Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 401–420 of 769 words

    ဖ

    ဖျစ်၂

    [pʰrɪʔ၂]
    တခုတရီမှ အရည် ဖြစ်စီ၊ အဖတ်ဖြစ်စီ ထွက်လှာအောင် ဖိအားကို နင်လားငါလားသုံးရေ
    တစ်စုံတစ်ရာမှ အရည် ဖြစ်စေ၊ အဖတ်ဖြစ်စေ ထွက်လာအောင် ဖိအားကို တအားသုံးသည်
    gripe
    ကြိယာ

    ဖျစ်ထုတ်

    [pʰrɪʔtʰoʊʔ]
    ၁၊ တခုတရီ အကြောင်းခြင်းရာကို ပြောကြားယောင် အားဓမ တိုက်တိုးရေ။ ၂၊ တခုတရီ အထဲက အရည်ဖြစ်စီ၊ အဖတ်ဖြစ်စီ ထွက်လှာအောင် ကြိုးပမ်းသည်
    ၁၊ တစ်စုံတစ်ရာ အကြောင်းခြင်းရာကို ပြောကြားအောင် အတင်း တိုက်တွန်းသည်။ ၂၊ တစ်စုံတစ်ရာ အတွင်းမှ အရည်ဖြစ်စေ၊ အဖတ်ဖြစ်စေ ထွက်လာအောင် ကြိုးပမ်းသည်
    by force
    ကြိယာ

    ဖျစ်လို့နှစ်လို့

    [pʰrɪʔlo̰n̥ɪʔlo̰]
    အထူးကြိုးစား အားထုတ်ဗျာယ်။ မလာကေ မဖြစ်ဆိုပြီးလျှင် ဖျစ်လို့နှစ်လို့ အားဓမ လာလက်စွာဒေ။ (အရပ်
    အထူးကြိုးစား အားထုတ်လျက်။ မလာကေ မဖြစ်ဆိုပြီးကေ ဖျစ်လို့နှစ်လို့ အတင်း လာလက်စွာဒေ။ (အရပ်
    try hard
    ကြိယာ

    ဖျစ်သတ်

    [pʰrɪʔθaʔ]
    ၁၊ အကြားအလပ်မာ ကျပ်တည်းစွာ တည်ဟိအောင် လုပ်ရေ။ ၂၊ တခုတရီသော သတ္တဝါအား သီစီလိုရေ စိတ်ထားဖြင့် နင်လားငါလား ဆုပ်ညှစ်၍ သတ်ရေ။ ဆိုးညစ် ယုတ်မာရေ မောင်ပန်းဦး၏ လိုင်စိကို လက်နှစ်ဖက်နန့် ကိုင်လို့ ဖျစ်သတ် ပစ်ခီတေ (အရပ်)။ ဝမ်း၌ရန်စောင်၊ ငါးကိုလောင်းာင်သို့၊ မရှော
    ၁၊ အကြားအလပ်တွင် ကျပ်တည်းစွာ တည်ဟိအောင် လုပ်သည်။ ၂၊ တစ်စုံတစ်ခုသော သတ္တဝါအား သေစေလိုသော စိတ်ထားဖြင့် တအား ဆုပ်ညှစ်၍ သတ်သည်။ ဆိုးညစ် ယုတ်မာရေ မောင်ပန်းဦး၏ လိုင်စိကို လက်နှစ်ဖက်နန့် ကိုင်လို့ ဖျစ်သတ် ပစ်လိုက်တေ (အရပ်)။ ဝမ်း၌ရန်စောင်၊ ငါးကိုလှောင်သို့၊ မရှော
    gripe
    ကြိယာ

    ဖျဉ်

    [pʰrɪ̀ɴ]
    ၁၊ မြေ၊ ကြွီ၊ ဖလ်အစဟိစွာ့ ဝန်အမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ရေ ထည့်စရာ အသုံးအဆောင်။ ၂၊ ထမင်းစားသည့် ပန်းကန်ကို ခေါ်သော စကားလုံး၊ လက်သုတ်သုတ်ရာ၊ မီယွငြားလို့၊ ဆားမပါကေ၊ စားပါဆိုပြီး၊ ဖျိုင်းကြမ်းမာလေ၊ ခူးကာပီးလို့။ (ပဒုမ္မ) သူ့ခမာကို၊ များစွာဖေါက်သည်၊ ကိုင်ထား
    ၁၊ မြေ၊ ကြွေ၊ ဖလ်စသည့် ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်သော ထည့်စရာ အသုံးအဆောင်။ ၂၊ ထမင်းစားသည့် ပန်းကန်ကို ခေါ်သော စကားလုံး၊ လက်သုတ်သုတ်ရာ၊ မီယွငြားလို့၊ ဆားမပါကေ၊ စားပါဆိုပြီး၊ ဖျိုင်းကြမ်းမှာလေ၊ ခူးကာပီးလို့။ (ပဒုမ္မ) သူ့ခမာကို၊ များစွာဖေါက်သည်၊ ကိုင်ထား
    dish for meal
    ကြိယာ

