Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 61–80 of 600 words

    ယ

    ယင်းပိုင်သျှောင်

    [jɪ́ɴpàɪɴʃàʊɴ]
    ပြဆိုခပြီးကေသော အကြောင်းအရာ အတိုင်း
    ပြဆိုခဲ့ပြီးသော အကြောင်းအရာ အတိုင်း
    likewise
    သမ္ဗန္တ

    ယင်ပေါင်

    [jɪ̀ɴpèàɪ̀ɴ]
    လိုင်တံဖြူ၊ နှုတ်သီးနက်၍ ရေကမ်းစမာ ကျက်စားလိဟိရေ ငှက်တမျိုး။ (နှမများငှက် လို့လေ့ ခေါ်ရေ။) နမူနာပုံတူ၊ ဇာနန့်တူ၊ ပြိန်းမတူယင်ဘောင်၊ ဖော်ကွဲယောင်၊ မေဇာကိုယ်ခြည်း၊ လုံးချင်းတည်း(ဓမ္မက)။ ယင်ပေါင်ယင်ပေါင်၊ ဥလူခေါင်၊ ယင်ဘောင်ဒေဝန်း၊ နုတ်သီးချွန်း (တေး)
    လည်တံဖြူ၊ နှုတ်သီးနက်၍ ရေကမ်းစပ်တွင် ကျက်စားလေ့ရှိသော ငှက်တစ်မျိုး။ (နှမများငှက် ဟုလည်း ခေါ်သည်။) ဥပမာပုံတူ၊ ဇာနန့်တူ၊ ပြိန်းမတူယင်ဘောင်၊ ဖော်ကွဲယောင်၊ မေဇာကိုယ်ချည်း၊ လုံးချင်းတည်း(ဓမ္မက)။ ယင်ပေါင်ယင်ပေါင်၊ ဥလူခေါင်၊ ယင်ဘောင်ဒေဝန်း၊ နုတ်သီးချွန်း (တေး)
    pelican
    နာမ်

    ယင်ပျား

    [jɪ̀ɴprá]
    များရွီတွက်နန့် သစ်ခေါင်းရို့မာ အုံဖွဲ့ပြီးကေ နီတတ်ရေ ယင်ပိုင်ယှောင် အဆိပ်မဟိသော ပျားကောင်ငယ် တမျိုး
    များသောအားဖြင့် သစ်ခေါင်းတို့တွင် အုံဖွဲ့၍ နေတတ်သော ယင်ကဲ့သို့သော အဆိပ်မယှိသော ပျားကောင်ငယ် တစ်မျိုး
    kind of social bee
    နာမ်

    ယင်းပြီးကေ

    [jɪ́ɴpɹïkè]
    ၁၊ အချိန်းအချက် သတ်မှတ်ထားရေ အရာ။ ဇော်နိုင်ရို့ သျှင်ပြုရေ ယင်းပြီးကေ စစ်တွေပွိုင့်ကို လားကတ်ဖို့ (အရပ်)
    ၁၊ အချိန်းအချက် သတ်မှတ်ထားသည့် အရာ။ ဇော်နိုင်ရို့ သျှင်ပြုရေ ယင်းပြီးကေ စစ်တွေပွိုင့်ကို လားကတ်ဖို့ (အရပ်)
    thereafter - then - next - after that - afterwards
    ကြိယာဝိသေသန

    ယင်မနား

    [jɪ̀ɴmná]
    အဂု။ မဆိုင်းအငံ့။ လက်ငင်း။ လောလောဆယ်
    ချက်ချင်း။ မဆိုင်းအငံ့။ လက်ငင်း။ လောလောဆယ်
    instantly
    နာမ်

    ယင်းမနှစ်က

    [jɪ́ɴmn̥ɪʔk]
    အဂုနှစ်သို့ မရောက်မီ လွန်ခရေ နှစ်က
    ယခုနှစ်သို့ မရောက်မီ လွန်ခဲ့သော နှစ်က
    last year
    သမ္ဗန္တ

    ယင်းမာ

    [jɪ́ɴmà]
    ရောက်ရာဒေသ၊ ရောက်ရာဌာန။ ယင်းမာရောက်လီက၊ ရွှီနို့သျှင်သည်၊ မိခင်ထံရင်းဝ၌၊ ရိုတုပ်ကွ၊ ပူဖော်ခါ (ဗမာချီ)
    ရောက်ရာဒေသ၊ ရောက်ရာဌာန။ ယင်းမာရောက်လေက၊ ရွှီနို့သျှင်သည်၊ မိခင်ထံရင်းဝ၌၊ ရိုတုပ်ကွ၊ ပူဖော်ခါ (ဗမာချီ)
    there - over there
    ကြိယာဝိသေသန

    ယင်းမှာကေယင်းမှာတကာလ

    [jɪ́ɴm̥àkèjɪ́ɴm̥àtkàl]
    သီးသန့်ပိုင်းခြား ကန့်သတ်ထားရေ အရာ။ နီရာ။ အရပ်။ ယင်းမာကေယင်းမာတိုင်းလ၊ ငါ့ရိုနန့် မသက်ဆိုင် (အရပ်)
    သီးသန့်ပိုင်းခြား ကန့်သတ်ထားသော အရာ။ နေရာ။ အရပ်။ ယင်းမှာကေယင်းမှာတကာလ၊ ငါ့ရိုနန့် မသက်ဆိုင် (အရပ်)
    separated place
    နာမ်

