Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 561–580 of 769 words

    ဖ

    ဖြားတလတ်

    [pʰɹátlaʔ]
    ရီထု မမြင့်လွန်း မနိမ့်လွန်း (အလယ်အလတ် ဖြစ်ရေ) ဖြားရီ
    ရေထု မမြင့်လွန်း မနိမ့်လွန်း (အလယ်အလတ် ဖြစ်သော) ဒီရေ
    medium tide
    နာမ်

    ဖြားတိုင်

    [pʰɹátàɪɴ]
    ဖြားရီ အကျဆုံး အချိန်နှင့် အတက်ဆုံး အချိန်ရို့မာ ပြန်ပနာ မတက်မီ အခိုက်အတန့်၌ ရေငြိမ်တန့် နိန်ရေ။ ကျချဆိုကေ၊ ထိုသည် ကျောက်ကို၊ ကျော်သျှောက်နောက်ထပ်၊ ဖြားတိုင်ခံကေ၊ ကမ်းယံမဟပ်၊ ချောင်းရိုးစုန်ကေ၊ တုန်ဆတ်ဆတ်နှင့်၊ ကြောက်လန့်စိတ်မာ (ရီလား)
    ဒီရေ အကျဆုံး အချိန်နှင့် အတက်ဆုံး အချိန်တို့တွင် ပြန်၍ မတက်မီ အခိုက်အတန့်၌ ရေငြိမ်တန့် နေသည်။ ကျချဆိုကေ၊ ထိုသည် ကျောက်ကို၊ ကျော်သျှောက်တဖန်၊ ဖြားတိုင်ခံကေ၊ ကမ်းယံမဟပ်၊ ချောင်းရိုးစုန်ကေ၊ တုန်ဆတ်ဆတ်နှင့်၊ ကြောက်လန့်စိတ်တွင် (ရီလား)
    steady
    ကြိယာ

    ဖြားထင့်

    [pʰɹátʰɪ̀ɴ့]
    ဖြားရီ မတက်မကျ ဖြစ်ဗျာယ်။ ဖြားရီ မတိုးမဆုတ် အခိုက်အတန် ရပ်တန့် ငြိမ်ပိုင်
    ဒီရေ မတက်မကျ ဖြစ်လျက်။ ဒီရေ မတိုးမဆုတ် အခိုက်အတန် ရပ်တန့် ငြိမ်သကဲ့သို့
    steady
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖြားထောင်

    [pʰɹátʰàʊɴ]
    ၁၊ ဖြားရီ တိုးမြင့်လာစ ပြုရေ။ ရေ ပမာဏ တိုးမြင့်လာစ ပြုရေ။ ၂၊ ဖြားရီ ခေါင်းမော်စ ပြုလာရေ
    ၁၊ ဒီရေ တိုးမြင့်လာစ ပြုသည်။ ရေ ပမာဏ တိုးမြင့်လာစ ပြုသည်။ ၂၊ ဒီရေ ခေါင်းမော်စ ပြုလာသည်
    increasing tide
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖြားပန်

    [pʰɹápàɴ]
    ဖြားရီ ကျပြီးကေ ရေအီ နီရာမှ တဖန် ပြန်ပနာ တက်စပြုရေ ဖြားရီ
    ဒီရေ ကျပြီးနောက် ရေအီ နေရာမှ တစ်ဖန် ပြန်၍ တက်စပြုသော ဒီရေ
    start tide
    ကြိယာ

    ဖြားပြင်း

    [pʰɹápɹɪ́ɴ]
    အဟုန်ပြင်းစွာ တိုက်စား တတ်ရေ ရေကြမ်း။ ၂၊ အန္တရာယ် ကြီးမားအောင် ရီစီး ရေဟုန် ပြင်းထန်သော ရေကြမ်း
    အဟုန်ပြင်းစွာ တိုက်စား တတ်သော ရေကြမ်း။ ၂၊ အန္တရာယ် ကြီးမားအောင် ရေစီး ရေဟုန် ပြင်းထန်သော ရေကြမ်း
    wave
    ကြိယာ

