Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 361–380 of 769 words

    ဖ

    ဖါးကလောက်

    [pʰàးklɔ́ɛʔ]
    ရေစပ်နားမာ နီတတ်၍ ညိအခါမှ အသံကို စွဲ၍ ကလောက်ကလောက် မြည်တတ်ရေ ဖါးငယ် တမျိုး
    ရေစပ်နားတွင် နေတတ်၍ ညဉ့်အခါတွင် အသံကို စွဲ၍ ကလောက်ကလောက် မြည်တတ်သော ဖါးငယ် တစ်မျိုး
    frog
    နာမ်

    ဖါးကြွက်

    [pʰàးt͡ɕwɛʔ]
    အသံ ပြတ်တောင်း ပြတ်တောင်း မြည်တတ်ရေ ဖါးအချေ တမျိုး
    အသံ ပြတ်တောင်း ပြတ်တောင်း မြည်တတ်သော ဖါးကလေး တစ်မျိုး
    frog
    နာမ်

    ဖါးခြီထုတ်တိုင်

    [pʰàးkʰɹìtʰoʊʔtàɪɴ]
    ခြီဖျား နှစ်ဘက်ကို နောက်ကို ထုတ်ပနာ ဒူးတုတ် ကွေးကာ ဖင်ချထိုင်သည်
    ခြေဖျား နှစ်ဘက်ကို နောက်သို့ ထုတ်၍ ဒူးတုတ် ကွေးကာ ဖင်ချထိုင်သည်
    style of sit
    ကြိယာ

    ဖါးစင်းမှောက်

    [pʰàးsɪ́ɴm̥ɔ́ɛʔ]
    ကိုယ်ခန္ဓာ တခုလုံးကို ကြမ်းပြင်အခင်းနှင့် ထိဗျာယ် စန့်စန့် မှောက်သည်
    ကိုယ်ခန္ဓာ တစ်ခုလုံးကို ကြမ်းပြင်အခင်းနှင့် ထိလျက် စန့်စန့် မှောက်သည်
    prostrate
    ကြိယာ

    ဖါးစင်းဝပ်

    [pʰàးsɪ́ɴwaʔ]
    ကိုယ်ခန္ဓာ တခုလုံးကို ကြမ်းပြင်အခင်းနှင့် ထိဗျာယ် စန့်စန့် မှောက်သည်
    ကိုယ်ခန္ဓာ တစ်ခုလုံးကို ကြမ်းပြင်အခင်းနှင့် ထိလျက် စန့်စန့် မှောက်သည်
    prostrate
    ကြိယာ

    ဖါးစို့

    [pʰàးso̰]
    နွေကာလ အစိုအစွတ် ခြုံအောက်မာ ဖါးသတ္တဝါ နီလေ့ဟိသော (ဖါး)မား
    နွေကာလ အစိုအစွတ် ခြုံအောက်တွင် ဖါးသတ္တဝါ နေလေ့ယှိသော (ဖါး)တွင်း
    pit
    နာမ်

    ဖါးထိုင်ထိုင်

    [pʰàးtʰàɪɴtʰàɪɴ]
    ခြီဖျား နှစ်ဘက်ကို နောက်ကိုထုတ်ပနာ ဒူးတုတ် ကွေးကာ ဖင်ချထိုင်သည်
    ခြေဖျား နှစ်ဘက်ကို နောက်သို့ထုတ်၍ ဒူးတုတ် ကွေးကာ ဖင်ချထိုင်သည်
    squatting position - sitting posture like that of a frog
    ကြိယာ

    ဖါးပူ

    [pʰàးpù]
    ဖဘူ ဝမ်း ကိုယ်ထည်လုံးဝိုင်း ပု၍ ကျကျယ်လောင်လောင် မြည်တတ်ရေ ဖါးတမျိုး
    ဖဘူ ဝမ်းဗိုက် ကိုယ်ထည်လုံးဝိုင်း ပု၍ ကျယ်လောင်စွာ မြည်တတ်သော ဖါးတစ်မျိုး
    frog
    နာမ်

