Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 1,041–1,060 of 2,515 words

    မ

    မီးထွက်

    [mïtʰwɛʔ]
    သားဖွားပြီး ခုနှစ်ရက်လွန်သနန့် မိန်းမားခန်းမှ နီမြဲနီရာသို့ ပြောင်းရွိရေ။ သားတယောက်ကို၊ ဖွားမြောက်သန့်စင်၊ မျက်နှာမြင်ကေ၊ အစိုင်ခုနစ်ရက်၊ စိတုံမြောက်ကေ၊ မီးလျှင်ထွက်က (ကော်)
    သားဖွားပြီး ခုနှစ်ရက်လွန်သဖြင့် မီးနေခန်းမှ နေမြဲနေရာသို့ ပြောင်းရွေ့သည်။ သားတစ်ယောက်ကို၊ ဖွားမြောက်သန့်စင်၊ မျက်နှာမြင်ကေ၊ အစဉ်ခုနစ်ရက်၊ စိတုံမြောက်ကေ၊ မီးလျှင်ထွက်က (ကော်)
    (of a woman) come out of confinement
    ကြိယာ

    မီးထွန်း

    [mïtʰʊ́ɴ]
    မီးအလင်းရောင် ရစီရေ
    မီးအလင်းရောင် ရစေသည်
    light
    ကြိယာ

    မီးထွန်းချိန်

    [mïtʰʊ́ɴɕèɪɴ]
    နီဝင်ဗျယ်ဒေးကေ ညည့်နက် သန်းချိန် နီဝင်ဗျယ်ဒေးကေ ညည့်နက်သန်းချိန်
    နေဝင်ပြီးနောက် ညမှောင် သန်းချိန် နေဝင်ပြီးနောက် ညမှောင်သန်းချိန်
    night
    နာမ်

    မီးထွန်းပွဲ

    [mïtʰʊ́ɴpwɛ]
    လှပရေ မီးရောင်စုံ ထွန်းညှိ ပူဇော်သည့်ပွဲ
    လှပသော မီးရောင်စုံ ထွန်းညှိ ပူဇော်သည့်ပွဲ
    lighting festival
    နာမ်

    မီးနီမ

    [mïním]
    မီးဖွားပြီးစ ဖြစ်သူ။ မွီးပြီးလူမမာ
    မီးဖွားပြီးစ ဖြစ်သူ။ မွေးပြီးလူနာ
    confinement
    နာမ်

    မီးပန်း

    [mïpáɴ]
    အာကာမြင့်၌ လှပရေ မီးပွင့်မီးမှုန်များ လွင့်စဉ်၍ ဝေဝေဆာဆာ ဖြာထွက်လှားစီရန် ယမ်းမှုန့်ဖြင့် ဗုံး၊ စိန်ပြောင်း ပိုင် စီမံ ပြုလုပ်ပစ်ဖေါက်ရရေ အရာတမျိုး။ ကောင်းစွာအမြောက်၊ ဗုံးနှင့် စိန်ကို၊ သုံးကတ်ိမ်ဖေါက်လို့၊ မီးပေါက်မီးပန်း၊ ထူးအဆန်းနှင့် (ကော်)
    ကောင်းကင်မြင့်၌ လှပသော မီးပွင့်မီးမှုန်များ လွင့်စဉ်၍ ဝေဝေဆာဆာ ဖြာထွက်သွားစေရန် ယမ်းမှုန့်ဖြင့် ဗုံး၊ စိန်ပြောင်း ကဲ့သို့ စီမံ ပြုလုပ်ပစ်ဖေါက်ရသော အရာတစ်မျိုး။ ကောင်းစွာအမြောက်၊ ဗုံးနှင့် စိန်ကို၊ သုံးကြိမ်ဖေါက်လို့၊ မီးပေါက်မီးပန်း၊ ထူးအဆန်းနှင့် (ကော်)
    fire works
    နာမ်

