Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 581–600 of 769 words

    ဖ

    ဖြားရှင်

    [pʰɹáʃɪ̀ɴ]
    အလျဉ် မပြတ် စီးဆင်း နိန်ရေ ဖြားရီ။ ဖြားရီအလျဉ်
    အလျဉ် မပြတ် စီးဆင်း နေသော ဒီရေ။ ဒီရေအလျဉ်
    tide
    နာမ်

    ဖြားရှင်ပြီး

    [pʰɹáʃɪ̀ɴpɹï]
    ကမ်း တနည်း အတားအဆီး ဘောင်အပြင်သို့ ဖိတ်ကျ စီးဆင်းရေ
    ကမ်း သို့မဟုတ် အတားအဆီး ဘောင်အပြင်သို့ ဖိတ်ကျ စီးဆင်းသည်
    over flow
    ကြိယာ

    ဖြားရှု

    [pʰɹáʃoʊ]
    မို့လို့ထန်စွာ ရွာသနန့် မြစ်ချောင်းရို့မှ အဟုန်ပြင်းစွာ စီးကျလှာရေ ရေဟုန်။ ဖြားရီ တက်မြဲထက် ပိုပြီးကေ အလွန်တက်သော ရေ
    မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသဖြင့် မြစ်ချောင်းတို့မှ အဟုန်ပြင်းစွာ စီးကျလာသော ရေဟုန်။ ဒီရေ တက်မြဲထက် ပို၍ အလွန်တက်သော ရေ
    very high tide
    နာမ်

    ဖြားဝှန်

    [pʰɹáʍàɴ]
    ကမ်း တနည်း အတားအဆီး ဘောင်အပြင်သို့ ဖိတ်ကျ စီးဆင်းရေ
    ကမ်း သို့မဟုတ် အတားအဆီး ဘောင်အပြင်သို့ ဖိတ်ကျ စီးဆင်းသည်
    over flow
    ကြိယာ

    ဖြားဝှန်ပြီး

    [pʰɹáʍàɴpɹï]
    မိုးလီ ထန်ရေအခါ ကျယ်ပြန့်သော မြစ်ပင်လယ်ဝယ် စီးဆင်းလှာသော ရေဟုန် တဟုန်တည်း တိုးဝှေ့နိန်ရေ
    မိုးလေ ထန်သောအခါ ကျယ်ပြန့်သော မြစ်ပင်လယ်ဝယ် စီးဆင်းလာသော ရေဟုန် တရှိန်ထိုး တိုးဝှေ့နေသည်
    strong flow
    ကြိယာ

    ဖြားသင့်

    [pʰɹáθɪ̀ɴ့]
    ဖြားရီ တက်သော ဒေသ၌၊ သင်္ဘောအစဟိစွာ စုန်ရန် ရီစီး အလိုက်သင့်ချိန်။ အတန်ကြာကေ၊ မြစ်မာရီစစ်၊ ဖြားယိုင်သင့်ကေ၊ ချိန်ခိုက်သင့်သို့ (ရီလား)
    ဒီရေ တက်သော ဒေသ၌၊ သင်္ဘောစသည် စုန်ရန် ရေစီး အလိုက်သင့်ချိန်။ အတန်ကြာကေ၊ မြစ်မှာရီစစ်၊ ဖြားယိုင်သင့်ကေ၊ ချိန်ခိုက်သင့်သို့ (ရီလား)
    go down stream
    နာမ်

    ဖြားသင့်လီသင့်

    [pʰɹáθɪ̀ɴ့líθɪ̀ɴ့]
    ဖြားတက်သော ဒေသ၌ လောင်း၊ သင်္ဘောအစဟိစွာ့ စုန်ရန် ရီစီး အလိုက်သင့်ချိန်
    ဒီရေတက်သော ဒေသ၌ လှေ၊ သင်္ဘောစသည့် စုန်ရန် ရေစီး အလိုက်သင့်ချိန်
    go down stream
    နာမ်

