Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 41–60 of 494 words

    ဘ

    ဘင်းထမ်း

    [bʱɪ́ɴtʰáɴ]
    ဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရာမာ အသုံးပြုရရေ ဝါးချောင်း၊ သစ်ချောင်း အစဟိစွာ
    ဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရာ၌ အသုံးပြုရသော ဝါးချောင်း၊ သစ်ချောင်း စသည်
    bamboo stick
    နာမ်

    ဘင်ရှည်

    [bʱɪ̀ɴʃɛ̀]
    အရပ်အမင်ာင်း ရှည်သူ
    အရပ်အမောင်း ရှည်သူ
    tall
    နာမ်

    ဘင်္ဂရား

    [bʱŋ̇gaɹá]
    ငပြီယှားစိ၊ ဆယ်ပြားခတ် အစဟိရေ ငွီနုပ်
    ငါးပြားစေ့၊ ဆယ်ပြားစေ့ စသော ငွေနုပ်
    coin
    နာမ်

    ဘင်္ဂလားစာ

    [bʱŋ̇galásà]
    အဂု ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၌ ပြဌာန်းဗျာယ် ဟိရေစာ
    ယခု ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၌ ပြဌာန်းလျက် ရှိသောစာ
    bengali language
    နာမ်

    ဘင်္ဂလားဇီးသီး

    [bʱŋ̇galázïθï]
    အရသာချို၍ အသားထူပွသော ဆီးသီးတမျိုး
    အရသာချို၍ အသားထူပွသော ဆီးသီးတစ်မျိုး
    plum
    နာမ်

    ဘင်္ဂလားပြန်

    [bʱŋ̇galápɹàɴ]
    ဘင်္ဂလားမှ ပြန်လာသူ
    ဘင်္ဂလားမှ ပြန်လာသူ
    none
    နာမ်

    ဘင်္ဂလားပြန်ဆံတောက်

    [bʱŋ̇galápɹàɴsʰံtɔ́ɛʔ]
    နောက်စိကို စိကေချေ ပါးလျားစီပနာ နားပန်းဆံကို အချွန်အချေ ထားရေ ပုံစံ
    နောက်စေ့ကို အနည်းငယ် ပါးလျားစေ၍ နားပန်းဆံကို အချွန်ကလေး ထားသော ပုံစံ
    hair style
    နာမ်

    ဘဇာ

    [bʱzà]
    အမျိုးအမည် မသိရေ၊ အကြောင်း တစုံတရာကို ရည်ညွှန်း မီးမြန်းရာမာ သုံးသော အမီးစကား။ ‘မိုက်ငြား၊ သူမိုက်သားကို မားပနာ ပြည်သျှင်၊ မင်းခွင်ပီးပြီးကေ၊ မှူးရီးမတ်ရာ၊ နှင်းအပ်ပါမူ။ ဘဇာကျိုးဟိ၊ နွမ်းရိသတ္တဝါ၊ မြို့ရွာတုန်လှုပ်၊ အကျိုးယုတ်၍’ (ရွှီသဲထုံး)
    အမျိုးအမည် မသိသော၊ အကြောင်း တစ်စုံတရာကို ရည်ညွှန်း မေးမြန်းရာ၌ သုံးသော အမေးစကား။ ‘မလိမ္မာငြား၊ သူမိုက်သားကို မှား၍ ပြည်သျှင်၊ မင်းခွင်ပေး၍၊ မှူးရေးမတ်ရာ၊ နှင်းအပ်ပါမူ။ ဘဇာကျိုးယှိ၊ နွမ်းရိသတ္တဝါ၊ မြို့ရွာတုန်လှုပ်၊ အကျိုးယုတ်၍’ (ရွှေသဲထုံး)
    what is it?
    နာမ်

