Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 2,301–2,320 of 2,515 words

    မ

    မွှ

    [mW̯]
    ဖွဖြင့် ပြုလုပ်ထားရေ အနားပတ်လည် ပြန့်ပါဟိသည့် ဝထုပ်တမျိုး
    ဖော့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အနားပတ်လည် ပြန့်ပါယှိသည့် ဦးထုပ်တစ်မျိုး
    hat
    နာမ်

    မွှ၂

    [mW̯၂]
    သိမြင် နားလည်ရေ။ တတ်ကျွမ်း တတ်မြောက်ရေ။ တတ်ကျွမ်းရေ။ ကွန်ပျူတာဆရာ ဦးစောထွန်း အိန်းဂလိချ်စကား မွှနီယောင် ပြောဖို့တတ်တေ (အရပ်)။ မြောက်ဥပြုတ်စွာ မွှလို့ ခြီရေရေ (အရပ်)
    သိမြင် နားလည်သည်။ ကျွမ်းကျင် တတ်မြောက်သည်။ တတ်ကျွမ်းသည်။ ကွန်ပျူတာဆရာ ဦးစောထွန်း အင်္ဂလိပ်စကား မွှနီယောင် ပြောဖို့တတ်တေ (အရပ်)။ မြောက်ဥပြုတ်စွာ မွှလို့ စားကောင်းရေ (အရပ်)
    understand
    နာမ်

    မွှ၃

    [mW̯၃]
    ၁၊ အရသာအားဖြင့် လျှာထက်မာ အမှုန်တိကို ထိစမ်းမိသော။ ကင်းစွန်ဥ ပြုတ်စွာ မွှနီရေ (အရပ်)။ ၂၊ နူးညံ့သော။ ညက်ညောသော
    ၁၊ အရသာအားဖြင့် လျှာပေါ်တွင် အမှုန်များကို ထိစမ်းမိသော။ ကင်းစွန်ဥ ပြုတ်စွာ မွှနီရေ (အရပ်)။ ၂၊ နူးညံ့သော။ ညက်ညောသော
    soft - smooth
    နာမဝိသေသန

    မွှစါ

    [mW̯sà]
    ၁၊ တခုတရီသော အပေါက်ကို ရိုက်သွင်း အသုံးချရရေ သစ်ချွန်။ ၂၊ မှိုပွင့်ပုံသဏ္ဍာန် ထိပ်ဖူး ဟိသော သံမှို
    ၁၊ တစ်စုံတစ်ခုသော အပေါက်ကို ရိုက်သွင်း အသုံးချရသည့် သစ်ချွန်။ ၂၊ မှိုပွင့်ပုံသဏ္ဍာန် ထိပ်ဖူး ယှိသော ရိုက်သံ
    nail
    နာမ်

    မွှတ်

    [mW̯aʔ]
    တခုတရီသော အရာဝတ္တု၌ မှီကပ်နှိုင်ရေ။ ကပ်၍ တည်စီနှိုင်ရေ။ နံရံမာ မွှီလို့ထိုင်နီရေ (အရပ်)။ ကွန်ပျူတာဆရာ ဦးစောထွန်း ဟိန်းဒုတ်စကား မွှတ်ကျယောင်တတ်တေ (အရပ်)
    တစ်စုံတစ်ခုသော အရာဝတ္တု၌ မှီကပ်နိုင်သော။ ကပ်၍ တည်စေနိုင်သော။ နံရံမှာ မွှီလို့ထိုင်နီရေ (အရပ်)။ ကွန်ပျူတာဆရာ ဦးစောထွန်း ဟိန္ဒူစကား မွှတ်ကျယောင်တတ်တေ (အရပ်)
    dependable
    နာမဝိသေသန

    မွှတ်၂

    [mW̯aʔ၂]
    အသားအရီ အစဟိစွာ ချောမွိ့ ထွားမွတ်သော။ နူးညံ့ ညက်ညောသော အသားအရီ ဟိသော
    အသားအရေ စသည် ချောမွေ့ ထွားမွတ်သော။ နူးညံ့ ညက်ညောသော အသားအရေ ယှိသော
    smooth
    နာမဝိသေသန