    ဖြားသတ်

    [pʰɹáθaʔ]
    လောင်း၊ ဖေါင်အစဟိစွာ ဒီဖြားသင့်၊ ဆန်အတိုင်း မလားပဲ ရပ်တန့် နားနိန်ရေ
    လှေ၊ ဖေါင်စသည် ဒီရေစုန်၊ ဆန်အတိုင်း မသွားပဲ ရပ်တန့် နားနေသည်
    steady
    ကြိယာ

    ဖြားသတ်လမန်

    [pʰɹáθaʔlmàɴ]
    (ဥပစာ) ၁၊ လူများ ပြောဆို ပြုမူစွာကို အတုယူပြီး လိုက်ပြီးကေ ပြောဆိုပြုမူသည်
    (ဥပစာ) ၁၊ သူတစ်ပါး ပြောဆို ပြုမူသည်ကို အတုယူပြီး လိုက်၍ ပြောဆိုပြုမူသည်
    imitate
    နာမ်

    ဖြားသီ

    [pʰɹáθí]
    အနိမ့်ဆုံး ကျဆင်းနိန်ရေ ဖြားရီ
    အနိမ့်ဆုံး ကျဆင်းနေသော ဒီရေ
    lowest tide
    နာမ်

    ဖြားသီဖြား

    [pʰɹáθípʰɹá]
    အနိမ့်ကျဆုံး ကျဆင်းနိန်ရေ ဖြားရီ။ (လဆန်း ၇ရက်၊ လဆုတ် ၇ရက် ရို့မာ ကျရောက်သော အချိန်ကာလ ဖြစ်တေ။
    အနိမ့်ကျဆုံး ကျဆင်းနေသော ဒီရေ။ (လဆန်း ၇ရက်၊ လဆုတ် ၇ရက် တို့တွင် ကျရောက်သော အချိန်ကာလ ဖြစ်သည်။
    lowest tide
    နာမ်

    ဖြားသီရက်

    [pʰɹáθíɹɛʔ]
    ဖြားရီ အနိမ့်ဆုံး ကျဆင်းနိန်ရေ ရက်
    ဒီရေ အနိမ့်ဆုံး ကျဆင်းနေသော ရက်
    lowest tide
    နာမ်

    ဖြားသုံးပွာ

    [pʰɹáθóʊɴpwà]
    မြစ်၊ ချောင်း အစဟိစွာရို့မာ ဖြားရီ ၄ပုံ ၃ပုံပြည့်စွာကို (ဖြားသုံးပွာပြည့်ရေလို့) ပြောဆို၍။ ဖြားရီ ၄ပုံ-၃ပုံ နိမ့်ကျ လျော့ဆင်း လားရေကို (ဖြားသုံးပွာခန်းရေလို့) ပြောဆိုရေ စကားလုံး
    မြစ်၊ ချောင်း စသည်တို့တွင် ဒီရေ ၄ပုံ ၃ပုံပြည့်သည်ကို (ဖြားသုံးပွာပြည့်သည်ဟု) ပြောဆို၍။ ဒီရေ ၄ပုံ-၃ပုံ နိမ့်ကျ လျော့ဆင်း သွားသည်ကို (ဖြားသုံးပွာခန်းသည်ဟု) ပြောဆိုသော စကားလုံး
    none
    နာမ်

    ဖြားသုံးပွာ၂

    [pʰɹáθóʊɴpwà၂]
    မြစ်၊ ချောင်း အစဟိစွာရို့မာ ဖြားရီ ၄ပုံ ၃ပုံပြည့်စွာကို ဖြားသုံးပွာ ပြည့်ရေလို့ ပြောဆိုရေ
    မြစ်၊ ချောင်း စသည်တို့တွင် ဒီရေ ၄ပုံ ၃ပုံပြည့်သည်ကို ဖြားသုံးပွာ ပြည့်သည်ဟု ပြောဆိုသည်
    none
    ကြိယာ