    ဘဇာကိစ္စ

    [bʱzàkìsɪ́sə]
    အမျိုးအမည် မသိရေ၊ အကြောင်း တစုံတရာကို ရည်ညွှန်း မီးမြန်းရာမာ သုံးသော အမီးစကား။ ‘မိုက်ငြား၊ သူမိုက်သားကို မားပနာ ပြည်သျှင်၊ မင်းခွင်ပီးပြီးကေ၊ မှူးရီးမတ်ရာ၊ နှင်းအပ်ပါမူ။ ဘဇာကျိုးဟိ၊ နွမ်းရိသတ္တဝါ၊ မြို့ရွာတုန်လှုပ်၊ အကျိုးယုတ်၍’ (ရွှီသဲထုံး)
    အမျိုးအမည် မသိသော၊ အကြောင်း တစ်စုံတရာကို ရည်ညွှန်း မေးမြန်းရာ၌ သုံးသော အမေးစကား။ ‘မလိမ္မာငြား၊ သူမိုက်သားကို မှား၍ ပြည်သျှင်၊ မင်းခွင်ပေး၍၊ မှူးရေးမတ်ရာ၊ နှင်းအပ်ပါမူ။ ဘဇာကျိုးယှိ၊ နွမ်းရိသတ္တဝါ၊ မြို့ရွာတုန်လှုပ်၊ အကျိုးယုတ်၍’ (ရွှေသဲထုံး)
    what is it?
    နာမ်

    ဘဇာပွား

    [bʱzàpWà]
    ဆောင်ရွက်ရန် လုပ်ငန်း တာဝန် များပြားရေ။ ‘ယင့်ချင်း-ယင်းချင့် တိကို ထားလိုက်ဝေး၊ ဘဇာပွားရေ’ (အရပ်)
    ဆောင်ရွက်ရန် လုပ်ငန်း တာဝန် များပြားသည်။ ‘ယင့်ချင်း-ယင်းချင့် တိကို ထားလိုက်ဝေး၊ ဘဇာပွားရေ’ (အရပ်)
    burdens
    ကြိယာ

    ဘဇီ

    [bʱzí]
    လုံ့လ နည်းလျော့စွာ အချိန်က ကန့်ကြာ စီရေ။ ယင်းပန်းခက်၊ ပန်းတက်ကို လုပ်နီဖို့’ ‘ဘဇီဘဇာ’ လုပ်နီကာ အချိန်ကြာရေ အေချင့်ကိုထားခဝေ၊ (အရပ်)
    လုံ့လ နည်းလျော့စွာ အချိန်က ကန့်ကြာ စေသည်။ ယင်းပန်းခက်၊ ပန်းတက်ကို လုပ်နီဖို့’ ‘ဘဇီဘဇာ’ လုပ်နီကာ အချိန်ကြာရေ အေချင့်ကိုထားခဝေ၊ (အရပ်)
    be slow
    ကြိယာ

    ဘဇီဘဇပ်

    [bʱzíbʱzaʔ]
    ထွေထွေ ရာရာ ပြောင်းလဲ ပြောဆိုဗျာယ်။ ဝင်ရောက် ပြောဆိုဗျာယ်
    ထွေထွေ ရာရာ ပြောင်းလဲ ပြောဆိုလျက်။ ဝင်ရောက် ပြောဆိုလျက်
    (be prone to talk) capriciously in a nagging manner
    ကြိယာဝိသေသန

    ဘဇောင်

    [bʱzàʊɴ]
    တခုတရီသော ပြုလုပ်ပုံ၊ ပြောဆို ခေါ်ဝေါ်ပုံရို့ကို ရည်ညွှန်း မီးမြန်းရာမာ သုံးသော နာမ်စားပုဒ်။ ‘ယီးတီး ယောင်တောင်၊ မသိယောင်သို့၊ ဘဇောင်မသိ’ (ကော်)။ ‘အိုအိုမောင်ချစ်၊ ငါ့အတောင်ရို့၊ ဘဇောင်ဖြစ်လို့၊ စင်စစ်ငါလျှင်၊ ညောင်းရေပင်ဟု၊ ဆိုကျင်ကာလ’ (ဒွေး)
    တစ်စုံတစ်ခုသော ပြုလုပ်ပုံ၊ ပြောဆို ခေါ်ဝေါ်ပုံတို့ကို ရည်ညွှန်း မေးမြန်းရာ၌ သုံးသော နာမ်စားပုဒ်။ ‘ယီးတီး ယောင်တောင်၊ မသိယောင်သို့၊ ဘဇောင်မသိ’ (ကော်)။ ‘အိုအိုမောင်ချစ်၊ ငါ့အတောင်တို့၊ ဘဇောင်ဖြစ်လို့၊ စင်စစ်ငါလျှင်၊ ညောင်းရေပင်ဟု၊ ဆိုကျင်ကာလ’ (ဒွေး)
    none
    နာမ်စား

