Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 321–340 of 769 words

    ဖ

    ဖေါက်သည်ဈီး

    [pʰaʊʔθɛ̀zʱï]
    ဈီး ပင်ရင်းမှ အစုလိုက် အပြုံလိုက် မကန်မဝှန် ဝယ်ယူသူအား ရောင်းချသော ဈီးနှုန်းအတိုင်း
    ဈီး ပင်ရင်းမှ အစုလိုက် အပြုံလိုက် အများအပြား ဝယ်ယူသူအား ရောင်းချသော ဈေးနှုန်းအတိုင်း
    wholesale price
    ကြိယာ

    ဖေါက်အိတ်

    [pʰaʊʔʔeɪʔ]
    ယောက်ျားဝတ် အပေါ်ဖုံး အင်္ကျီ အစဟိစွာမာ အသားကို စိကေချေ လှီးဖြတ်ပနာ၊ အထဲဘက်မှ အသားစ အပိုကပ်ကာ အိတ်ဖြစ်ယောင် ချုပ်တပ်လေ့ ဟိသော အင်္ကျီအိတ်
    ယောက်ျားဝတ် အပေါ်ဖုံး အင်္ကျီ စသည်တွင် အသားကို အနည်းငယ် လှီးဖြတ်၍၊ အတွင်းဘက်မှ အသားစ အပိုကပ်ကာ အိတ်ဖြစ်အောင် ချုပ်တပ်လေ့ ယှိသော အင်္ကျီအိတ်
    pocket
    နာမ်

    ဖေါင်

    [pʰèàɪ̀ɴ]
    ရေ၌ အစုန်မျိုးရန် တခုနှင့်တခု တွဲနှောင် ဖွဲ့စည်းထားရေ သစ်လုံး၊ ဝါးလုံး အစဟိစွာ အစု။ မြစ်လယ်ကောင်မာ - ဖေါင်ဖေါင်၊ ကုန်သည်သျှင်မ၊ မောင်မောင် (ပန်းဝှက်
    ရေ၌ အစုန်မျောရန် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တွဲနှောင် ဖွဲ့စည်းထားသော သစ်လုံး၊ ဝါးလုံး စသည် အစု။ မြစ်လယ်ကောင်မှာ - ဖေါင်ဖေါင်၊ ကုန်သည်သျှင်မ၊ မောင်မောင် (ပန်းဝှက်
    raft
    နာမ်

    ဖေါင်း

    [pʰèàɪ́ɴ]
    လောင်းမာ ဝန်အလီးချိန် ခန့်မှန်း တင်နိုင်ဖို့ လောင်းနံချင်းပြိုင် နှုတ်ခမ်းအောက်မာ တဖက်တခုကျ ရိုက်ထားရေ့ ခုံကြွသောတန်း။ အိမ် နံရံ၌ လှပစီရန် အလိုငှာ ခုံကြွကြွပြုပနာ ကပ်ရိုက်ထားရေ သစ်သားတန်း
    လှေတွင် ဝန်အလေးချိန် ခန့်မှန်း တင်နိုင်ရန် လှေနံဘေး နှုတ်ခမ်းအောက်တွင် တစ်ဘက်တစ်ခုစီ ရိုက်ထားသည့် ခုံကြွသောတန်း။ အိမ် နံရံ၌ လှပစေရန် အလိုငှာ ခုံကြွကြွပြု၍ ကပ်ရိုက်ထားသော သစ်သားတန်း
    bar
    နာမ်

    ဖေါင်းကား

    [pʰèàɪ́ɴká]
    ကျီးငှက်၊ အမျိုးအစားမာ ပါဝင်ရေ (ကျေး)အမည် တခု။ ကမာဖေါင်းကား၊ အလိမ္မာနည်းပါးသူ။ လူနုံ၊ လူအ
    ကျေးငှက်၊ အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သော (ကျေး)အမည် တစ်ခု။ ကမာဖေါင်းကား၊ အလိမ္မာနည်းပါးသူ။ လူနုံ၊ လူအ
    none
    နာမ်

    ဖေါင်းကား၂

    [pʰèàɪ́ɴká၂]
    အလွန်တရာ ပြည့်တင်း စူကားဗျာယ်
    အလွန့်အလွန် ပြည့်တင်း စူကားလျက်
    fat
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖေါင်းကီးဖေါင်းကား

    [pʰèàɪ́ɴkïpʰèàɪ́ɴká]
    လိမ္မာအထာနပ်ခြင်း မဟိသော။ နုံချာသော။ ညံ့ဖျင်းသော သိမ်ငယ်သော။ စိကေချေသော။ လူက ဖေါင်းကီး ဖေါင်းကားရာ၊ တဂုပင်က မသိတတ်။ (အရပ်
    လိမ္မာပါးနပ်ခြင်း မယှိသော။ နုံချာသော။ ညံ့ဖျင်းသော သိမ်ငယ်သော။ သေးနုပ်သော။ လူက ဖေါင်းကီး ဖေါင်းကားရာ၊ တစ်ခုပင်က မသိတတ်။ (အရပ်
    naivety
    နာမဝိသေသန