    မီးပုံကြာသွပ်အိုးပွဲ

    [mïpòʊɴt͡ɕàθwaʔʔópwɛ]
    ရခိုင် ရှီးဟောင်း လူကြီးသူမများ ယိုင်ကျေးမှု ထုံးစံဓလိ့ အစိုင်အလာအရ၊ တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်နိ၌ အထောင်၊ အသီာင်း မကသော ကြာဖြူ၊ ကြာညို၊ ကြာနီအစဟိရေ ကြာပွင့်အမျိုးမျိုး ရို့နန့် ဘုရားမြတ်စွာအား ရည်မှန်း၍ ပူဇော်လေ့ ဟိသော ပွဲတော်။ ယင်းနိယင်းရက်မာ အထက်စူဠာမုနိ စေတ
    ရခိုင် ရှေးဟောင်း လူကြီးသူမများ ယဉ်ကျေးမှု ထုံးစံဓလေ့ အစဉ်အလာအရ၊ တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်နေ့၌ အထောင်၊ အသောင်း မကသော ကြာဖြူ၊ ကြာညို၊ ကြာနီစသော ကြာပွင့်အမျိုးမျိုး တို့ဖြင့် ဘုရားမြတ်စွာအား ရည်မှန်း၍ ပူဇော်လေ့ ယှိသော ပွဲတော်။ ယင်းနေ့ယင်းရက်တွင် အထက်စူဠာမုနိ စေတ
    lighting festival
    နာမ်

    မီးပုတ်

    [mïpoʊʔ]
    မီးထည့်သော ဝကင်း။ မီးဝကင်း
    မီးထည့်သော အိုးကင်း။ မီးအိုးကင်း
    fire cracker
    နာမ်

    မီးပူ

    [mïpù]
    မီး၏ အပူဟိန်
    မီး၏ အပူရှိန်
    iron
    နာမ်

    မီးပေါက်

    [mïpaʊʔ]
    စိန်ပြောင်းကို ခေါ်သော လက်နက်။ အိမ်ဟိ မီးပေါက်ကိုင် လယ်တသျှဉ်းတံပက် (တေဇကျောက်)။ ကောင်းစွာအမြောက်၊ ဗုံးနှင့်စိန်ကို၊ သုံးကတ်ိမ်ဖောက်လို့၊ မီးပေါက်မီးပန်း အဆန်းဆန်းနှင့် (ကော်)
    စိန်ပြောင်းကို ခေါ်သော လက်နက်။ အိမ်ရှေ့ မီးပေါက်ကိုင် လယ်တသျှဉ်းတဘက် (တေဇကျောက်)။ ကောင်းစွာအမြောက်၊ ဗုံးနှင့်စိန်ကို၊ သုံးကြိမ်ဖောက်လို့၊ မီးပေါက်မီးပန်း အဆန်းဆန်းနှင့် (ကော်)
    weapon
    နာမ်

    မီးပေါက်ပေါက်

    [mïpaʊʔpaʊʔ]
    အာကာမြင့်၍ လှပရေ မီးပွားမီးမှုန်များ တဖြောင်းဖြောင်း မြည်ပနာ လွင့်စဉ်လားလီရန် ကျည်ဆန်၌ ယမ်းမှုန့်များထည့်ကာ ပစ်လွတ်ရရေ သေနပ်တမျိုး
    ကောင်းကင်မြင့်၍ လှပသော မီးပွားမီးမှုန်များ တဖြောင်းဖြောင်း မြည်၍ လွင့်စဉ်သွားစေရန် ကျည်ဆန်၌ ယမ်းမှုန့်များထည့်ကာ ပစ်လွတ်ရသော သေနပ်တစ်မျိုး
    weapon
    နာမ်

    မီးပြတိုက်

    [mïpɹtaɪʔ]
    မီးအဟိန်အဟုန်အများ ရဟိစီရန်၊ လောင်စာတိကို မွေးဆွခြင်း၊ အသစ်ဖြည့်ခြင်း အစဟိစွာ ပြုလုပ်ရေ
    မီးအရှိန်အဟုန်အများ ရယှိစေရန်၊ လောင်စာများကို မွေးဆွခြင်း၊ အသစ်ဖြည့်ခြင်း စသည် ပြုလုပ်သည်
    light house
    ကြိယာ

    မီးပွင့်

    [mïpwɪ̀ɴ့]
    (ဥပစာ) ဒေါသ မာန်ကုန်ထကာ ပြင်းထန်သော စိတ်ဖြင့် တဟုန်ထိုး ပေါက်ကွဲလားရေ။ အဝီးမင်း - ငါ့ကို ယင်းပိုင် မလုပ်ကတ်ကေ့နန့် မီးပွင့်လိမ့်မေ (အရပ်)
    (ဥပစာ) ဒေါသ မာန်ကုန်ထကာ ပြင်းထန်သော စိတ်ဖြင့် တဟုန်ထိုး ပေါက်ကွဲသွားသည်။ အဝေးမင်း - ငါ့ကို ယင်းပိုင် မလုပ်ကတ်ကေ့နန့် မီးပွင့်လိမ့်မည် (အရပ်)
    explode
    ကြိယာ