    ဖျဉ်း

    [pʰrɪ́ɴ]
    ထည့်စရာမြီခွက်၊ ခွီးကို အစားကျွေေးရန် သစ်သားကို အဝိုင်း တနည်း အလျား ထွင်းထားရေ သစ်သားခွက်
    ထည့်စရာမြေခွက်၊ ခွေးကို အစားကျွေေးရန် သစ်သားကို အဝိုင်း သို့မဟုတ် အလျား ထွင်းထားသော သစ်သားခွက်
    bowl
    နာမ်

    ဖျဉ်းခွက်

    [pʰrɪ́ɴkʰwɛʔ]
    ၁၊ မြေ၊ ကြွီ၊ ဖလ်အစဟိစွာ့ ဝန် အမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ရေ ထည့်စရာ အသုံးအဆောင်။ ၂၊ ထမင်းစားသည့် ပန်းကန်ကိုခေါ်သော စကားလုံး၊ လက်သုတ်သုတ်ရာ၊ မီယွငြားလို့၊ ဆားမပါကေ၊ စားပါဆိုပြီး၊ ဖျိုင်းကြမ်းမာလေ၊ ခူးကာပီးလို့။ (ပဒုမ္မ)။ ၃၊ မြေအင်တုံ ပိုင်ယှောင် အိုးတမျို
    ၁၊ မြေ၊ ကြွေ၊ ဖလ်စသည့် ပစ္စည်း အမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်သော ထည့်စရာ အသုံးအဆောင်။ ၂၊ ထမင်းစားသည့် ပန်းကန်ကိုခေါ်သော စကားလုံး၊ လက်သုတ်သုတ်ရာ၊ မီယွငြားလို့၊ ဆားမပါကေ၊ စားပါဆိုပြီး၊ ဖျိုင်းကြမ်းမှာလေ၊ ခူးကာပီးလို့။ (ပဒုမ္မ)။ ၃၊ မြေအင်တုံ ကဲ့သို့သော အိုးတစ်မျို
    dish for meal
    နာမ်

    ဖျဉ်းပျက်လန်

    [pʰrɪ́ɴprɛʔlàɴ]
    ကမန်းကတန်း မဟိ၊ အချိန် ယူဗျာယ်
    အလျင်စလို မဟိ၊ အချိန် ယူလျက်
    little by little gradually step by step
    နာမ်

    ဖျဉ်းဖျဉ်းသျှေ

    [pʰrɪ́ɴpʰrɪ́ɴʃè]
    ညံ့ပျောင်း သိမ်မွေ့စွာ။ တဆတ်ဆတ်သာသာ
    ညံ့ပျောင်း သိမ်မွေ့စွာ။ ဖြည်းဖြည်းသာသာ
    gently - softly
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖျဉ်ဖြီ

    [pʰrɪ̀ɴpʰɹì]
    နှစ်ဦးနှစ်ဘက် ကွာခြားစီပနာ ခိုက်ရန်ဖြစ်မှုကို ရပ်တန့် စီရေ
    နှစ်ဦးနှစ်ဘက် ကွာခြားစေ၍ ခိုက်ရန်ဖြစ်မှုကို ရပ်တန့် စေသည်
    separate (people involved in a quarrel or fight)
    ကြိယာ

    ဖျဉ်းအိုး

    [pʰrɪ́ɴʔó]
    အပေါင်မဖုံးသော မြေဖျဉ်းအိုး။၂၊ မြေနှင့်လုပ်သော ပြုတ်အိုး
    အဖုံးမဖုံးသော မြေဖျဉ်းအိုး။၂၊ မြေနှင့်လုပ်သော ပြုတ်အိုး
    crock
    နာမ်

    ဖျံပြိန်း

    [pʰrံpɹéɪɴ]
    အစို့နှင့် ဥကို ချက်ပြုတ် စားသုံးသော ပိန်းအမျိုးအစား အပင်တမျိုး
    အစို့နှင့် ဥကို ချက်ပြုတ် စားသုံးသော ပိန်းအမျိုးအစား အပင်တစ်မျိုး
    name of plant
    နာမ်