    ဖေါင်းကြွ

    [pʰèàɪ́ɴt͡ɕw]
    စူပွဖူးမို့ ရောင်တတ်ရေ။ ခုံးမောက်အောင် ရောင်ထသည်
    စူပွဖူးမို့ ရောင်တတ်သည်။ ခုံးမောက်အောင် ရောင်ထသည်
    swell
    ကြိယာ

    ဖေါင်ခတ်

    [pʰèàɪ̀ɴkʰaʔ]
    သစ်လုံး၊ ဝါးလုံး အစဟိစွာရို့ကို ဖွဲ့ရေ။ (နမူနာ) ပေါတိစွာ။ များပြားရေ။ သရက်ပင်အောက်က နွားစားသရက်တိ ဖေါင်ခတ်နီယင့်၊ စားဖို့လူယောင်မဟိ။ (အရပ်
    သစ်လုံး၊ ဝါးလုံး စသည်တို့ကို ဖွဲ့သည်။ (ဥပမာ) ပေါများသည်။ များပြားသည်။ သရက်ပင်အောက်က သရက်သီးတိ ဖေါင်ခတ်နီယင့်၊ စားဖို့လူတောင်မဟိ။ (အရပ်
    raft-plenty
    ကြိယာ

    ဖေါင်တော်

    [pʰèàɪ̀ɴtɔ̀]
    လောင်း၊ သင်္ဘော ဆိုက်ကပ်သည့် ရေပေါ်တန်းထား။ ဘောတန်းထား။ (လိပ်)။ မြို့လုံးပြင်ကေ၊ မြစ်ခွင်ဆိပ်ခုံ၊ ကစတင်းရို့၊ အစုံမွှန်းလို့၊ တန်းထားဖေါင်တော်၊ ရှုတိုင်းပျော်အောင်၊ ကောင်းစွာဆောက်လုပ်။ (ပဒ) ဖေါင်တော်မှန်းကေ၊ သံတန်းတားက၊ ဟပ်ငြားတုံမြို့။ (ရီလား)
    လှေ၊ သင်္ဘော ဆိုက်ကပ်သည့် ရေပေါ်တံတား။ ဘောတံတား။ (လိပ်)။ မြို့လုံးပြင်ကေ၊ မြစ်ခွင်ဆိပ်ကမ်း၊ အကောက်ရုံးတို့၊ အစုံမွှန်းလို့၊ တံတားဖေါင်တော်၊ ရှုတိုင်းပျော်အောင်၊ ကောင်းစွာဆောက်လုပ်။ (ပဒ) ဖေါင်တော်မှန်းကေ၊ သံတန်းတားက၊ ဟပ်ငြားတုံမြို့။ (ရီလား)
    wharf
    နာမ်

    ဖေါင်ပါး

    [pʰèàɪ̀ɴpàး]
    သစ်ဖေါင်၊ ဝါးဖေါင် အစဟိစွာ ကမ်းသို့ ဆိုက်ရေ။ (ဥပစာ) အညှက်ဆိုး အစဟိစွာ နီရာတိုင်း မကန်မဝှန် အပုံလိုက် ပြန့်ကြဲ နိန်ရေ။ သစ်ရွက် ဝါးရွက် အိမ်နောက်၊ အိမ်ဟိ ဖေါင်ပါးနီရေ၊ တယောက်လည်း ဂါရီဖို့ လူမဟိကတ်။ (အရပ်
    သစ်ဖေါင်၊ ဝါးဖေါင် စသည် ကမ်းသို့ ဆိုက်သည်။ (ဥပစာ) အမှိုက်သရိုက် စသည် နေရာတကာ အများအပြား စုပုံ ပြန့်ကျဲ နေသည်။ သစ်ရွက် ဝါးရွက် အိမ်နောက်၊ အိမ်ရှိ ဖေါင်ပါးနီရေ၊ တစ်ယောက်လည်း လှည်းဖို့ လူမဟိကတ်။ (အရပ်
    scattering
    ကြိယာ

    ဖေါင်းပွ

    [pʰèàɪ́ɴpw]
    ပိုပြီးကေကြွရွ ကြီးထွား လာရေ။ တွန်းကန် လောက် ကြွရွသည်
    ပိုမိုကြွရွ ကြီးထွား လာသည်။ တွန်းကန် ပြည့်ဝ ကြွရွသည်
    grow
    ကြိယာ