    မွှန်

    [mW̯àɴ]
    ၁၊ အိပ်ပျော်နေစဉ် ခံမားမှ အသံမြည်ရေ။ အောင်လှစိန် အိပ်ရေအခါ ခြောင်းခြောင်းနှင့်ပင် မွှန်ရေ။ ၂၊ နှာပိတ်ပနာ အသက်ရှူ မဖြောင့်ပဲ ဟိသည်
    ၁၊ အိပ်ပျော်နေစဉ် ခံတွင်းမှ အသံမြည်သည်။ အောင်လှစိန် အိပ်သောအခါ ခြောင်းခြောင်းနှင့်ပင် မွှန်ရေ။ ၂၊ နှာပိတ်၍ အသက်ရှူ မဖြောင့်ပဲ ယှိသည်
    snore
    နာမ်

    မွှန်း

    [mW̯áɴ]
    ၁၊ (အဆိပ်သင့်၍) သတိလစ်ရေ။ မြွီဆိပ်မွှန်းမွှန်း၊ ဒေါသမောင်မာ၊ တောင်ပို့ထက်မာ၊ မိုက်ဗျာယ်သီရေ (ပဋာ)။ ၂၊ (အသံ)ပျံ့လွှမ်းရေ။ ၃၊ များပြားရေ။ လူများ ပြည့်နှက်နိန်ရေ။ သောသောရုံပျာ၊ ဗိုလ်ပုံမွှန်း၊ အဆိပ်မွှန်း၊ ဖုံမှုန့်မွှန်း အစဟိစွာ သုံးနှုန်းလေ့ ဟိရေ။
    ၁၊ (အဆိပ်သင့်၍) သတိလစ်သည်။ မြွေဆိပ်မွှန်းမွှန်း၊ ဒေါသမောင်မှာ၊ တောင်ပို့ထက်မှာ၊ မှောင်လျက်သီရေ (ပဋာ)။ ၂၊ (အသံ)ပျံ့လွှမ်းသည်။ ၃၊ များပြားသည်။ လူများ ပြည့်နှက်နေသည်။ သောသောရုံပျာ၊ ဗိုလ်ပုံမွှန်း၊ အဆိပ်မွှန်း၊ ဖုံမှုန့်မွှန်း စသည် သုံးနှုန်းလေ့ ယှိသည်။
    many
    နာမ်

    မွှန့်

    [mW̯àɴ့]
    ပတ်ချာ လည်စီရေ။ တနီရာတည်းမာ ရစ်လှည့်၍ နိန်ရေ။ တပြန် ဝဲဝဲရစ်လည်ရေ။ (ဂျင်မွှိန့်ရေ။ ခဲလို့မွိန့်ရေ။ ဒိုးကို လည်ယောင်မွှိန့်ရေ အစဟိစွာ သုံးနှုန်းသည်)
    ပတ်ချာ လည်စေသည်။ တစ်နေရာတည်းတွင် ရစ်လှည့်၍ နေသည်။ တပြန် ဝဲဝဲရစ်လည်သည်။ (ဂျင်မွှိန့်ရေ။ ခဲလို့မွိန့်ရေ။ ဒိုးကို လည်ယောင်မွှိန့်ရေ စသည် သုံးနှုန်းသည်)
    whirl - spin
    နာမ်

    မွှန်း၂

    [mW̯áɴ၂]
    မိတ်ဆွီအဖြစ် ရောက်ယောင် အားထုတ် ဆက်ဆံရေ။ မိတ်ဖွဲ့ရေ။ အယင်ကခါလည်း၊ ကျတ်ခဲသျှေနန့် သစ်ရွက်သျှေ အဆွီခင်ပွန်း မွှန်းကတ်တေလတ် (ပုံပြင်)
    မိတ်ဆွေအဖြစ် ရောက်အောင် အားထုတ် ဆက်ဆံသည်။ မိတ်ဖွဲ့သည်။ အယင်ကခါလည်း၊ ကျတ်ခဲသျှေနန့် ဖက်ရွက်သျှေ အဆွီခင်ပွန်း မွှန်းကတ်တေလတ် (ပုံပြင်)
    be friend
    နာမ်

    မွှမ်း

    [mW̯áɴ]
    အတင့်အရေ ဖြစ်ယောင် ပြုလုပ်ရေ။ ဆန်းကြယ်စွာ ဖန်တီးရေ။ မွမ်းမံသည်
    အတင့်အတယ် ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်သည်။ ဆန်းကြယ်စွာ ဖန်တီးသည်။ မွမ်းမံသည်
    polish up
    နာမ်

