Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 621–640 of 769 words

    ဖ

    ဖြိုးဖြိုးပြောက်ပြောက်

    [pʰɹópʰɹópɹɔ́ɛʔpɹɔ́ɛʔ]
    အနည်းအပါး ကွက်ကျား ကွက်ကျား။ ကျိုးကျဲ ကျိုးကျဲအနိန်နန့်။ ဖြိုးဖြိုးသီသီ များပြားစွာ။ လောက်ငှ လောက်စွာ။ ရှင်ပြုပွဲမာ ဖြိုးဖြိုးသီသီ ကျကတ်ယင့်လား၊ လောက်ငှ ကတ်ယင့်လား။ (အရပ်
    အနည်းအပါး ကွက်ကျား ကွက်ကျား။ ကျိုးကျဲ ကျိုးကျဲ အားဖြင့်။ ဖြိုးဖြိုးသီသီ များပြားစွာ။ လုံလောက် ပြည့်ဝစွာ။ ရှင်ပြုပွဲမှာ ဖြိုးဖြိုးသီသီ ကျကတ်ယင့်လား၊ လုံလောက် ကတ်ယင့်လား။ (အရပ်
    sparsely
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖြိုးမောက်

    [pʰɹómɔ́ɛʔ]
    ဖေါင်းပြည့်တင်း မောက်မို့သော
    ဖေါင်းပြည့်တင်း မောက်မို့သော
    abundant
    နာမဝိသေသန

    ဖြိုသက်

    [pʰɹÒθɛʔ]
    တဖန် ပြန်ပနာ မထူထောင် နှိုင်ယောင် ခြီဖျက်ရေ
    တစ်ဖန် ပြန်၍ မထူထောင် နိုင်အောင် ချေဖျက်သည်
    destroy-demolish
    ကြိယာ

    ဖြီ

    [pʰɹì]
    ၁၊ အထုံးအဖွဲ့ကို ဖြီယှင်းအောင် ပြုရေ။ ဂေါင်မာရစ်ပတ်၊ ဆံကေသာကို ဖြိုကာလှစ်ကေ၊ ကိုက်၍ပြီးကေ (ကော်)။ ၂၊ ကျီနပ် ပြေငြိမ်လားမှု ဟိအောင် အားထုတ်ရေ။ လွမ်ဖြီရရေ၊ ပီးပါခဟု၊ ယုယသံသာ၊ ဆိုရေခါဝယ်။ (မိုး)။ ၃၊ မီးမြန်းသော ပြဿနာကို ပြေလည်ယောင် ပြောရေ။ ရီးရေ။
    ၁၊ အထုံးအဖွဲ့ကို ဖြေရှင်းအောင် ပြုသည်။ ဂေါင်တွင်ရစ်ပတ်၊ ဆံကေသာကို ဖြိုကာလှစ်ကေ၊ ကိုက်၍ပြီးလျှင် (ကော်)။ ၂၊ ကျေနပ် ပြေငြိမ်သွားမှု ဟိအောင် အားထုတ်သည်။ လွမ်ဖြီရသည်၊ ပီးပါခဟု၊ ယုယသံသာ၊ ဆိုသောခါဝယ်။ (မိုး)။ ၃၊ မေးမြန်းသော ပြဿနာကို ပြေလည်အောင် ပြောသည်။ ရေးသည်။
    none
    ကြိယာ

    ဖြီး

    [pʰɹï]
    အမျှင်တိကို မရှုပ်ထွီးရယောင် ဘီးဖြင့် သပ်ချရေ။ ရောက်ယားသွားရင်၊ ရို့သျှင် မင်းလည်း၊ ကိုယ့်ဆံပင်ကို ဖြီးလီကျင်ရေ။ (စန္ဒရားဖွဲ့
    အမျှင်များကို မရှုပ်ထွေးရအောင် ဘီးဖြင့် သပ်ချသည်။ ရောက်ပြီးသွားလျှင်၊ တို့သျှင် မင်းလည်း၊ ကိုယ့်ဆံပင်ကို ဖြီးလီကျင်ရေ။ (စန္ဒရားဖွဲ့
    comb - brush - bluff - pretend
    ကြိယာ