    ဖေါင်ဖေါင်

    [pʰèàɪ̀ɴpʰèàɪ̀ɴ]
    ကျကျယ်လောင်လောင်။ ကြမ်းတမ်းစွာ။ ကြမ်းကိုဖေါင်ဖေါင် နင်းလို့ မလာကေ့၊ ဆရာတော် အိပ်နီးရေထော။ (အရပ်
    ကျယ်လောင်စွာ။ ကြမ်းတမ်းစွာ။ ကြမ်းကိုဖေါင်ဖေါင် နင်းလို့ မလာကေ့၊ ဆရာတော် အိပ်နီးရေထော။ (အရပ်
    harshly
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖေါင်းဖေါင်း

    [pʰèàɪ́ɴpʰèàɪ́ɴ]
    လုံးလုံး ကျိုးပြတ် လားရေ။ လီထလို့ ညောင်ခတ်တခတ် သန်ရေနန့် ဖေါင်းဖေါင်း ကျိုးလာခရေ။ (အရပ်
    လုံးလုံး ကျိုးပြတ် သွားသည်။ လီထလို့ ညောင်ခတ်တစ်ခတ် သန်ရေနန့် ဖေါင်းဖေါင်း ကျိုးလာခရေ။ (အရပ်
    break
    ကြိယာ

    ဖေါင်ဖေါင်၂

    [pʰèàɪ̀ɴpʰèàɪ̀ɴ၂]
    (အသံ) အလွန်အမင် ကျယ်သော
    (အသံ) အလွန်အမင် ကျယ်သော
    very loud
    နာမဝိသေသန

    ဖေါင်းဖေါင်းဆာ

    [pʰèàɪ́ɴpʰèàɪ́ɴsʰà]
    (အပင်သစ်ခက် တခုတရီ) ကျိုးပြတ်သော အသံ။ လီထလို့ ကန်းကျင်ပင် ဖေါင်းဖေါင်းဆာယောင် မြည်လို့ကျိုးရေ။ (အရပ်
    (သစ်ပင်သစ်ခက် တစ်စုံတစ်ခု) ကျိုးပြတ်သော အသံ။ လီထလို့ ကန်းကျင်ပင် ဖေါင်းဖေါင်းဆာယောင် မြည်လို့ကျိုးရေ။ (အရပ်
    none
    နာမ်

    ဖေါင်းရစ်

    [pʰèàɪ́ɴɹɪʔ]
    စာတီတော် သပိတ်မှောက် အထက်မာ အဆင့်ဆင့်ဟိသော ပတ်လည် မို့မောက် ခုံးကြွအောင် ပြုလုပ်ထားရေ အခွီ
    စေတီတော် သပိတ်မှောက် အထက်တွင် အဆင့်ဆင့်ယှိသော ပတ်လည် မို့မောက် ခုံးကြွအောင် ပြုလုပ်ထားသော အခွေ
    none
    နာမ်

    ဖေါင်သာ

    [pʰèàɪ̀ɴθà]
    လူရို့ ကျင်ကြီးကျင်ငယ် စွန့်ရှာ အဆောက်အအုံငယ်။ ချီးပိုနီရာ၊ ချီးဖေါင်သာ။ (ပုံ
    လူတို့ ကျင်ကြီးကျင်ငယ် စွန့်ရှာ အဆောက်အအုံငယ်။ ချီးပိုနီရာ၊ ချီးဖေါင်သာ။ (ပုံ
    toilet - latrine
    နာမ်

    ဖေါရီဖေါရော

    [pʰèàɹípʰèàɹɔ́]
    ဗရမ်းဗတာ ပြန့်ကြဲဗျာယ်။ ကရားကထား ပြန့်ကြဲဗျာယ်
    အစီအစဉ်မကျ ပြန့်ကျဲလျက်။ ဖရိုဖရဲ ပြန့်ကျဲလျက်
    disorder - disarray
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖေါရီဖေါရော၂

    [pʰèàɹípʰèàɹɔ́၂]
    အစွန်း အမြိတ် ရှည်သွယ် ဖြာကျဗျာယ်။ အထူး ပြုပျင် ဖန်တီးရန် အားထုတ်ကြိုးစားမှု မပြုပဲ အလျောက်ဘာသာအနိန်နန့်။ ပျက်ချိပျက်ချော် ကပက်ကချော်
    အစွန်း အမြိတ် ရှည်သွယ် ဖြာကျလျက်။ အထူး ပြုပြင် ဖန်တီးရန် အားထုတ်ကြိုးစားမှု မပြုပဲ အလျောက်ဘာသာ အားဖြင့်။ ပေါ့ပေါ့တန်တန် ကပက်ကချော်
    disorder - disarray
    ကြိယာဝိသေသန