    မီးပွတ်ကျည်

    [mïpwaʔt͡ɕɛ̀]
    မီးဖြစ်ယောင် ပွတ်တိုက်ရရေ ကိရိယာ
    မီးဖြစ်အောင် ပွတ်တိုက်ရသည့် ကိရိယာ
    flint
    နာမ်

    မီးပွတ်ခုံ

    [mïpwaʔkʰòʊɴ]
    မီးဖြစ်ယောင် ပွတ်တိုက်ရရေ ကိရိယာ
    မီးဖြစ်အောင် ပွတ်တိုက်ရသည့် ကိရိယာ
    flint
    နာမ်

    မီးပွား

    [mïpWà]
    မီးစွဲညှိရာမှ လွင့်စဉ်လားရေ မီးမှုန်အစအန
    မီးစွဲညှိရာမှ လွင့်စဉ်သွားသော မီးမှုန်အစအန
    spark
    နာမ်

    မီးဖိုခွင်

    [mïpʰÒkʰwɪ̀ɴ]
    ဖီးမှ လေမဝင်နှိုင်ယောင် မြေ၌အလျား မားမြောင်းတူး၍ ချက်ပြုတ်ရန် ပြုလုပ်ထားရေ မီးဖို
    ဘေးမှ လေမဝင်နိုင်အောင် မြေ၌အလျား တွင်းမြောင်းတူး၍ ချက်ပြုတ်ရန် ပြုလုပ်ထားသော မီးဖို
    stove
    နာမ်

    မီးဖေါင်

    [mïpʰèàɪ̀ɴ]
    နှပျိုး ၄၊ ၅ပင်လောက်ကို အောက်ခြီခံပြုပနာ ယင်းမာ လောင်းလှီပိုင် နီးကိုရက်လုပ်ကာ တင့်ရေစွာ တန်ဆာဆင်ဗျာယ်၊ ရှင်ဥပဂုတ်အား ပူဇော်သည့်အနိန်နန့် မီးထွန်းကာ ဝါကျွတ် လပြည့်နိ အုတ်မားကြွက်ချသော ရခိုင်ရိုးရာ ယိုင်ကျေးမှု ဓလိ့ မီးခွက်ဖောင်။ (ယင်းကိုပင် ရခိုင် ယဉ်
    ငှက်ပျော ၄၊ ၅ပင်လောက်ကို အောက်ခြေခံပြု၍ ယင်းတွင် လောင်းလှေကဲ့သို့ နီးကိုရက်လုပ်ကာ တင့်တယ်စွာ တန်ဆာဆင်လျက်၊ ရှင်ဥပဂုတ်အား ပူဇော်သည့်အနေဖြင့် မီးထွန်းကာ ဝါကျွတ် လပြည့်နေ့ ရေတွင်းမျှော့ချသော ရခိုင်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ ဆီမီးခွက်ဖောင်။ (ယင်းကိုပင် ရခိုင် ယဉ်
    lamp lit floats
    နာမ်

    မီးဖေါ်

    [mïpʰɔ̀]
    ထင်းအစဟိစွာ့ လောင်းစာရို့ စုအုံ၍ မီးဖိုရေ။ မီးတောက်အောင် လုပ်ရေ
    ထင်းစသည့် လောင်းစာတို့ စုအုံ၍ မီးမွှေးသည်။ မီးတောက်အောင် လုပ်သည်
    kindle
    ကြိယာဝိသေသန

    မီးဖေါ်၂

    [mïpʰɔ̀၂]
    ချက်ပြုတ်ဖို့အတွက် မီးပြုလုပ်ရာခုံ၊ ညဇာညှိုကေ၊ သုံးပိုခတ်သော်၊ ဆန်ဖွပ်ပြီးခါ၊ ဝါကြီးမမာ၊ မီးဖေါ်ထုံငြား (ဓမ္မသာ)
    ချက်ပြုတ်ရန်အတွက် မီးပြုလုပ်ရာခုံ၊ ညနေညှိုကေ၊ သုံးပိုခတ်သော်၊ ဆန်ဖွပ်ပြီးခါ၊ ဝါကြီးမမှာ၊ မီးဖေါ်ထုံငြား (ဓမ္မသာ)
    stove
    နာမ်