    မွှိန့်ရမ်း

    [mW̯èɪɴ့ɹáɴ]
    လက်ကို ဖြစ်စီ၊ ဟိုကပင်မှ လှုပ်ရှားသည်
    လက်ကို ဖြစ်စေ၊ ဟိုမှသည်မှ လှုပ်ရှားသည်
    shake
    နာမ်

    မွှီ

    [mW̯í]
    ၁၊ အဟိန်ပြင်းစွာ ဝေ့ဝိုက် တိုက်ခတ်ရေ။ ၂၊ လက်တဖက်ဖြင့်သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ နှစ်ဘက် ဖြင့်သော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ ပွတ်မွှီ့ရေ။ လက်မွှိန့် စူးကို လက်နှစ်ဘက်နန့် မွှိ(မွှိန့်)ရေ (အရပ်)
    ၁၊ အရှိန်ပြင်းစွာ ဝေ့ဝိုက် တိုက်ခတ်သည်။ ၂၊ လက်တစ်ဘက်ဖြင့်သော် လည်းကောင်း၊ နှစ်ဘက် ဖြင့်သော် လည်းကောင်း၊ ပွတ်လှည့်သည်။ လက်မွှိန့် စူးကို လက်နှစ်ဘက်နန့် မွှိ(မွှိန့်)ရေ (အရပ်)
    blow
    နာမ်

    မွှီး

    [mW̯ï]
    ရနံ့ကောင်း ထွက်သော။ ပန်း စကပင် ထွက်သော နှစ်လိုဖွယ် ရနံ့ခံစား ရဟိစီရေ
    ရနံ့ကောင်း ထွက်သော။ ပန်း စသည်မှ ထွက်သော နှစ်လိုဖွယ် ရနံ့ခံစား ရယှိစေသော
    fragrant
    နာမဝိသေသန

    မွှီ၂

    [mW̯í၂]
    တခုတရီသော အရာဝတ္တု၌ မှီကပ်၍ တည်စီရေ။ နံရံမာ မွှီလို့ ထိုင်နီရေ (အရပ်)
    တစ်စုံတစ်ခုသော အရာဝတ္တု၌ မှီကပ်၍ တည်စေသည်။ နံရံမှာ မွှီလို့ ထိုင်နီရေ (အရပ်)
    depend
    နာမ်

    မွှီး၂

    [mW̯ï၂]
    နမ်းရေ
    နမ်းသည်
    smell
    ကြိယာ

    မွှီ၃

    [mW̯í၃]
    ၁၊ သမအောင်ဖြစ်စီ၊ ပျော့ညံ့အောင်ဖြစ်စီ တခုတရီဖြင့် အခေါက်ခေါက် နှောရေ။ ၂၊ အနှံ့ လှန်လျော ရှာဖွီရေ။ မီးထင်းတိုက်လီာင်၊ ကုန်ယောင် ညက်ညက်မွှီး၍ (ဗမာချီ)
    ၁၊ သမအောင်ဖြစ်စေ၊ ပျော့ညံ့အောင်ဖြစ်စေ တစ်စုံတစ်ရာဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် နှောသည်။ ၂၊ အနှံ့ လှန်လျော ရှာဖွေသည်။ မီးထင်းတိုက်လောင်၊ ကုန်ယောင် ညက်ညက်မွှီး၍ (ဗမာချီ)
    be mixed up
    နာမ်

    မွှီးကြိုင်

    [mW̯ït͡ɕàɪɴ]
    ရနံ့ကောင်း အပျံ့အနှံ့ သက်ရောက်သော
    ရနံ့ကောင်း အပျံ့အနှံ့ သက်ရောက်သော
    sweet-smelling fragrant
    နာမဝိသေသန

    မွှီးကြူ

    [mW̯ït͡ɕù]
    ပန်းရနံ့သင်းပျံ့သော
    ပန်းရနံ့သင်းပျံ့သော
    sweet-smelling fragrant
    နာမဝိသေသန

    မွှီးကြူကြူ

    [mW̯ït͡ɕùt͡ɕù]
    ပန်းရနံ့သင်းပျံ့သော။ ချရားဖြူရို့ ကြူကြူမွှီးကေ၊ မြတ်လေးထပ်တရာ (ပဒုမ္မာ)
    ပန်းရနံ့သင်းပျံ့သော။ ချရားဖြူတို့ ကြူကြူမွှီးကေ၊ မြတ်လေးထပ်တရာ (ပဒုမ္မာ)
    sweet-smelling fragrant
    နာမဝိသေသန