    ဘတ်သိုး

    [bʱaʔθó]
    ညံ့ဖျင်းသော။ သိမ်ငယ်သော။ စိကေချေသော။ အသုံး မကျသော။ (ဘတ်သိုး ကြီးလို့လေ့ သုံးနှုန်းသိရေ။
    ညံ့ဖျင်းသော။ သိမ်ငယ်သော။ သေးနုပ်သော။ အသုံး မကျသော။ (ဘတ်သိုး ကြီးဟုလည်း သုံးနှုန်းသေးသည်။
    tiny
    နာမဝိသေသန

    ဘတ်အိုး

    [bʱaʔʔó]
    အချိုးအစား မပြေပြစ်အောင် ဝဖြိုးသူ။ (ဘတ်အိုး ကြီးလို့လေ့ သုံးနှုန်းသိရေ။
    အချိုးအစား မပြေပြစ်အောင် ဝဖြိုးသူ။ (ဘတ်အိုး ကြီးဟုလည်း သုံးနှုန်းသေးသည်။
    plump and dumpy
    နာမ်

    ဘထွီး

    [bʱtʰwï]
    ဖခင်၏ ညီ။ မိခင်၏ ညီမလင်။ (တော်စပ်ရေ။
    ဖခင်၏ ညီ။ မိခင်၏ ညီမလင်။ (တော်စပ်သည်။
    uncle
    နာမ်

    ဘဒရေ

    [bʱdɹè]
    ဘိတ်ပျော့ဖြင့် အိမ်လုပ်ကာ သားပေါက်သော ပျား အမျိုးအနွယ်ဝင် ပိုးကောင် တမျိုး။ (နဂျီ၊ ပဂျီ လို့လေ့ ခေါ်ရေ။
    ရွှံ့ပျော့ဖြင့် အိမ်လုပ်ကာ သားပေါက်သော ပျား အမျိုးအနွယ်ဝင် ပိုးကောင် တစ်မျိုး။ (နဂျီ၊ ပဂျီ ဟုလည်း ခေါ်သည်။
    mud cell of wasp
    နာမ်

    ဘဒရေအုံ

    [bʱdɹèʔòʊɴ]
    ဘိတ်ပျော့ခြင်း ပကရိုင် ဆောက်လုပ်သော အခန်း အဆက်ဆက်အိမ်
    ရွှံ့ပျော့ခြင်း ပကရိုင် ဆောက်လုပ်သော အခန်း အဆက်ဆက်အိမ်
    mud cell of wasp
    နာမ်

    ဘနန်း

    [bʱnáɴ]
    ရှေ့နာမ်ကို နမူနာအဖြစ် ညွှန်ပြသော စကားလုံး။ ‘စစ်ခြေကူငြား၊ ရမ်းဗြဲသားရို့၊ ရှက်အားဘနန်း၊ အရတွန်းကေ၊ အကြောင်းမသိ၊ ပြေးလေဘိ၍’ (ရခိုင်ကာ)
    ရှေ့နာမ်ကို ဥပမာအဖြစ် ညွှန်ပြသော စကားလုံး။ ‘စစ်ခြေကူငြား၊ ရမ်းဗြဲသားတို့၊ ရှက်အားဘနန်း၊ အရတွန်းလျှင်၊ အကြောင်းမသိ၊ ပြေးလေဘိ၍’ (ရခိုင်ကာ)
    none
    ပစ္စည်း

    ဘန်း

    [bʱáɴ]
    အမူအရာ။ ၂၊ အသွင်အပြင်။ တခုတရီသော ပုံပန်း အနိန်အထား
    အမူအရာ။ ၂၊ အသွင်အပြင်။ တစ်စုံတစ်ခုသော ပုံပန်း အနေအထား
    feature
    နာမ်