Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 261–280 of 769 words

    ဖ

    ဖုံပြာမ၂

    [pʰòʊɴpɹàm၂]
    ဝန်၊ ဥစ္စါ ကုန်ခန်း ဆင်းရဲခြင်းသို့ ရောက်ရေ
    ပစ္စည်း၊ ဥစ္စါ ကုန်ခန်း ဆင်းရဲခြင်းသို့ ရောက်သည်
    poor
    ကြိယာ

    ဖုံးဖိ

    [pʰóʊɴpʰì]
    ရိပ်ခြည် အမြွက် မပေါ်ထွက်အောင် ဆို့ပိတ် ကာဆီးရေ။ လူသျှင် မမြင်သိယောင် ဖုံးဖိကာ ဆီးထားရဖို၌ယေ။ (အရပ်
    ရိပ်ခြည် အမြွက် မပေါ်ထွက်အောင် ဆို့ပိတ် ကာဆီးသည်။ လူသျှင် မမြင်သိအောင် ဖုံးဖိကာ ဆီးထားရဖို၌ယေ။ (အရပ်
    hush sth up
    ကြိယာ

    ဖုံဖုံ

    [pʰòʊɴpʰòʊɴ]
    အရသာ ခြောက်ပါး မဟိရေ။ ဇာတခုလည်း အရသာမဟိ ဖုံဖုံကြီးရာ (အရပ်
    အရသာ ခြောက်ပါး ကင်းမဲ့သော။ ဇာတစ်ခုလည်း အရသာမဟိ ဖုံဖုံကြီးရာ (အရပ်
    tasteless
    နာမဝိသေသန

    ဖုံဖုံရုံရုံ

    [pʰòʊɴpʰòʊɴɹòʊɴɹòʊɴ]
    ကပျက်ကလျော်။ အရသာ လျော့နည်းစွာ။ ဖုံဖုံံရုရုံကြီးရာ၊ အရသာက တခုလည်း မတွံ့ကာ။ (အရပ်
    ပေါ့ပျက်ပျက်။ အရသာ လျော့နည်းစွာ။ ဖုံဖုံံရုရုံကြီးရာ၊ အရသာက တစ်ခုလည်း မတွံ့ကာ။ (အရပ်
    insipid
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖုရား

    [pʰoʊɹá]
    ဆရာမကူ၊ သယမ္ဘုဉာဏ်ဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို ကိုယ့်အပိုင် ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းပနာ သိတော်မူသော ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်။ လူနတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါရို့၏ ရိုသေ လေးမြတ်စွာ ကိုးကွယ် ဆည်းကပ် အပ်ရေ ပုဂ္ဂိုလ်။ (မဟာဗောဓိ ကျောက်စာနှင့် ဂဏန်းချပ်တောင် ကျောက်စာမာ ပရှာ၊ ဖုရား၊ သြုရား စသ
    ဆရာမကူ၊ သယမ္ဘုဉာဏ်ဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို မိမိအလိုလို ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူသော ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်။ လူနတ် ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ ရိုသေ လေးမြတ်စွာ ကိုးကွယ် ဆည်းကပ် အပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်။ (မဟာဗောဓိ ကျောက်စာနှင့် ဂဏန်းချပ်တောင် ကျောက်စာတွင် ပရှာ၊ ဖုရား၊ သြုရား စသ
    the Buddha
    နာမ်

    ဖုရား၂

    [pʰoʊɹá၂]
    ရခိုင် ယောက်ျား၊ မမာ့ အစဟိစွာရို့ စကား ပြောဆိုရာမာ အံ့အားသင့်၍ ဖြစ်စီ၊ မသဲမကွဲရေကို သိလိုရေတွက်နန့် ဖြစ်စီ တုံ့ပြန် မီးစမ်းသော သဘောအားဖြင့် ဗြုန်းကနဲ အမှတ်မထင် ဆိုမြွက်သော အခံ။ အလိုဖုရား၊ ဇာပုံလားသို့၊ ဖြစ်လှားလီကျင်၊ အံ့ဖွယ်ပင်တည်း
    ရခိုင် ယောက်ျား၊ မိန်းမ စသည်တို့ စကား ပြောဆိုရာတွင် အံ့အားသင့်၍ ဖြစ်စေ၊ မသဲမကွဲသည်ကို သိလို၍ ဖြစ်စေ တုံ့ပြန် မေးစမ်းသော သဘောအားဖြင့် ဗြုန်းကနဲ အမှတ်မထင် ဆိုမြွက်သော အခံ။ အလိုဖုရား၊ ဇာပုံလားသို့၊ ဖြစ်သွားလေကျင်၊ အံ့ဖွယ်ပင်တည်း
    amaze
    အာလုပ်