    ဖြားပြည့်

    [pʰɹápɹɛ့]
    ၁၊ ဖြားတက်ရေ။ ရီပြင် မြင့်ရေ။ ၂၊ တည်ရာ၏ အထက်ဆုံး နှုတ်ခမ်းနားအထိ ရေဟိရေ။ ဖြားလည်း ပုန်းပုန်းပြည့်လတ်မေ၊ တောင်သူ အိမ်ပါး၊ ချိုင်းလတ်ကတ်မေ။(သိုက်
    ၁၊ ရေတက်သည်။ ရေပြင် မြင့်သည်။ ၂၊ တည်ရာ၏ အပေါ်ဆုံး နှုတ်ခမ်းနားအထိ ရေဟိသည်။ ဖြားလည်း ပုန်းပုန်းပြည့်လတ်မေ၊ တောင်သူ အိမ်ပါး၊ ချဉ်းလတ်ကတ်မေ။(သိုက်
    increasing tide
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖြားပြန်

    [pʰɹápɹàɴ]
    ဖြားရီ တက်ပြီးးကေ တဖန်ပြန်ပနာ ကျစ ပြုရေ ဖြားရီ
    ဒီရေ တက်ပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်၍ ကျစ ပြုသော ဒီရေ
    tide
    နာမ်

    ဖြာဖြာ

    [pʰɹàpʰɹà]
    အမျိုး ကွဲပြား ထွေပြားသော အရွီအတွက် ပြရာမာ သုံးသော စကားလုံး။ အဖြာဖြာရွှမ်းဝေ၊ ပေါက်ရောက် စည်ကားသော ညောင်ဗုဒ္ဓဟေ ပင်ခြီရင်း၌
    အမျိုး ကွဲပြား ထွေပြားသော အရေအတွက် ပြရာ၌ သုံးသော စကားလုံး။ အဖြာဖြာရွှမ်းဝေ၊ ပေါက်ရောက် စည်ကားသော ညောင်ဗုဒ္ဓဟေ ပင်ခြေရင်း၌
    cut into thin layers or slices
    ပစ္စည်း

    ဖြားမီ

    [pʰɹámí]
    ဖြားရီ တက်လားလွယ်သော အနက်မာ ရေဟိသော
    ဒီရေ တက်သွားလွယ်သော အနက်တွင် ရေဟိသော
    none
    နာမဝိသေသန

    ဖြားမြှုပ်

    [pʰɹámɹ̯oʊʔ]
    ဖြားရီ ပြည့်ရွှန်သနန့် ရီအောက်မာ နစ်မြုပ်နိန်ရေ အခိုက်ကာလ
    ဒီရေ ပြည့်လျှံသဖြင့် ရေအောက်တွင် နစ်မြုပ်နေသော အခိုက်ကာလ
    immerse
    နာမ်

    ဖြားမြှုပ်၂

    [pʰɹámɹ̯oʊʔ၂]
    ဖြားရီ ပြည့်ရွှန်သနန့် ရီအောက်မာ နစ်မြုပ်နိန်ရေ
    ဒီရေ ပြည့်လျှံသဖြင့် ရေအောက်တွင် နစ်မြုပ်နေသည်
    immerse
    ကြိယာ

    ဖြားယိုင်

    [pʰɹájàɪɴ]
    ဖြားရီ တက်ပြီးးကေ ရေအီနီရာမှ ကျစပြုသည်
    ဒီရေ တက်ပြီးနောက် ရေအီနေရာမှ ကျစပြုသည်
    down
    ကြိယာ

    ဖြားယိုင်သင့်

    [pʰɹájàɪɴθɪ̀ɴ့]
    ဖြားတက်သော ဒေသ၌၊ သင်္ဘောအစဟိစွာ စုန်ရန် ရီစီး အလိုက်သင့်ချိန်။ အတန်ကြာကေ၊ မြစ်မာရီစစ် ဖြားယိုင်သင့်ကေ၊ ချိန်ခိုက်သင့်သို့ (ရီလား
    ဒီရေတက်သော ဒေသ၌၊ သင်္ဘောစသည် စုန်ရန် ရေစီး အလိုက်သင့်ချိန်။ အတန်ကြာကေ၊ မြစ်မှာရီစစ် ဖြားယိုင်သင့်ကေ၊ ချိန်ခိုက်သင့်သို့ (ရီလား
    go down stream
    နာမ်

    ဖြားရာ

    [pʰɹáɹà]
    ရေပြည့်တက်ကြောင်း သိသာ ထင်ရှားစီသော အမှတ်အသား
    ရေပြည့်တက်ကြောင်း သိသာ ထင်ရှားစေသော အမှတ်အသား
    mark
    နာမ်

