Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 501–520 of 769 words

    ဖ

    ဖြတ်တောက်

    [pʰɹaʔtɔ́ɛʔ]
    ၁၊ အဆက်အစပ် မဟိရယောင် ပြုသည်
    ၁၊ အဆက်အစပ် မဟိရအောင် ပြုသည်
    cut off
    ကြိယာ

    ဖြတ်ထိုး

    [pʰɹaʔtʰó]
    မျှော်လင့်ခြင်း မဟိပဲ တိုတောင့်သော ကာလမာ ကြားဝင်ဗျယ်ဒေးကေ
    မျှော်လင့်ခြင်း မဟိပဲ တိုတောင့်သော ကာလ၌ ကြားဝင်လျက်
    interception
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖြတ်ထိုးဉာဏ်

    [pʰɹaʔtʰóɲàn်]
    ကြိုတင် ကြံစည်ထားခြင်း မဟိပဲ အကြောင်းပေါ်မှ ဗြုန်းကနဲ တွေးခေါ် ဖော်ထုတ်ပနာ အသုံးပြုရေ ဉာဏ်
    ကြိုတင် ကြံစည်ထားခြင်း မဟိပဲ အကြောင်းပေါ်မှ ဗြုန်းကနဲ တွေးတော ထုတ်ဖော်၍ အသုံးပြုသော ဉာဏ်
    ready wit
    နာမ်

    ဖြတ်ထုံး

    [pʰɹaʔtʰóʊɴ]
    စိုင်ဆက်မပြတ် လိုက်နာရန် စံအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရခြင်း ပြုလေ့ဟိသော ဥပဒေအရ စီရင်ဆုံးဖြတ်ချက်
    စဉ်ဆက်မပြတ် လိုက်နာရန် စံအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရခြင်း ပြုလေ့ဟိသော ဥပဒေအရ စီရင်ဆုံးဖြတ်ချက်
    (judicial) ruling
    နာမ်

    ဖြတ်ပိုင်း

    [pʰɹaʔpáɪɴ]
    တခုတရီမှ ပိုင်းပြတ်အောင် ဖြတ်ထားရေ အစိတ်အပိုင်း
    တစ်စုံတစ်ခုမှ ပိုင်းပြတ်အောင် ဖြတ်ထားသော အစိတ်အပိုင်း
    piece
    နာမ်

    ဖြတ်ပိုင်း၂

    [pʰɹaʔpáɪɴ၂]
    တစစီ တဖဲ့စီ တစိတ်စီ ခွဲထုတ်သည့် အစိတ်စိတ် ကွဲပြားယောင် ပြတ်တောက် လားလီသည်
    တစ်စစီ တစ်ဖဲ့စီ တစ်စိတ်စီ ခွဲထုတ်သည့် အစိတ်စိတ် ကွဲပြားအောင် ပြတ်တောက် သွားစေသည်
    cut off
    ကြိယာ

    ဖြတ်ဖြတ်

    [pʰɹaʔpʰɹaʔ]
    အာဂန္တုကဝတ် ပျူငှါသော။ လှိုက်လှဲ ခင်မင်မှု ဆောင်သော။ မလှစိန်လည်း အကျွန်ရို့ကို မြင်ကေေ ဖြတ်ဖြတ်ပျင်နီရေ (အရပ်)
    ဧည့်ဝတ် ပျူငှါသော။ လှိုက်လှဲ ခင်မင်မှု ဆောင်သော။ မလှစိန်လည်း အကျွန်ရို့ကို မြင်ပါကေ ဖြတ်ဖြတ်ပျင်နီရေ (အရပ်)
    hospitable
    နာမဝိသေသန

    ဖြတ်ဖြတ်ခတ်

    [pʰɹaʔpʰɹaʔkʰaʔ]
    သွက်လက် ဖြတ်လတ်စွာ။ အရီးတယူ ပျူငှါစွာ။ မောင်ဖြူလည်း အကျွန်ရို့ကို မြင်ကေေ မိဖပိုင် ဖြတ်ဖြတ်ခတ်နီပါရေ (အရပ်)
    သွက်လက် ဖျတ်လတ်စွာ။ အရေးတယူ ပျူငှါစွာ။ မောင်ဖြူလည်း အကျွန်ရို့ကို မြင်ပါကေ မိဖပိုင် ဖြတ်ဖြတ်ခတ်နီပါရေ (အရပ်)
    brisk
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖြတ်ဖြတ်ခတ်၂