    ဖုရား၃

    [pʰoʊɹá၃]
    (ရခိုင်ရို့၏ ဓလိ့) ထူးသံ။ တခွန်းခေါ်ကေ၊ ကျော်ကျော်မထူး၊ နှစ်ခွန်းခေါ်ကေ၊ ကျော်ကျော်မထူး၊ သုံးခွန်းခေါ်မှ၊ အိုဖုရား ထူးရေကာ နှမ။ (ပုံပြင်
    (ရခိုင်တို့၏ ဓလေ့) ထူးသံ။ တစ်ခွန်းခေါ်ကေ၊ ကျော်ကျော်မထူး၊ နှစ်ခွန်းခေါ်ကေ၊ ကျော်ကျော်မထူး၊ သုံးခွန်းခေါ်မှ၊ အိုဖုရား ထူးရေကာ နှမ။ (ပုံပြင်
    reply
    နာမ်

    ဖုရားဆီး

    [pʰoʊɹásʰï]
    ရောဂါ ပျောက်ကင်း စီနှိုင်ရေ အသီးအပွင့်၊ အရွက်၊ အခေါက်၊ အမြစ် အစဟိစွာ့ ပင်ထွက် ဝန်နှင့် မြေထွက် သတ္တုဓါတ်ဆား အစဟိစွာ
    ရောဂါ ပျောက်ကင်း စေနိုင်သော အသီးအပွင့်၊ အရွက်၊ အခေါက်၊ အမြစ် စသည့် ပင်ထွက် ပစ္စည်းနှင့် မြေထွက် သတ္တုဓါတ်ဆား စသည်
    herbal
    နာမ်

    ဖုရားဆီးဆိုင်

    [pʰoʊɹásʰïsʰàɪɴ]
    ရောဂါ အမျိုးမျိုးကို ပျောက်ကင်း စီနှိုင်ရေ အသီး၊ အပွင့်၊ အရွက်၊ အခေါက်၊ အမြစ်၊ အဥ အစဟိစွာ့ ပင်ထွက်ဝန်ကို ရောင်းသော ဆိုင်
    ရောဂါ အမျိုးမျိုးကို ပျောက်ကင်း စေနိုင်သော အသီး၊ အပွင့်၊ အရွက်၊ အခေါက်၊ အမြစ်၊ အဥ စသည့် ပင်ထွက်ပစ္စည်းကို ရောင်းသော ဆိုင်
    medicine shop
    နာမ်

    ဖုရားရီချို

    [pʰoʊɹáɹíɕÒ]
    (တန်းခူးလ သင်္ကြန် အကျနိမာ) ရုပ်ပွား ဆင်းတုတော်မြတ်ရို့ကို ရေဖြင့် သန့်ရှင်း စင်ကြယ်အောင် ပြုရေ။ ရီနံ့သာဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ဟိ ပူဇော်ခြင်း အမှုကို ပြုရေ။ တန်ခူးဆန်းသော်၊ ရီချမ်းသဘင်၊ လဟောင်းမာကာ၊ သျှင်ချစ်ထွဋ်ထား၊ ဘုရားမိန့်မာ၊ ချိန်ခါပန်းမာလ်၊ ဆင်ခ
    (တန်းခူးလ သင်္ကြန် အကျနေ့တွင်) ရုပ်ပွား ဆင်းတုတော်မြတ်တို့ကို ရေဖြင့် သန့်ရှင်း စင်ကြယ်အောင် ပြုသည်။ ရေနံ့သာဖြင့် အဓိပ္ပါယ်ရှိ ပူဇော်ခြင်း အမှုကို ပြုသည်။ တန်ခူးဆန်းသော်၊ ရီချမ်းသဘင်၊ လဟောင်းတွင်ကာ၊ သျှင်ချစ်ထွဋ်ထား၊ ဘုရားမိန့်မှာ၊ ချိန်ခါပန်းမာလ်၊ ဆင်ခ
    wash Buddha’s images and pagodas
    ကြိယာ

    ဖုံးအုပ်

    [pʰóʊɴʔoʊʔ]
    အပေါ်မှ ထပ်အုပ်ရေ။ မသိမမြင်ယောင် ပိတ်ကွယ် ဆီးဆို့သည်
    အပေါ်မှ ထပ်အုပ်သည်။ မသိမမြင်အောင် ပိတ်ကွယ် ဆီးဆို့သည်
    cover
    ကြိယာ