    ဖြီးကုပ်

    [pʰɹïkoʊʔ]
    ဆံပင်ရို့ကို အပေါ်မှ နှိပ်ချထားရေ လခြမ်းသဏ္ဍာန် ဒေါင့်လိုက် ကွေးကော့သည့် ဘီးတမျိုး
    ဆံပင်တို့ကို အပေါ်မှ နှိပ်ချထားသော လခြမ်းသဏ္ဍာန် ဒေါင့်လိုက် ကွေးကော့သည့် ဘီးတစ်မျိုး
    head-dress comb
    နာမ်

    ဖြီကြား

    [pʰɹìt͡ɕá]
    မီးခွန်းအရ ပြန်လှန် ဆိုဖွယ်ဟိစွာကို တဦးတယောက်အား သိရန် ပြောပြရေ
    မေးခွန်းအရ ပြန်လှန် ဆိုဖွယ်ဟိသည်ကို တစ်ဦးတစ်ယောက်အား သိရန် ပြောပြသည်
    solve
    ကြိယာ

    ဖြီးကြား

    [pʰɹït͡ɕá]
    ဆံပင်၊ အမွှီးအမျှင် အစဟိစွာရို့ကို ယှင်းဖြီးရရေ။ သစ်သား၊ ဝါး၊ ဆင်စွယ်အစဟိစွာ့ တမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားရေ့ ပိုင်အကြား ပါဟိသော ဖြီးစရာ ဝန်
    ဆံပင်၊ အမွှေးအမျှင် စသည်တို့ကို ယှင်းဖြီးရသည်။ သစ်သား၊ ဝါး၊ ဆင်စွယ်စသည့် တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အသွားအကြား ပါယှိသော ဖြီးစရာ ပစ္စည်း
    comb
    နာမ်

    ဖြီးခိုင်

    [pʰɹïkʰàɪɴ]
    များရေ
    များပြားသော
    abundant
    နာမဝိသေသန

    ဖြီးချ

    [pʰɹïɕ]
    အမျှင်တိကို မရှုပ်ထွီးရယောင် ဘီးဖြင့် သပ်ချရေ။ ရောက်ယားသွားရင်၊ ရို့သျှင် မင်းလည်း၊ ကိုယ့်ဆံပင်ကို ဖြီးလီကျင်ရေ။ (စန္ဒရားဖွဲ့
    အမျှင်များကို မရှုပ်ထွေးရအောင် ဘီးဖြင့် သပ်ချသည်။ ရောက်ပြီးသွားလျှင်၊ တို့သျှင် မင်းလည်း၊ ကိုယ့်ဆံပင်ကို ဖြီးလီကျင်ရေ။ (စန္ဒရားဖွဲ့
    comb - brush - bluff - pretend
    ကြိယာ

    ဖြီဆို

    [pʰɹìsʰÒ]
    သိ မသိရေ၏ မီးမြန်းချက်ကို သိဟိနားလည် ပေါ်လွင်အောင် ပြောပြ ရီးပြရေ
    သိ မသိသည်၏ မေးမြန်းချက်ကို သိဟိနားလည် ပေါ်လွင်အောင် ပြောပြ ရေးပြသည်
    reveal
    ကြိယာ

    ဖြီဆီး

    [pʰɹìsʰï]
    တခုတရီသော အစွမ်းသတ္တိကို ပျက်ပြယ်အောင် ပြောင်းလဲ ဖျက်ဆီးနှိုင်ရေ ဆီးမျိုး
    တစ်စုံတစ်ခုသော အစွမ်းသတ္တိကို ပျက်ပြယ်အောင် ပြောင်းလဲ ဖျက်ဆီးနိုင်သော ဆေးမျိုး
    antidote
    နာမ်

    ဖြီးနှိမ်း

    [pʰɹïn̥éɪɴ]
    လှပ တင့်တင်အောင် ဆံပင်သခြင်း၊ သနပ်ခါးနံ့သာ ဆန်းကြယ်စွာ ပြင်ဆင်ခြင်း ပြုသည်
    လှပ တင့်တင်အောင် ဆံပင်သခြင်း၊ သနပ်ခါးနံ့သာ ဆန်းကြယ်စွာ ပြင်ဆင်ခြင်း ပြုသည်
    dress up
    ကြိယာ