    [pʰɹaʔpʰɹaʔkʰaʔ၂]
    သတ်သတ်ပျာပျာ ပြုရေ။ ကမန်းကတန်း ပြုမူ လှုပ်ရှားရေ။ ဇာကိုလားဖို့လဲ ဖြတ်ဖြတ်ခတ်နီရေကာ (အရပ်)
    သတ်သတ်ပျာပျာ ပြုသည်။ အလျင်စလို ပြုမူ လှုပ်ရှားသည်။ ဇာကိုလားဖို့လဲ ဖြတ်ဖြတ်ခတ်နီရေကာ (အရပ်)
    hurry up
    ကြိယာ

    ဖြတ်ဖြတ်တီး

    [pʰɹaʔpʰɹaʔtï]
    ကမန်းကတန်း။ စိုးရိမ် ကြောင့်ကြမှုဖြင့် သပ်ရပ် ကျနခြင်း မဟိပဲ။ ဇာရို့လားဖို့လဲ ဖြတ်ဖြတ်တီးနီရေကာ။ (အရပ်
    အလျင်စလို။ စိုးရိမ် ကြောင့်ကြမှုဖြင့် သပ်ရပ် ကျနခြင်း မဟိပဲ။ ဇာတို့လားဖို့လဲ ဖြတ်ဖြတ်တီးနီရေကာ။ (အရပ်
    hurriedly - hastily - urgently
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖြတ်ဖြတ်လူး

    [pʰɹaʔpʰɹaʔlùး]
    သည်းမခံနိုင်၊ မအောင့်အည်း နှိုင်ယောင် လှုပ်ယှားဗျာယ်။ ရွှီရင်အုံကို၊ လက်စုံခတ်လို့ ဖြတ်ဖြတ်လူးယားမေ့ခန္ဓါလေ၊ သေပါအသက်၊ ထွက်ပါအဂု၊ ဇာအတွက်ကြောင့်၊ သေလုနှိပ်စက်။ (မျိုးက်
    သည်းမခံနိုင်၊ မအောင့်အည်း နိုင်အောင် လှုပ်ရှားလျက်။ ရွှေရင်အုံကို၊ လက်စုံခတ်လို့ ဖြတ်ဖြတ်လူးယားမေ့ခန္ဓါလေ၊ သေပါအသက်၊ ထွက်ပါယခု၊ ဘယ်အတွက်ကြောင့်၊ သေလုနှိပ်စက်။ (မျောက်
    in a state of turmoil or bustle
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖြတ်ရွ

    [pʰɹaʔɹw]
    သစ်တုံး၊ သစ်ချောင်း စစွာကို ဖီလာဖြတ် (ကန့်လတ်) ခွဲဖြတ်ရရေလွှ
    သစ်တုံး၊ သစ်ချောင်း စသည်ကို ဖီလာဖြတ် (ကန့်လတ်) ခွဲဖြတ်ရသောလွှ
    cross-cut saw
    နာမ်

    ဖြတ်လတ်

    [pʰɹaʔlaʔ]
    မထုံမထိုင်း၊ သွက်လက် တက်ကြွသော
    မထုံမထိုင်း၊ သွက်လက် တက်ကြွသော
    active
    နာမဝိသေသန

    ဖြတ်လမ်း

    [pʰɹaʔláɴ]
    ၁၊ (ဥပစာ) လွယ်လင့်တကူ အပြင်း ပြီးစီး နှိုင်ရေ နည်း။ ၂၊ တနီရာသို့ ခရီးကို ကျုံ့အောင် လားနှိုင်သော လမ်း
    ၁၊ (ဥပစာ) လွယ်လင့်တကူ အမြန် ပြီးစီး နိုင်သော နည်း။ ၂၊ တစ်နေရာသို့ ခရီးကို ကျုံ့အောင် သွားနိုင်သော လမ်း
    short-cut (road or path)
    နာမ်

    ဖြတ်သန်း

    [pʰɹaʔθáɴ]
    တခုတရီသော အဟန့်အတားကို လွန်မြောက်အောင် ကျော်ဖြတ် လားရေ
    တစ်စုံတစ်ခုသော အဟန့်အတားကို လွန်မြောက်အောင် ကျော်ဖြတ် သွားသည်
    go through (experiences - difficult times etc.)
    ကြိယာ