    ဖျာ

    [pʰrà]
    ဝါးနှီး၊ ထန်းခေါက် (ထန်းကြော)၊ ကြိမ်၊ သပေါက်စာ (သပေါ့)၊ ကျူဝါး အစဟိစွာ တမျိုးမျိုးဖြင့် ရက်လုပ် ထားရေ ခင်းထိုင်စရာ အချပ်အပြား
    ဝါးနှီး၊ ထန်းခေါက် (ထန်းကြော)၊ ကြိမ်၊ သပေါက်စာ (သပေါ့)၊ ကျူဝါး စသည် တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် ရက်လုပ် ထားသော ခင်းထိုင်စရာ အချပ်အပြား
    mat
    နာမ်

    ဖျာ၂

    [pʰrà၂]
    အစွန်းအစွန်း။ အစပိုင်း
    အစွန်းအစွန်း။ အစပိုင်း
    piece
    နာမ်

    ဖျာ၃

    [pʰrà၃]
    ကိုယ်ခန္ဓာ အပူဟိန်ကြောင့် နီထိုင် မကောင်းရေ ဝေဒနာကို ခံစားရရေ
    ကိုယ်ခန္ဓာ အပူဟိန်ကြောင့် နေထိုင် မကောင်းသော ဝေဒနာကို ခံစားရသည်
    ill-sick
    ကြိယာ

    ဖျာကျ

    [pʰràt͡ɕ]
    အညံ့ဆုံး အဖျင်းဆုံးသော အရာဝတ္တု။ အကြွင်း အကျန် စိကေချေ လောင်းာက်ရာ ဟိနိန်ရေ အရာ
    အညံ့ဆုံး အဖျင်းဆုံးသော အရာဝတ္တု။ အကြွင်း အကျန် အနည်းငယ် မျှသာ ရှိနေသော အရာ
    inferior
    နာမ်

    ဖျာကျသစ်

    [pʰràt͡ɕθɪʔ]
    လုံးဝ။ အားလုံး။ အားလုံး။ ကျန်လိုက်စွာတိ မဟိရေအနိန်နန့်။ အဝီး မောင်သာဖြူ အားလုံးပင်လေ့ ဖျာကျသစ်တေ မလားဂု အဝီး (အရပ်)
    လုံးဝ။ အလုံးစုံ။ အကုန်အစင်။ ကြွင်းကျန်ခြင်း မရှိသော အားဖြင့်။ အဝေး မောင်သာဖြူ အားလုံးပင်လေ့ ဖျာကျသစ်တေ မလားဂု အဝေး (အရပ်)
    diametrically
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖျားစရီးနာစရီး

    [pʰrásɹïnàsɹï]
    အလို ဟိရအခါမာ ရဟိစီရန် အတွက်ရာ။ ဖျားစရီး နာစရီး အေဆီး ပီးပါ၊ အေငွီတိကို ယူလာလီပါလား (အရပ်)
    အလို ယှိသောအခါတွင် ရဟိစေရန် အလို့ငှာ။ ဖျားစရီး နာစရီး အေဆီး ပေးပါ၊ အေငွီတိကို ယူလာလီပါလား (အရပ်)
    ready
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖျာဆိုး

    [pʰràsʰó]
    ဟောင်းနွမ်း ပျက်စီး နိန်ရေ ဖျာ၏ အပိုင်းအစ။ ချောလှတုံတွေ့၊ ဦးကျိရည်ကို၊ မြီဝယ်ကျံ လူးပွတ်ပနာ၊ ဖျာဆိုးဟပ် ခင်းပြီးကေ။ (ကုတု)
    ဟောင်းနွမ်း ပျက်စီး နေသော ဖျာ၏ အပိုင်းအစ။ ချောလှတုံတွေ့၊ ဦးကျိရည်ကို၊ မြီဝယ်ကျံ လူးပွတ်၍၊ ဖျာဆိုးဟပ် ခင်းပြီးလျှင်။ (ကုတု)
    old mat
    နာမ်

    ဖျားဆီးနာတာ

    [pʰrásʰïnàtà]
    အလိုဟိရအခါမာ ရဟိစီရန် အတွက်ရာ။ ဖျားစရီးနာစရီး အေဆီး ပီးပါ၊ အေငွီတိကို ယူလာလီပါလား (အရပ်)
    အလိုယှိသောအခါတွင် ရဟိစေရန် အလို့ငှာ။ ဖျားစရီးနာစရီး အေဆီး ပေးပါ၊ အေငွီတိကို ယူလာလီပါလား (အရပ်)
    ready
    ကြိယာဝိသေသန