအရာ အပ်နှင်းပီးရေ (ဓညသစ်)
    တစ်စုံ တစ်ဦးအား ဂုဏ်သိက္ခာ နိမ့်ကျအောင် ကဲ့ရဲ့ ပြောဆိုသည်။ ဖိနှိပ်သည်။ နိုင်နင်းအောင် လုပ်သည်။ အကြီး ဖြစ်သော မင်းဒေါလျာကို နှိမ်၍ အငယ်ဖြစ်သူ ဂါမဏီကို အိမ်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းပေး၏ (ဓညသစ်)
    lower
    ကြိယာ

    နှိမ့်

    [n̥ḛɪɴ]
    အောက်ကို နှိမ့်ကျအောင် လုပ်ရေ
    အောက်သို့ နှိမ့်ကျအောင် လုပ်သည်
    lower
    ကြိယာ

    နှိမ်း

    [n̥éɪɴ]
    အရည် အမှုန့် စစွာကို ပျံ့နှံ့အောင် ပွတ်လူးရေ။ နှိမ်းရေ။ ကပ်ငြိ ပေကျံအောင် ပြုရေ။ သနပ်ခါး နိမ်းရေ၊ ပေါင်ဒါနိမ်းရေ
    အရည် အမှုန့် စသည်ကို ပျံ့နှံ့အောင် ပွတ်လူးသည်။ လိမ်းကျံသည်။ ကပ်ငြိ ပေကျံအောင် ပြုသည်။ သနပ်ခါး နိမ်းရေ၊ ပေါင်ဒါနိမ်းရေ
    apply
    ကြိယာ

    နှိမ်ချ

    [n̥èɪɴɕ]
    အဂေါင်းကို ညွှတ်ကိုင်း၍ ဟိခိုးရေ။ ဟတ္ထာဆယ်ဖြာ၊ ပဒုံကြာကို၊ ခေါင်းမာတင်ချီကတ်ပနာ၊ ဦးနှိမ့်ချရိုညွှတ်ကာ
    ဦးခေါင်းကို ညွှတ်ကိုင်း၍ ရှိခိုးသည်။ ဟတ္ထာဆယ်ဖြာ၊ ပဒုံကြာကို၊ ခေါင်းမှာတင်ချီကြလျက်၊ ဦးနှိမ့်ချရိုညွှတ်ကာ
    pay homage
    ကြိယာ

    နှိမ့်ချ

    [n̥ḛɪɴɕ]
    ၁၊ အောက်ကို နှိမ့်ကျရေ။ ၂၊ မာန်မာန တက်ကြွ ထောင်လွှားမှု မဟိအောင် လုပ်ရေ
    ၁၊ အောက်သို့ နှိမ့်ကျသည်။ ၂၊ မာန်မာန တက်ကြွ ထောင်လွှားမှု မရှိအောင် လုပ်သည်
    lower
    ကြိယာ

    နှိမ်နင်း

    [n̥èɪɴnɪ́ɴ]
    လွတ်လပ်မှု ကင်းမဲ့အောင် စိုးမိုးသည်
    လွတ်လပ်မှု ကင်းမဲ့အောင် စိုးမိုးသည်
    stamp
    ကြိယာ

    နှိုး

    [n̥ó]
    ၁၊ အိပ်ပျော် နီသူအား နိုးထ စီရေ။ ၂၊ စည်၊ စောင်း၊ ပတ်သာ တူရိယာ ရို့ကို (တပြိုင်တည်း) တီးခတ်ရေ။ သံသာခွက်ခွင်း၊ ခရုသင်းသည်၊ ဒုံမင်းထမ်းပိုး၊ သံပြိုင်နှိုးဗျာယ် (ရခိုင်ကာ)။ ၃၊ ဂါထာ၊ မန္ဒရားကို တန်ခိုး အာနိသင် ဟိအောင် ရွတ်ဆိုရေ။ ၄၊ ငြိမ်သက် နေစွာကို ထအောင်
    ၁၊ အိပ်ပျော် နေသူအား နိုးထ စေသည်။ ၂၊ စည်၊ စောင်း၊ ပတ်သာ တူရိယာ တို့ကို (တပြိုင်နက်) တီးခတ်သည်။ သံသာခွက်ခွင်း၊ ခရုသင်းသည်၊ ဒုံမင်းတံပိုး၊ သံပြိုင်နှိုးလျက် (ရခိုင်ကာ)။ ၃၊ ဂါထာ၊ မန္တာန်ကို တန်ခိုး အာနိသင် ရှိအောင် ရွတ်ဆိုသည်။ ၄၊ ငြိမ်သက် နေသည်ကို ထကြွအောင်
    wake
    ကြိယာ