    ဖြားရာထင်

    [pʰɹáɹàtʰɪ̀ɴ]
    ရေပြည့်တက်ကြောင်း သိသာ ထင်ရှားစီသော အမှတ်အသား
    ရေပြည့်တက်ကြောင်း သိသာ ထင်ရှားစေသော အမှတ်အသား
    mark
    နာမ်

    ဖြားရာထင်၂

    [pʰɹáɹàtʰɪ̀ɴ၂]
    ကမ်းထောင်းယံနှင့် လျှောဆင်း လားရေ ရေမျက်နှာပြင် တွိထိရာမာ၊ အနားကြောင်း ထင်ကျန်စ ပြုသည်
    ကမ်းပါးယံနှင့် လျှောဆင်း သွားသော ရေမျက်နှာပြင် တွေ့ထိရာ၌၊ အနားကြောင်း ထင်ကျန်စ ပြုသည်
    bank (of river - stream)
    နာမ်

    ဖြားရီ

    [pʰɹáɹí]
    ဖြားတက်၊ ရေကျ၊ ရေသေ၊ ရေထဟိသော ပင်လယ်ရီ။ ဖြားလည်း ပုန်းပုန်းပြည့်လက်တေ၊ ရီလည်း ပုန်းပုန်းပြည့်လတ်တေ(တေး)။ ရီလည်း ပုန်းပုန်း ပြည့်လက်တေ (တေး) ကစ္ဆပနဒီ၊ ဒေချင့်စွာညာမွန်၊ ယဉ်တန် တတက်၊ ပင်လယ်ထွက်မှ၊ နှစ်ဘက်ကမ်းပြီး၊ ဖြားရီမှီဝယ် (မှောက်
    ရေတက်၊ ရေကျ၊ ရေသေ၊ ရေထဟိသော ပင်လယ်ရေ။ ဖြားလည်း ပုန်းပုန်းပြည့်လက်တေ၊ ရီလည်း ပုန်းပုန်းပြည့်လတ်တေ(တေး)။ ရီလည်း ပုန်းပုန်း ပြည့်လက်တေ (တေး) ကစ္ဆပနဒီ၊ ဤသည်ညာမွန်၊ ယဉ်တန် တတက်၊ ပင်လယ်ထွက်မှ၊ နှစ်ဘက်ကမ်းပြီး၊ ဖြားရီမှီဝယ် (မှောက်
    none
    နာမ်

    ဖြားရီဆုတ်

    [pʰɹáɹísʰoʊʔ]
    ဖြားရီ လျှော့ပါးရေ။ ကျဆင်းရေ။ နိမ့်ဆင်းရေ။ (လဆန်း၊ လဆုတ် ၄ရက်ရို့မာ ဖြားရီ လျော့သောကာလ ဖြစ်တေ။ အကျိုးဂုဏ်အင်၊ ပမာဆွေသော်၊ ဖြားရီဆုတ်သို့၊ ယုတ်မည်ပင်တည်း။ (ကော်)
    ဒီရေ လျှော့ပါးသည်။ ကျဆင်းသည်။ နိမ့်ဆင်းသည်။ (လဆန်း၊ လဆုတ် ၄ရက်တို့တွင် ဒီရေ လျော့သောကာလ ဖြစ်သည်။ အကျိုးဂုဏ်အင်၊ ပမာဆွေသော်၊ ဖြားရီဆုတ်သို့၊ ယုတ်မည်ပင်တည်း။ (ကော်)
    down
    ကြိယာ

    ဖြားရီပုန်းပုန်း

    [pʰɹáɹípóʊɴpóʊɴ]
    တည်ရာ ဝတ္တု၏ ဆံ့သော အပိုင်းအရာ ဆုံးအောင် ရေဝင်ရေ။ တည်ရာ ထည့်စရာ၏ အထက်ဆုံး နှုတ်ခမ်းစွန်းအထိ ရေဟိရေ။ ရီပြင်မြင့်သည်
    တည်ရာ ဝတ္တု၏ ဆံ့သော အပိုင်းအခြား ဆုံးအောင် ရေဝင်သည်။ တည်ရာ ထည့်စရာ၏ အပေါ်ဆုံး နှုတ်ခမ်းစွန်းအထိ ရေဟိသည်။ ရေပြင်မြင့်သည်
    high surface
    ကြိယာ