    ဖြန့်

    [pʰɹàɴ့]
    ၁၊ ဗြုန်းခနဲ ကြောက်ရွံ့ တုန်လှုပ်ခြင်း ဖြစ်တေ။ ၂၊ ကြိုတင် စိုးထိတ်ခြင်း ဖြစ်တေ။ သူရို့ဝယ်လေ၊ စိတ်နီဖြန့်ဗျာ၊ လန့်ထိတ်စလို။ (ဒွေး) ၃၊ မျက်နှာပြင်ကို ပြန့်ကားအောင် လုပ်ရေ။ ၄၊ မျက်နှာပြင် ပြန့်နှံ့ ဖြာစီရေ
    ၁၊ ရုတ်တရက် ကြောက်ရွံ့ တုန်လှုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၊ ကြိုတင် စိုးထိတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူတို့ဝယ်လေ၊ စိတ်နေဖြန့်ဗျာ၊ လန့်ထိတ်စလို။ (ဒွေး) ၃၊ မျက်နှာပြင်ကို ပြန့်ကားအောင် လုပ်သည်။ ၄၊ မျက်နှာပြင် ပြန့်နှံ့ ဖြာစေသည်
    worry
    ကြိယာ

    ဖြန်း

    [pʰɹáɴ]
    ထက်ခြမ်းသော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အစိတ်စိတ်သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ဖြစ်လှားရေ။ ဖရဲသီး ပက်ကုန်းကျက လားခလို့ ဖြုန်းခနဲ ကွဲလားခရေ (အရပ်
    ထက်ခြမ်းသော် လည်းကောင်း၊ အစိတ်စိတ်သော် လည်းကောင်း၊ ဖြစ်သွားသည်။ ဖရဲသီး ပက်ကုန်းကျက လားခလို့ ဖြုန်းခနဲ ကွဲလားခရေ (အရပ်
    in splinters fragments
    ကြိယာ

    ဖြန်း၂

    [pʰɹáɴ၂]
    ၁၊ မျက်နှာပြင် တခုခုထက်ရို့ တစုံတရာသော အမှုန့်ကို ညင်သာစွာ ဖြန့်ကြဲရေ။ နွားလား ဥဿဘနှင့် ခြည်းထွန်ရလီ၏ ယင်းပိုင် ထွန်ပြီးလတ်မူကား၊ နွားနို့ရည်ကို အနှံ့ ဖြန်းရလီ၏ (တောင်)။ ၂၊ ဒိုးတန်း ခေါ် ဒိုးလက်တန်းကို အထက်က ဒေါင်လိုက် စီးပနာ ပစ်ရေ။ ၃၊ မတိမကျပဲ မှန်
    ၁၊ မျက်နှာပြင် တစ်ခုခုပေါ်သို့ တစ်စုံတရာသော အမှုန့်ကို ညင်သာစွာ ဖြန့်ကြဲသည်။ နွားလား ဥဿဘနှင့် ချည်းထွန်ရလေ၏ ယင်းသို့ ထွန်ပြီးလတ်မူကား၊ နွားနို့ရည်ကို အနှံ့ ဖြန်းရလေ၏ (တောင်)။ ၂၊ ဒိုးတန်း ခေါ် ဂုံညင်းတန်းကို အပေါ်က ဒေါင်လိုက် စီး၍ ပစ်သည်။ ၃၊ မတိမကျပဲ မှန်
    sow
    ကြိယာ

    ဖြန့်ကြက်

    [pʰɹàɴ့t͡ɕɛʔ]
    အရပ် မျက်နှာ အသီးသီးသို့ အပြန့်အနှံ့ ဖြာ၍ ချထားရေ
    အရပ် မျက်နှာ အသီးသီးသို့ အပြန့်အနှံ့ ဖြာ၍ ချထားသည်
    stretch out
    ကြိယာ

    ဖြန့်ကြဲ

    [pʰɹàɴ့t͡ɕɛ]
    ၁၊ အစီအစိုင်မဟိ ကရားကထား မစုမစည်းပဲ ထားရေ။ ၂၊ အရပ် မျက်နှာ အသီးသီးသို့ အဝှမ်း ချထားရေ
    ၁၊ အစီအစဉ်မဟိ ဖရိုဖရဲ မစုမစည်းပဲ ထားသည်။ ၂၊ အရပ် မျက်နှာ အသီးသီးသို့ အနှံ့အပြား ချထားသည်
    sow
    ကြိယာ