    နှိုက်

    [n̥aɪʔ]
    မားထဲက ကလန့် (ကုလားမသိတ်း) ကို အဖျား ကောက်သော သံချိတ်ဖြင့် ဆွဲထုတ် ယူရေ။ (ဂဏန်းထွတ်သည်၊ ဒေါင်းပြောက်၊ ငါးယက်ဖြူ ထွတ်သည် စရေ။) လက်ကို တစုံ တခု၏ အထဲထဲကို ထည့်သွင်းရေ။ (အိုးထဲက ငါးကို ထွတ်စားရေ။
    တွင်းထဲမှ ဂဏန်းကောင် (ပုဇွန်လုံး) ကို အဖျား ကောက်သော သံချိတ်ဖြင့် ဆွဲထုတ် ယူသည်။ (ဂဏန်းနှိုက်သည်၊ ဒေါင်းပြောက်၊ ငါးယက်ဖြူ နှိုက်သည် စသည်။) လက်ကို တစ်စုံ တစ်ခု၏ အတွင်းထဲသို့ ထည့်သွင်းသည်။ (အိုးထဲမှ ငါးကို နှိုက်စားသည်။
    put hand into pot
    ကြိယာ

    နှိုက်၂

    [n̥aɪʔ၂]
    အချိန် နီရာရို့ကို ပြသော စကားလုံး။ သက္ကရာဇ် ၉၄၃ ခု၊ ဖိုးခေါင်တောင်၏ အဟိဖက် ကလုံတောင်ထွတ် ဘုရား တည်တော်မူ၏ (လောဝီ)
    အချိန် နေရာတို့ကို ပြသော စကားလုံး။ သက္ကရာဇ် ၉၄၃ ခု၊ ဖိုးခေါင်တောင်၏ အရှေ့ဖက် ကလုံတောင်နှိုက် ဘုရား တည်တော်မူ၏ (လောဝီ)
    at
    ဝိသေသန

    နှိုက်နှိုက်ချိုက်ချိုက်

    [n̥aɪʔn̥aɪʔɕaɪʔɕaɪʔ]
    သီသီ ချာချာ။ စိစိ စပ်စပ်။ အထဲ ကျကျ။ ထိုးထွင်းဗျာယ်။ ၂၊ ကျီနပ် အားရစွာ
    သေသေ ချာချာ။ စေ့စေ့ စပ်စပ်။ အတွင်း ကျကျ။ ထိုးထွင်းလျက်။ ၂၊ ကျေနပ် အားရစွာ
    certainly-surely
    ကြိယာဝိသေသန

    နှိုင်း

    [n̥áɪɴ]
    တယောက်နှင့် တယောက် တခုနှင့် တခု လက်တွဲ ပြရေ။ ငဒါသကျွန်၊ နမူနာကို၊ ထုတ်ပနာခိုင်းလို့၊ နှိုင်းရပြန်သော် (ပဋါ)
    တစ်ယောက်နှင့် တစ်ယောက် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ယှဉ်တွဲ ပြသည်။ ငဒါသကျွန်၊ ဥပမာကို၊ ထုတ်ကာခိုင်းလို့၊ နှိုင်းရပြန်သော် (ပဋါ)
    compare
    ကြိယာ

    နှိုင်းခိုင်း

    [n̥áɪɴkʰáɪɴ]
    ခိုင်းနှိုင်းရေ။ ထပ်တူ ပြုရေ။ တူညီကြောင်း ဖက်တွဲပြီးကေ ပြရေ။ နှိုင်းခိုင်းယူဂန္ဓဗ္ဗ၊ စိတ္တရကေလာ၊ ကုသိနာဟု၊ ပမာမယွင်းခွတည်း (မြို့သူကြီး)
    ခိုင်းနှိုင်းသည်။ ထပ်တူ ပြုသည်။ တူညီကြောင်း ဖက်တွဲ၍ ပြသည်။ နှိုင်းခိုင်းယူဂန္ဓဗ္ဗ၊ စိတ္တရကေလာ၊ ကုသိနာဟု၊ ပမာမယွင်းခွတည်း (မြို့သူကြီး)
    compare
    ကြိယာ