Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 2,441–2,460 of 2,515 words

    မ

    မှိုတက်

    [m̥Òtɛʔ]
    စိုထိုင်းသော အရာဝတ္တုရို့မာ မျက်နှာပြင်၌ ငယ် ဖြူဖွေးသော အမှုန်ကချေတိ တပြင်တည်း အသစ် ဖြစ်တည်ရေ။ တပြင်တည်း ပေါ်ပေါက်သည်
    စိုထိုင်းသော အရာဝတ္တုတို့တွင် မျက်နှာပြင်၌ သေးငယ် ဖြူဖွေးသော အမှုန်ကလေးများ တပြင်တည်း အသစ် ဖြစ်တည်သည်။ တပြင်တည်း ပေါ်ပေါက်သည်
    fungus
    နာမ်

    မှိုတောက်

    [m̥Òtɔ́ɛʔ]
    မှိုစားမိ၍ အဆိပ်သင့်ရေ။ မူးမော်သည်
    မှိုစားမိ၍ အဆိပ်သင့်သည်။ မူးမော်သည်
    become moulded
    နာမ်

    မှိုပေါက်

    [m̥Òpaʊʔ]
    (ဥပစာ) (မှိုပွင့်များ ပေါက်ပိုင်) အလွန်ပေါတိစွာ။ သစ်သီးဖလံ စားဖို့ လူယောင်မဟိ၊ အပင်အာက်က မှိုပေါက်တေပိုင် ဆဆွတ်ဖြူနီယင် (အရပ်)
    (ဥပစာ) (မှိုပွင့်များ ပေါက်သကဲ့သို့) အလွန်ပေါများသည်။ သစ်သီးဖလံ စားဖို့ လူတောင်မဟိ၊ အပင်အာက်က မှိုပေါက်တေပိုင် ဖွေးဖွေးဖြူနီယင် (အရပ်)
    many
    နာမ်

    မှိုပွင့်

    [m̥Òpwɪ̀ɴ့]
    အရာဝတ္တု တစုံတရာကို မှီပြီးကေ ပွင့်သောမှို
    အရာဝတ္တု တစ်စုံတရာကို မှီ၍ ပွင့်သောမှို
    mushroom
    နာမ်

    မှိုယို

    [m̥ÒjÒ]
    စိမ်းစမ်း အရပ်မာ ပေါက်တတ်၍ အပွင့်မပွင့်သော ကျောက်ခက်ပင် တမျိုး
    စိမ်းစမ်း အရပ်တွင် ပေါက်တတ်၍ အပွင့်မပွင့်သော ကျောက်ခက်ပင် တစ်မျိုး
    coral
    နာမ်

    မှိုရိုင်း

    [m̥Òɹáɪɴ]
    အမြဲတမ်း စငုတ်ကျ မဟုတ်ရေမှို
    အမြဲတမ်း စားနေကျ မဟုတ်သောမှို
    mushroom
    နာမ်

    မှိုရောင်းရောင်း

    [m̥Òɹáʊɴɹáʊɴ]
    ဂရုမစိုက်၊ ပစ်ပယ် ထားရေ။ အသုံးမပြုပဲ ထားရေ။ စံသီးရူပ၊ မေပဒမ်ဟု၊ တောသူမကို၊ ရရေအတွက်၊ ရို့ကိုမလေးမစုံမက်ပဲ၊ ရက်စက်စိမ်းကား၊ ငါရို့လေ့ မှိုရောင်းရောင်းနှင့်၊ ပေါင်းပေါင်းထားလို့ (ပဒုမ္မာ)
    ဂရုမစိုက်၊ ပစ်ပယ် ထားသည်။ အသုံးမပြုပဲ ထားသည်။ စံသီးရူပ၊ မေပဒမ်ဟု၊ တောသူမကို၊ ရသည့်အတွက်၊ တို့ကိုမလေးမစုံမက်ပဲ၊ ရက်စက်စိမ်းကား၊ ငါတို့လည်း မှိုရောင်းရောင်းနှင့်၊ ပေါင်းပေါင်းထားလို့ (ပဒုမ္မာ)
    abandon
    နာမ်

    မှိုသွီး

    [m̥Òθwï]
    သွေး အရောင်အဆင်း ပိုင်ယှောင် မှိုတမျိုး။ (စားကေ သီတတ်ရေ။
    သွေး အရောင်အဆင်း ကဲ့သို့သော မှိုတစ်မျိုး။ (စားလျှင် သေတတ်သည်။
    mushroom
    နာမ်