    ဖါးပြုတ်ကေ

    [pʰàးpɹoʊʔkè]
    ကျောပြင် တခုလုံးမာ အဖုအပြုတ် ဟိပြီး၊ အရောင် မွဲခြောက်ခြောက် ဟိသော ဖါးတမျိုး
    ကျောပြင် တစ်ခုလုံးတွင် အဖုအပြုတ် ယှိပြီး၊ အရောင် မွဲခြောက်ခြောက် ယှိသော ဖါးတစ်မျိုး
    frog
    နာမ်

    ဖါးပြုတ်ကြွက်စုတ်

    [pʰàးpɹoʊʔt͡ɕwɛʔsoʊʔ]
    ၁၊ ဥပစာ(အချေ သူငယ် လူမမည်အရွယ်။ ၂၊ လူရီး လူရာမာ မပါဝင်၊ ဆောင်ရွက် နိုင်စွမ်း မဟိသူ
    ၁၊ ဥပစာ(ကလေး သူငယ် လူမမည်အရွယ်။ ၂၊ လူရေး လူရာတွင် မပါဝင်၊ ဆောင်ရွက် နိုင်စွမ်း မယှိသူ
    loser
    နာမ်

    ဖါးပြုတ်နာ

    [pʰàးpɹoʊʔnà]
    စားရမဲ့ သောက်ရမဲ့ ဖြစ်သနန့် ကိုယ်ရီပြားထက်မာ ဖါးပြုတ်ကျော အရီပြားပိုင် အဖုအပြုတ်ငယ် ကချေတိ ဖြစ်ပေါ်သော အနာ
    စားရမဲ့ သောက်ရမဲ့ ဖြစ်သဖြင့် ကိုယ်ရေပြားပေါ်တွင် ဖါးပြုတ်ကျော အရေပြားကဲ့သို့ အဖုအပြုတ်ငယ် ကလေးများ ဖြစ်ပေါ်သော အနာ
    none
    နာမ်

    ဖါးဖို

    [pʰàးpʰÒ]
    သားရေကို လေအိတ် လုပ်ပနာ ပြွန်တပ်ပြီး လီမှုတ်အားဖြင့် ပိန်ခြည် ဖေါင်းခြည် ပြုနှိုင်ရေ ပန်းဖဲဖို (မီးသွီးဖို) တမျိုး
    သားရေကို လေအိတ် လုပ်၍ ပြွန်တပ်ပြီး လေမှုတ်အားဖြင့် ပိန်ချည် ဖေါင်းချည် ပြုနိုင်သော ပန်းပဲဖို (မီးသွေးဖို) တစ်မျိုး
    charcoal stove with bellow - bellow
    နာမ်

    ဖါးဖါး

    [pʰàးpʰàး]
    ၁၊ ဝမ်းပျိုင်း စူတွဲသော။ ၂၊ စူကား မားဖေါင်းသော ဆံပင်ဖါးရား၊ ဝမ်းဖါးဖါးသည်၊ ခြီကိုကားရားပြုဗျာယ်။ (ဗမာချီ
    ၁၊ ဝမ်းပျဉ်း စူတွဲသော။ ၂၊ စူကား မားဖေါင်းသော ဆံပင်ဖါးရား၊ ဝမ်းဖါးဖါးသည်၊ ခြီကိုကားရားပြုလျက်။ (ဗမာချီ
    Full-blown
    နာမဝိသေသန

    ဖါးရား

    [pʰàးɹá]
    အစွန်းအမြိတ် ရှည်သွယ် ဖြာကျဗျာယ်
    အစွန်းအမြိတ် ရှည်သွယ် ဖြာကျလျက်
    (of hair beard fibers etc hang) in a loose unkempt fall
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖါးရားရား

    [pʰàးɹáɹá]
    အမွီးအမာင် အစဟိစွာ ပွရောင်၍ ကားပြန့်သော။ ကာယသဏ္ဍာန်၊ ကေသာဆံလျှင်၊ လိုင်တံရင်းဖျား၊ ဖါးရားရားကေ၊ ဖွားဖွားအမွီး (ကော်)
    အမွေးအမှာင် စသည် ပွရောင်၍ ကားပြန့်သော။ ကာယသဏ္ဍာန်၊ ကေသာဆံလျှင်၊ လိုင်တံရင်းဖျား၊ ဖါးရားရားကေ၊ ဖွားဖွားအမွီး (ကော်)
    (of hair beard fibers etc hang) in a loose unkempt fall
    နာမဝိသေသန

    ဖါးရီးဖါးရား

    [pʰàးɹïpʰàးɹá]
    ဆံပင်၊ အစွန်းအမြိတ် ရှည်သွယ် ဖြာကျဗျာယ်၊ ဆံပင်၊ အစွန်း အမြိတ် အစဟိစွာ ကရားကထား ကြဲပြန့်ဗျာယ်
    ဆံပင်၊ အစွန်းအမြိတ် ရှည်သွယ် ဖြာကျလျက်၊ ဆံပင်၊ အစွန်း အမြိတ် စသည် ဖရိုဖရဲ ကြဲပြန့်လျက်
    (of hair beard fibers etc hang) in a loose unkempt fall
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖါးရီးသောက်

    [pʰàးɹïθɔ́ɛʔ]
    (ဥပစာ) ဇာလေ့ မဟိ လောက်ယောင် မွဲရေ။ ချွတ်ခြုံ ကျရေ
    (ဥပစာ) ဘာမျှ မယှိ လောက်အောင် မွဲသည်။ ချွတ်ခြုံ ကျသည်
    poor
    ကြိယာ

    ဖါးလောက်သျှေ

    [pʰàးlɔ́ɛʔʃè]
    ဖါးဖြစ်ရန် ခြေလက် မထွက်သိမ့်ခင် ပတုံးနှင့်တကွ ရီထဲမာ ကူးယက်နိန်ရေ ဖါးငယ် ပေါက်စလေး
    ဖါးဖြစ်ရန် ခြေလက် မထွက်သေးမီ အမြီးနှင့်တကွ ရေထဲတွင် ကူးယက်နေသော ဖါးငယ် ပေါက်စလေး
    tadpole
    နာမ်

    ဖါးသားဟပ်

    [pʰàးθáhaʔ]
    ကိုယ့် ပြောဆို ခပြီးကေသော စကားကို တဖန်ထပ်၍ အရိပ် အမြွက် မပေါ်ထွက်အောင် ဆို့ပိတ် ကာဆီး၍၊ ပြောဆိုရေ။ ကိုယ်မာဝတ်စား၊ ဖါသားဟပ်တွေ၊ သီလကုမ်မာ၊ ကျွန်ပုံဖမ်းလို့၊ တခန်းနီရေ။ (ဂုတ္တိလ
    မိမိ ပြောဆို ခဲ့ပြီးသော စကားကို တစ်ဖန်ထပ်၍ အရိပ် အမြွက် မပေါ်ထွက်အောင် ဆို့ပိတ် ကာဆီး၍၊ ပြောဆိုသည်။ ကိုယ်မှာဝတ်စား၊ ဖါသားဟပ်တွေ၊ သီလကုမ်မှာ၊ ကျွန်ပုံဖမ်းလို့၊ တခန်းနီရေ။ (ဂုတ္တိလ
    rectify slips in one’s speech
    ကြိယာ

    ဖါသိဖါသာ

    [pʰàθìpʰàθà]
    ၁၊ အရီးမစိုက်။ ဂရုမပြု။ လျစ်လျူရှုဗျာယ်။ ၂၊ ဂရုတစိုက် ပြုသည် မဟုတ်ဘဲ
    ၁၊ အရေးမစိုက်။ ဂရုမပြု။ လျစ်လျူရှုလျက်။ ၂၊ ဂရုတစိုက် ပြုသည် မဟုတ်ပဲ
    carelessly
    ကြိယာဝိသေသန