Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 541–560 of 769 words

    ဖ

    ဖြားကြမ်း

    [pʰɹát͡ɕáɴ]
    အဟုန် ပြင်းစွာ တိုက်စားတတ်ရေ ရေကြမ်း
    အဟုန် ပြင်းစွာ တိုက်စားတတ်သော ရေကြမ်း
    tide
    နာမ်

    ဖြားကြမ်း၂

    [pʰɹát͡ɕáɴ၂]
    အန္တရာယ် ကြီးမားအောင် ရီစီးရေဟန် ပြင်းထန်သော
    အန္တရာယ် ကြီးမားအောင် ရေစီးရေဟန် ပြင်းထန်သော
    wave
    နာမဝိသေသန

    ဖြားကြီး

    [pʰɹát͡ɕï]
    (ဖြားရီ) ရီထု မြင့်တက်ပနာ ကျယ်ပြန့်စွာ ဖုံးလွှမ်းရေ။ ဖြားကြီးရေခါ၊ ဇမ္ဗူချောင်းမာ၊ မျိုးလိုးပါ၊ ပိုက်မာလေ့သော့ကျ၊ လှကြာဝေ၊ ငါးပိထောင်းကေ၊ ကိုးမေါင်းရ။ (တေး
    (ဒီရေ) ရေထု မြင့်တက်၍ ကျယ်ပြန့်စွာ ဖုံးလွှမ်းသည်။ ဖြားကြီးရေခါ၊ ဇမ္ဗူချောင်းမှာ၊ မျိုးလိုးပါ၊ ပိုက်မှာလည်းကျ၊ လှကြာဝေ၊ ငါးပိထောင်းကေ၊ ကိုးမေါင်းရ။ (တေး
    high water
    ကြိယာ

    ဖြားကြီးဖြား

    [pʰɹát͡ɕïpʰɹá]
    အမြင့်ဆုံး တက်သော ဖြားရီကာလ
    အမြင့်ဆုံး တက်သော ဒီရေကာလ
    high water
    နာမ်

    ဖြားကြီးရက်

    [pʰɹát͡ɕïɹɛʔ]
    ဖြားရီစပြီးကေ တက်သော နိအထဲ ကာလ
    ဒီရေစ၍ တက်သော နေ့အတွင်း ကာလ
    tide table
    နာမ်

    ဖြားခန်း

    [pʰɹákʰáɴ]
    ဖြားရီ အားလုံး နိမ့်ကျ လျှော့ဆင်း လားရေ။ စီးဆင်းမှု မဟိ၍ ရပ်တန့်လားရေ။ ရီစီးရန် မကျန်တော့၍ ရေအစီး ရပ်တန့်သည်
    ဒီရေ အကုန် နိမ့်ကျ လျှော့ဆင်း သွားသည်။ စီးဆင်းမှု မရှိ၍ ရပ်တန့်သွားသည်။ ရေစီးရန် မကျန်တော့၍ ရေအစီး ရပ်တန့်သည်
    steam stop
    ကြိယာ

    ဖြားခေါင်

    [pʰɹákʰèàɪ̀ɴ]
    တလတလမာ အမြင့်ဆုံး တက်သော ဖြားရီ။ (လဆန်း ၃ရက်နန့် လဆုတ် ၃ရက်တိမာ တက်တက်ပါရေ) တန်ဆောင်မုန်း လဆန်း ၃ရက်နန့် လဆုတ် ၃ရက် ဖြားခေါင်ရက်မာ လယ်သမားတိမာ ဖြားရီနန့် ကာရီ၊ ကန်းသား ကျိုးပဲ့ဖို့စွာကို ကြောင့်ကြ စိုးရိမ်ရပါရေ (အရပ်)
    တစ်လတစ်လတွင် အမြင့်ဆုံး တက်သော ဒီရေ။ (လဆန်း ၃ရက်နန့် လဆုတ် ၃ရက်တိမှာ တက်တက်ပါရေ) တန်ဆောင်မုန်း လဆန်း ၃ရက်နန့် လဆုတ် ၃ရက် ဖြားခေါင်ရက်မှာ လယ်သမားတိမှာ ဖြားရီနန့် ကာရီ၊ ကန်းသား ကျိုးပဲ့ဖို့စွာကို ကြောင့်ကြ စိုးရိမ်ရပါရေ (အရပ်)
    rough water course
    နာမ်

    ဖြားချောင်း

    [pʰɹáɕáʊɴ]
    ဖြားရီ တက်ရာ ကျရာ ချောင်း
    ဒီရေ တက်ရာ ကျရာ ချောင်း
    creek - stream
    နာမ်

    ဖြားဂေါင်းမော်

    [pʰɹáɡèàɪ́ɴmɔ̀]
    ဖြားရီ တိုးစ ပြုလာရေ။ ရီကြီးစ ပြုလာရေ
    ဒီရေ တိုးစ ပြုလာသည်။ ရေကြီးစ ပြုလာသည်
    start flooding
    ကြိယာ