    မှိုဟင်း

    [m̥Òhɪ́ɴ]
    စိမ်းစမ်းအရပ်မာ ပေါက်တတ်၍ အပွင့်မပွင့်သော ကျောက်ခက်ပင် ပုံသဏ္ဍာန် ပိုင်ယှောင် နွယ်ပင် တမျိုး။ အမင်လေးရောက်မလေ၊ မှိုဟင်းခူးစောင်လားကတ် မေ၊ မှိုဟင်းလည်းခူး၊ စူးလည်းစူး (တေး)
    စိမ်းစမ်းအရပ်တွင် ပေါက်တတ်၍ အပွင့်မပွင့်သော ကျောက်ခက်ပင် ပုံသဏ္ဍာန် ကဲ့သို့သော နွယ်ပင် တစ်မျိုး။ အမေလေးရောက်မလေ၊ မှိုဟင်းခူးစောင်လားကတ် မေ၊ မှိုဟင်းလည်းခူး၊ ဆူးလည်းစူး (တေး)
    kind of creeper
    နာမ်

    မှီ

    [m̥í]
    ၁၊ တခုတရီ မတ်ရပ် ဟိသည်၌ ယှက်ကပ် တည်စီရေ။ ၂၊ အထောက်အထား မူလအခြီခံ ဖြစ်တေ။ အားထားဖွယ်ရာ ဖြစ်တေ။ မှီကပ် အားကိုး ရပ်တည်ရေ။ အားကိုးပြုသည်
    ၁၊ တစ်စုံတစ်ခု မတ်ရပ် ယှိသည်၌ ယှက်ကပ် တည်စေသည်။ ၂၊ အထောက်အထား မူလအခြေခံ ဖြစ်သည်။ အားထားဖွယ်ရာ ဖြစ်သည်။ မှီကပ် အားကိုး ရပ်တည်သည်။ အားကိုးပြုသည်
    depend
    နာမ်

    မှီခိုရာ

    [m̥íkʰÒɹà]
    အားကိုးပြုသည်
    အားကိုးပြုသည်
    depend
    နာမ်

    မှီခိုရာ၂

    [m̥íkʰÒɹà၂]
    အားကိုး အားထားရာ။ အမှီပြုရာ
    အားကိုး အားထားရာ။ အမှီပြုရာ
    depend
    နာမ်

    မှီငြမ်းပြု

    [m̥íɲáɴpɹoʊ]
    အကိုးအကား သာဓက ပြုရေ။ အထောက်အထား ပင်ရင်း အခြီခံ ပြုသည်
    အကိုးအကား သာဓက ပြုသည်။ အထောက်အထား ပင်ရင်း အခြေခံ ပြုသည်
    make reference
    နာမ်

    မှီတင်း

    [m̥ítɪ́ɴ]
    ၁၊ အာဟာရ ဖြစ်စီခြင်းငှာ စားသုံးရေ။ ၂၊ မေထုန်မှု ပြုသည်၊ စိတ်မာ နှစ်သက် ချမ်းမြေ့စွာ ခံစားသည်
    ၁၊ အာဟာရ ဖြစ်စေခြင်းငှာ စားသုံးသည်။ ၂၊ မေထုန်မှု ပြုသည်၊ စိတ်တွင် နှစ်သက် ချမ်းမြေ့စွာ ခံစားသည်
    reside
    နာမ်

    မှု

    [m̥oʊ]
    ၁၊ စကား။ ဘာသာစကား။ အပြောအဆို။ အခေါ်အဝေါ် အပြောထူးဆန်း၊ မဟုတ်လွန်းကေ၊ ထီနန်းစကား၊ များထိုထိုကို၊ ပြောဆိုငြားလည်း၊ ကုလား၊ ဘာသာ၊ ဟိန္ဒမှုလျှင်၊ မဟုတ်လေ။ (ပန်း)။ (ရခိုင်မှု-ရခိုင်စကား)၊ အိန်းဂလိချ်မှု-အိန်းဂလိချ်စကားစရေ။) ၂၊ ပြုလုပ် ဆောင်ရွက်ရရေ အခြင်းအရာ။ ပ
    ၁၊ စကား။ ဘာသာစကား။ အပြောအဆို။ အခေါ်အဝေါ် အပြောထူးဆန်း၊ မဟုတ်လွန်းကေ၊ ထီနန်းစကား၊ များထိုထိုကို၊ ပြောဆိုငြားလည်း၊ ကုလား၊ ဘာသာ၊ ဟိန္ဒမှုလျှင်၊ မဟုတ်ပါလေ။ (ပန်း)။ (ရခိုင်မှု-ရခိုင်စကား)၊ အင်္ဂလိပ်မှု-အင်္ဂလိပ်စကားစသည်။) ၂၊ ပြုလုပ် ဆောင်ရွက်ရသည့် အခြင်းအရာ။ ပ
    matter
    နာမ်