    ဖြီဖျဉ်

    [pʰɹìpʰrɪ̀ɴ]
    နှစ်ဦး နှစ်ဘက် အကြား အငြင်းဖြစ်ပွားမှု ပြဿနာကို ပြေလည်ယောင် ကြားဝင် ဆက်သွယ် ကျေလည်ယောင် ပြုသည်
    နှစ်ဦး နှစ်ဘက် အကြား အငြင်းဖြစ်ပွားမှု ပြဿနာကို ပြေလည်အောင် ကြားဝင် ဆက်သွယ် ကျေလည်အောင် ပြုသည်
    none
    ကြိယာ

    ဖြီဖျောက်

    [pʰɹìpʰrɔ́ɛʔ]
    စိတ်မာ တခုတရီ နာကြင် ခံစားမှုကို နည်းတမျိုးမျိုးဖြင့် မေ့ပျောက်အောင် အာရုံ ပြုသည်
    စိတ်တွင် တစ်စုံတစ်ခု နာကျင် ခံစားမှုကို နည်းတမျိုးမျိုးဖြင့် မေ့ပျောက်အောင် အာရုံ ပြုသည်
    entertain
    ကြိယာ

    ဖြီဖျော်

    [pʰɹìpʰrɔ̀]
    တစုံ တယောက်အား ကျီနပ် အားရစီရန် ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်သည်
    တစ်စုံ တစ်ယောက်အား ကျေနပ် အားရစေရန် ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်သည်
    answer
    ကြိယာ

    ဖြီယှင်း

    [pʰɹìʃɪ́ɴ]
    မကျီနပ် မယှင်းလင်း ဟိသည့်တိကို ကျီနပ် သိဟိ နားလည်ယောင် ကျိုးကြောင်းပြသကာ အသီးအရာစီ ခွဲခြမ်းတင်ပြရေ
    မကျေနပ် မယှင်းလင်း ဟိသည့်များကို ကျေနပ် သိယှိ နားလည်အောင် ကျိုးကြောင်းပြသကာ အသီးအခြားစီ ခွဲခြမ်းတင်ပြသည်
    reconcile
    ကြိယာ

    ဖြီးသိပ်

    [pʰɹïθìaʔ]
    ဆံပင်မာ တွယ်ကပ်နိန်ရေ သန်းဥသန်းဖျ အစဟိစွာရို့ကို သပ်ချနှိုင်ယောင် ပိုင်နှစ်ဘက် ဟိသော ပိုင်စိပ်သည့် ဘီးတမျိုး
    ဆံပင်တွင် တွယ်ကပ်နေသော သန်းဥသန်းဖျ စသည်တို့ကို သပ်ချနိုင်အောင် အသွားနှစ်ဘက် ဟိသော အသွားစိပ်သည့် ဘီးတစ်မျိုး
    comb
    နာမ်

    ဖြုတ်

    [pʰɹoʊʔ]
    ငယ်ရေ ယင်ကောင် တမျိုး။ (ဖြုတ်စိကေသျှေ၊ ဖြူစိတ်ကေ၊ ဖြုတ်စိတ်ကေသျှေ၊ ဖြုတ်စိတ်သျှေ၊ ဖြုတ်သျှေလို့လေ့ သုံးနှုန်းသည်)
    သေးငယ်သော ယင်ကောင် တစ်မျိုး။ (ဖြုတ်စိကေသျှေ၊ ဖြူစိတ်ကေ၊ ဖြုတ်စိတ်ကေသျှေ၊ ဖြုတ်စိတ်သျှေ၊ ဖြုတ်သျှေဟုလည်း သုံးနှုန်းသည်)
    sandfly
    နာမ်

    ဖြုတ်၂

    [pʰɹoʊʔ၂]
    ၁၊ ကွာလွတ်စီရေ။ သေမှသီစီ၊ မြှားစကြာကို၊ ဆွဲကာတုတ်လို့၊ ဖြုတ်လိုက်တေလေ၊ (ဆဒ္ဒန်)။ တခုတရီသော လုပ်ကေးစွဲ တာဝန်မှ ရပ်စဲလိုက်ရေ။ ရုတ်သိမ်းသည်
    ၁၊ ကွာလွတ်စေသည်။ သေမှသေစေ၊ မြှားစကြာကို၊ ဆွဲကာတုတ်လို့၊ ဖြုတ်လိုက်တေလေ၊ (ဆဒ္ဒန်)။ တစ်စုံတစ်ခုသော လုပ်ရင်းစွဲ တာဝန်မှ ရပ်စဲလိုက်သည်။ ရုတ်သိမ်းသည်
    dismiss
    ကြိယာ