    ဖြားစစ်

    [pʰɹásɪʔ]
    ဖြားရီ ဆင်းရန် မကျန်တော့၍ ရေ အစီးရပ်တန့်သည်
    ဒီရေ ဆင်းရန် မကျန်တော့၍ ရေ အစီးရပ်တန့်သည်
    steam stop
    ကြိယာ

    ဖြားစစ်၂

    [pʰɹásɪʔ၂]
    ဖြားရီ အကျဆုံး အချိန်။ အနိမ့်ဆုံး ဖြားရီ။ အတန်ကြာက၊ ဖြားမာရီစစ်၊ ဖြားယိုင်သိကေ၊ ချိန်ခါသင့်လို့ (ရီလား)
    ဒီရေ အကျဆုံး အချိန်။ အနိမ့်ဆုံး ဒီရေ။ အတန်ကြာက၊ ဖြားမှာရီစစ်၊ ဖြားယိုင်သိကေ၊ ချိန်ခါသင့်လို့ (ရီလား)
    lowest tide
    နာမ်

    ဖြားစဲ

    [pʰɹásɛ]
    ဖြားရီ အကျ ရပ်စဲ လားရေ။ ရပ်တန့် လားရေ
    ဒီရေ အကျ ရပ်စဲ သွားသည်။ ရပ်တန့် သွားသည်
    steam stop
    ကြိယာ

    ဖြားဆန်

    [pʰɹásʰàɴ]
    စီးဆင်း နိန်ရေ ရေကြောကို ဆန်တက်ဗျာယ်
    စီးဆင်း နေသော ရေကြောကို ဆန်တက်လျက်
    against the flow
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖြားဆန်၂

    [pʰɹásʰàɴ၂]
    ရီစီးကို ဆန်၍ တက်သော ခရီး
    ရေစီးကို ဆန်၍ တက်သော ခရီး
    against the flow
    နာမ်

    ဖြားဆိုင်

    [pʰɹásʰàɪɴ]
    မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ် အရပ်မာ ပင်လယ်မှ တက်လာရေ ဖြားရီ နှစ်ခု တွိဆုံသော နီရာ
    မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ် အရပ်တွင် ပင်လယ်မှ တက်လာသော ဒီရေ နှစ်ခု တွေ့ဆုံသော နေရာ
    confluence of a tide
    နာမ်

    ဖြားဆုတ်

    [pʰɹásʰoʊʔ]
    ဖြားရီ လျှော့ပါးရေ။ ကျဆင်းရေ။ နိမ့်ဆင်းရေ။ (လဆန်း၊ လဆုတ် ၄ရက်ရို့မာ ဖြားရီလျော့သော ကာလ ဖြစ်တေ
    ဒီရေ လျှော့ပါးသည်။ ကျဆင်းသည်။ နိမ့်ဆင်းသည်။ (လဆန်း၊ လဆုတ် ၄ရက်တို့တွင် ဒီရေလျော့သော ကာလ ဖြစ်သည်
    down
    ကြိယာ

    ဖြားဆုံးဖြားဖျား

    [pʰɹásʰóʊɴpʰɹápʰrá]
    ဖြားရီ အဆုံး အပိုင်းအရာထိ။ အပြီးထိတောင်
    ဒီရေ အဆုံး အပိုင်းအခြားထိ။ အပြီးတိုင်အောင်
    until the end
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖြားတက်

    [pʰɹátɛʔ]
    ဖြားရီ တိုးမြင့်ရေ။ ရီပြင် မြင့်တက်ရေ။ ရေ ပမာဏ တိုးရေ။ လှလူဖေရို့၊ လားမည်ချက်ကို ဖြားတက်ယောင်စောင့် (ရီလား)
    ဒီရေ တိုးမြင့်သည်။ ရေပြင် မြင့်တက်သည်။ ရေ ပမာဏ တိုးသည်။ လှလူဖေတို့၊ လားမည်ချက်ကို ဖြားတက်ယောင်စောင့် (ရီလား)
    up tide
    ကြိယာ

    ဖြားတက်၂

    [pʰɹátɛʔ၂]
    ၁၊ မြင့်တက်နီဆဲ ဖြားရီ။ ၂၊ ဖြားတက်ဆဲ အခိုက်အတန့် ကာလ
    ၁၊ မြင့်တက်နေဆဲ ဒီရေ။ ၂၊ ရေတက်ဆဲ အခိုက်အတန့် ကာလ
    increasing tide
    နာမ်

    ဖြားတက်စ

    [pʰɹátɛʔs]
    ဖြားရီစပြီးကေ တက်ရေ
    ဒီရေစ၍ တက်သည်
    start tide
    ကြိယာ