    မှု၂

    [m̥oʊ၂]
    ၁၊ ရာဇဝတ် အပြစ်ပြုမှု ကျူးလွန်ချက်
    ၁၊ ရာဇဝတ် အပြစ်ပြုမှု ကျူးလွန်ချက်
    crime
    နာမ်

    မှုတ်

    [m̥oʊʔ]
    ၁၊ ခံမား လီဟုန်ဖြင့် ပြင်းစွာ ထွက်စီရေ။ ခံမား လီဟုန်ဖြင့် လွှတ်ထုတ်ရေ။ ၂၊ နှဲ၊ ပလွီ အစဟိရေ တူရိယာ အခေါင်းပြွန်တံကို ခံမားလေအားဖြင့် ကန်ထုတ်ပနာ မြည်အောင် ပြုလုပ်ရေ
    ၁၊ ခံတွင်း လေဟုန်ဖြင့် ပြင်းစွာ ထွက်စေသည်။ ခံတွင်း လေဟုန်ဖြင့် လွှတ်ထုတ်သည်။ ၂၊ နှဲ၊ ပလွေ စသော တူရိယာ အခေါင်းပြွန်တံကို ခံတွင်းလေအားဖြင့် ကန်ထုတ်၍ မြည်အောင် ပြုလုပ်သည်
    blow
    ကြိယာ

    မှုတ်ခေါင်း

    [m̥oʊʔkʰèàɪ́ɴ]
    ဝါးမြားတံထည့်ပြီး၊ ခံမားလေအားဖြင့် မှုတ်၍ လိုရာပစ်ခတ်ရရေ အဆစ် တောက်လျောက် ထွင်းထားရေ ဝါးပြွန်လက်နက်
    ဝါးမြားတံထည့်ပြီး၊ ခံတွင်းလေအားဖြင့် မှုတ်၍ လိုရာပစ်ခတ်ရသည့် အဆစ် တောက်လျောက် ထွင်းထားသော ဝါးပြွန်လက်နက်
    weapon
    နာမ်

    မှုတ်ခွက်

    [m̥oʊʔkʰwɛʔ]
    ၁၊ အစောက်ဟိသော အထဲဟိအသား၊ အစိမပါဟိသော အခွံခွက်။ ၂၊ လက်ကိုင်ရိုးတံ အစဟိစွာပါဟိသော ခပ်စရာ ခွက်ငယ်
    ၁၊ အစောက်ဟိသော အတွင်းယှိအသား၊ အစေ့မပါယှိသော အခွံခွက်။ ၂၊ လက်ကိုင်ရိုးတံ စသည်ပါယှိသော ခပ်စရာ ခွက်ငယ်
    half shell of a coconut used as a cup
    နာမ်

    မှုတ်စူး

    [m̥oʊʔsùး]
    လက်သန်းခန့် လောက်ဟိ (အတိုအရှည်အစဟိစွာ) ဝါးမြားတံ၊ ဝါးချောင်းတိုသျှေကို လုံးချောအောင် သပ်၍ အဖျားကို ချွန်ထက်အောင် ပြုကာ၊ များရွီတွက်နန့်) ကြက်မွီးဖြင့် ပွရွအောင် ခြည်မျှင်ဖြင့် ကုံးပြီး၊ ပတူးမှုတ်မာ (မှုတ်ပြောင်းမာ) ထည့်ပနာ ခံမား လီဟုန်ဖြင့် နင်လားငါလား(ပြင်းစွ
    လက်သန်းခန့် လောက်ယှိ (အတိုအရှည်စသည်) ဝါးမြားတံ၊ ဝါးချောင်းတိုလေးကို လုံးချောအောင် သပ်၍ အဖျားကို ချွန်ထက်အောင် ပြုကာ၊ များသောအားဖြင့်) ကြက်မွေးဖြင့် ပွရွအောင် ခြည်မျှင်ဖြင့် ကုံးပြီး၊ ဝါးပြောင်းတွင် (မှုတ်ပြောင်းတွင်) ထည့်၍ ခံတွင်း လေဟုန်ဖြင့် တအား(ပြင်းစွ
    weapon
    နာမ်