    ဖူး

    [pʰùး]
    ခံမား လီဟုန်ဖြင့် (ဖူးကနဲ) တအား ရွှင့်ထုတ်ရေ။ (ဖူးဆိုရေ အသံဖြင့်) ခံမားမှ လီဟုန်ပြင်းစွာ ထွက်စီရေ
    ခံတွင်း လေဟုန်ဖြင့် (ဖူးကနဲ) တစ်အား လွှင့်ထုတ်သည်။ (ဖူးဟူသော အသံဖြင့်) ခံတွင်းမှ လေဟုန်ပြင်းစွာ ထွက်စေသည်
    blow away
    ကြိယာ

    ဖူး၂

    [pʰùး၂]
    အသားအရီ အစဟိစွာ ဖေါင်းကြွ ရမ်းသည်
    အသားအရေ စသည် ဖေါင်းကြွ ရောင်ရမ်းသည်
    swell up
    ကြိယာ

    ဖူး၃

    [pʰùး၃]
    သံဃာတော် အသျှင်မြတ်များနှင့်တကွ ဘုရား၊ ပုထိုး၊ စာတီ၊ အစဟိစွာအား ရိုသေစွာ လက်အုပ်ချီဗျာယ် ပျပ်ဝပ် ပူဇော်သည်
    သံဃာတော် အသျှင်မြတ်များနှင့်တကွ ဘုရား၊ ပုထိုး၊ စေတီ၊ စသည်အား ရိုသေစွာ လက်အုပ်ချီလျက် ပျပ်ဝပ် ပူဇော်သည်
    pay obeisance (at a shrine or to a monk)
    ကြိယာ

    ဖူး၄

    [pʰùး၄]
    အပွင့်အဖြစ် ဖြစ်ပေါ် လာစီဖို့့ အပွင့်လောင်း၏ အဖူးလုံး
    အပွင့်အဖြစ် ဖြစ်ပေါ် လာစေမည့် အပွင့်လောင်း၏ အဖူးလုံး
    bud
    နာမ်

    ဖူချီးကျ

    [pʰùɕït͡ɕ]
    အရောင် အဆင်း ပျက်သော။ အရောင် အဆင်း ပျက်ပြယ်သော
    အရောင် အဆင်း ပျက်သော။ အရောင် အဆင်း ပျက်ပြယ်သော
    pale color
    နာမဝိသေသန

    ဖူချီးခါ

    [pʰùɕïkʰà]
    အရည် အရောင်အနိန်နန့် သစ်လွင်ခြင်း မဟိ ညှိုးဖျော့သော
    အရည် အရောင် အားဖြင့် သစ်လွင်ခြင်း မယှိ ညှိုးဖျော့သော
    old
    နာမဝိသေသန

    ဖူချီးပြန်

    [pʰùɕïpɹàɴ]
    အပျံ့အနှံ့ ထွက်ဝင် ရှာဖွီရေ။ အနှံ့ လှန်လောင်းာ ရှာဖွီရေ
    အပျံ့အနှံ့ ထွက်ဝင် ရှာဖွေသည်။ အနှံ့ လှန်လှော ရှာဖွေသည်
    search
    ကြိယာ

    ဖူချီးလိုက်

    [pʰùɕïlaɪʔ]
    ဟောင်းမြစ် ယိုယွင်းရေ။ အဆွီးရေ။ အေအဝတ်က ရောင်းမစွန်လို့ ဖူးချီးလိုက်နီဗျာယ်။ ၂၊ လူ အကိုင်အတွယ် အသုံးတိစွာ။ လူတိ သုံးဖန်တိလို့ ဖူးချီးလိုက် နီဗျာယ်။ (အရပ်)
    ဟောင်းမြစ် ယိုယွင်းသည်။ ဆွေးမြေ့သည်။ အေအဝတ်က ရောင်းမစွန်လို့ ဖူးချီးလိုက်နီဗျာယ်။ ၂၊ လူ အကိုင်အတွယ် အသုံးများသည်။ လူတိ သုံးဖန်များလို့ ဖူးချီးလိုက် နီဗျာယ်။ (အရပ်)
    old
    ကြိယာ

    ဖူးစာ

    [pʰùးsà]
    ယောက်ျားနှင့် မမာ့ နှစ်ဦးစလုံး အတွက် ပီးစပ်ရန် အခွင့်အလမ်း
    ယောက်ျားနှင့် မိန်းမ နှစ်ဦးစလုံး အတွက် အိမ်ထောင်ပြုရန် အခွင့်အလမ်း
    density (concerning marriage)
    နာမ်