    ဖြားအင့်

    [pʰɹáʔɪ̀ɴ့]
    ဖြားရီ မတက်မကျ ဖြစ်ဗျာယ်။ ဖြားရီ မတိုးမဆုတ် အခိုက်အတန် ရပ်တန့် ငြိမ်ပိုင်
    ဒီရေ မတက်မကျ ဖြစ်လျက်။ ဒီရေ မတိုးမဆုတ် အခိုက်အတန် ရပ်တန့် ငြိမ်သကဲ့သို့
    steady
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖြားဦးတင်

    [pʰɹáʔútɪ̀ɴ]
    ၁၊ ဖြားရီ ခေါင်းထောင်လာစ ပြုရေ။ ၂၊ ဖြားရီ မြင့်တက်တိုးလာစ ပြုရေ။ ရေပမာဏ တိုးရေ။ (လဆန်း ၉-၁၀ ရက် လဆုတ် ၉-၁၀ ရက် ရို့မာ ဖြစ်တတ်ရေ အချိန်ကာလ။
    ၁၊ ဒီရေ ခေါင်းထောင်လာစ ပြုသည်။ ၂၊ ဒီရေ မြင့်တက်တိုးလာစ ပြုသည်။ ရေပမာဏ တိုးသည်။ (လဆန်း ၉-၁၀ ရက် လဆုတ် ၉-၁၀ ရက် တို့၌ ဖြစ်တတ်သော အချိန်ကာလ။
    increasing tide
    ကြိယာ

    ဖြားဦးတင်၂

    [pʰɹáʔútɪ̀ɴ၂]
    ၁၊ မြင့်တက် တိုးနီတုန်း ဖြားရီ။ ၂၊ တိုးနီတုန်း အခိုက်ကာလ
    ၁၊ မြင့်တက် တိုးနေဆဲ ဒီရေ။ ၂၊ တိုးနေဆဲ အခိုက်ကာလ
    increasing tide
    နာမ်

    ဖြိတ်

    [pʰɹeɪʔ]
    မှန်ရောင်ပိုင် ဖြတ်ကနဲ ဖြိတ်ကနဲ တောက်ပသော အရောင်တမျိုး
    မှန်ရောင်ကဲ့သို့ ဖြတ်ကနဲ ဖြိတ်ကနဲ တောက်ပသော အရောင်တစ်မျိုး
    bright
    နာမ်

    ဖြိတ်ဖြိတ်တောက်

    [pʰɹeɪʔpʰɹeɪʔtɔ́ɛʔ]
    အော်တိုမစ်တ ပိုင် မှိတ်တုတ် မိတ်တုတ် အရောင် တောက်ပသည်
    အော်တိုမစ်တစ် ကဲ့သို့ မှိတ်တုတ် မိတ်တုတ် အရောင် တောက်ပသည်
    shine
    ကြိယာ

    ဖြိန့်

    [pʰɹèɪɴ့]
    ကြောက်ခြင်း၊ ဝမ်းသာခြင်း၊ အံ့ဩခြင်း၊ ဖေါဌဗ္ဗါရုံ အစဟိစွာရို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လှာသော တွိထိမှု၌ ခံစားရရေ။ ထိန့်ဆူကြက်သိန်း၊ ကိုယ်လုံးဖြိန့်သည်၊ မင်းကြီး ကြောက်တော်မူ၏တည်း။ (ရှီးထုံး
    ကြောက်ခြင်း၊ ဝမ်းမြောက်ခြင်း၊ အံ့ဩခြင်း၊ ဖေါဌဗ္ဗါရုံ စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော တွေ့ထိမှု၌ ခံစားရသည်။ ထိန့်ဆူကြက်သိန်း၊ ကိုယ်လုံးဖြိန့်သည်၊ မင်းကြီး ကြောက်တော်မူ၏တည်း။ (ရှေးထုံး
    sense
    ကြိယာ