    ယင်းမှာကေယင်းမှာအလျှောက်

    [jɪ́ɴm̥àkèjɪ́ɴm̥àʔʃɔ́ɛʔ]
    ၁၊ (နှစ်သိုက်တရွာ၊ တနိုင်ငံသို့ လားရေဟိသော်) ယင်းပြည်၊ ရွာ၊ နိုင်ငံသားရို့၏ နီမှု၊ ထိုင်မှု၊ စားသောက်မှု ဓလိ့ ထုံးစိုင် ယိုင်ကျေးမှု အစဟိစွာ အနိန်နန့်။ ၂၊ ရေအလိုက်၊ မြေအလိုက်၊ လူနီမှုအလိုက် အနိန်နန့်။ (အမင်ရကန်၊ ဂျပန်ကို သွားရင်လေ့) ယင်းမာကေယင်းမာအလျှော
    ၁၊ (တစ်ပြည်တစ်ရွာ၊ တစ်နိုင်ငံသို့ သွားသည်ယှိသော်) ယင်းပြည်၊ ရွာ၊ နိုင်ငံသားတို့၏ နေမှု၊ ထိုင်မှု၊ စားသောက်မှု ဓလေ့ ထုံးစံ ယဉ်ကျေးမှု စသည် အားလျော်စွာ။ ၂၊ ရေအလိုက်၊ မြေအလိုက်၊ လူနေမှုအလိုက် အားလျော်စွာ။ (အမေရိကန်၊ ဂျပန်ကို လားကေလေ့) ယင်းမှာကေယင်းမှာအလျှော
    cultures
    နာမ်စား

    ယင့်ယင့်

    [jɪ̀ɴ့jɪ̀ɴ့]
    ၁၊ အသံကို ရှည်စွာ ဆွဲငင့်၍ တရားဟောခြင်းနှင့် ယှက်သောတေးခြင်း။ ၂၊ သာယာသော အသံနှင့်ရင့်ကျူး တွန်မြည်သောအသံ ကမ္ဗျာသံဆင့်၊ တယင့်ယင့်ကို၊ ဆိုရို့ပင်ဇာ (ဥက္ကာပျံ)
    ၁၊ အသံကို ရှည်စွာ ဆွဲငင့်၍ တရားဟောခြင်းနှင့် ယှက်သောသီချင်း။ ၂၊ သာယာသော အသံနှင့်ရင့်ကျူး တွန်မြည်သောအသံ ကမ္ဗျာသံဆင့်၊ တယင့်ယင့်ကို၊ ဆိုရို့ပင်ဇာ (ဥက္ကာပျံ)
    pleasant sound
    အာလုပ်

    ယင်းရပ်

    [jɪ́ɴɹaʔ]
    ရောက်ရာဒေသ၊ ရောက်ရာဌာန။ ယင်းရပ်မြီရောက်လီက၊ ရွှီနို့သျှင်သည်၊ မိခင်ထံရင်းဝ၌၊ ရိုတုပ်ကွ၊ ပူဖော်ခါ (ဗမာချီ)
    ရောက်ရာဒေသ၊ ရောက်ရာဌာန။ ယင်းရပ်မြီရောက်လေက၊ ရွှီနို့သျှင်သည်၊ မိခင်ထံရင်းဝ၌၊ ရိုတုပ်ကွ၊ ပူဖော်ခါ (ဗမာချီ)
    there - over there
    ကြိယာဝိသေသန

    ယင်ရုံ

    [jɪ̀ɴɹòʊɴ]
    (ဥပစာ) အရီးတယူ ပြုလုပ်ခြင်း မဟိပဲ။ နောက်ကွယ် ထားရေ။ ဂရုမစိုက်ပဲ ပစ်ပယ် ထားရေ။ သူနာ တယောက်ကို မစိုက်မစာပဲ ယင်ရောင်းရောင်းနန့် ပစ်ထားလို့ ဖြစ်ဖို့လား (အရပ်)။ ၂၊ ပုပ်သိုးသော အညှေ့အဟောက် ထက်မာ ယင်များ တရုံရုံ ဝိုင်းအုံ နိကတ်ရေ
    (ဥပစာ) အရေးတယူ ပြုလုပ်ခြင်း မယှိပဲ။ နောက်ကွယ် ထားသည်။ ဂရုမစိုက်ပဲ ပစ်ပယ် ထားသည်။ သူနာ တစ်ယောက်ကို မစိုက်မစာပဲ ယင်ရောင်းရောင်းနန့် ပစ်ထားလို့ ဖြစ်ဖို့လား (အရပ်)။ ၂၊ ပုပ်သိုးသော အညှိအဟောက် ပေါ်တွင် ယင်များ တရုံရုံ ဝိုင်းအုံ နေကြသည်
    cast somebody aside
    နာမ်

    ယင်းရေခါ

    [jɪ́ɴɹèkʰà]
    ယင်းခါ၌၊ ထိုကာလမာ၊ ထိုရောအခါ။ ယင်းရေအခါ ဆင်ကြီးတကောင် အကျွန်ရို့ ရွာနားမာ အမြဲတမ်းနီပါရေ (အရပ်)
    ထိုအခါ၌၊ ထိုကာလ၌၊ ထိုရောအခါ။ ယင်းရေအခါ ဆင်ကြီးတစ်ကောင် အကျွန်ရို့ ရွာနားမှာ အမြဲတမ်းနီပါရေ (အရပ်)
    since
    ဝိသေသန

    ယင်ရောင်းရောင်း

    [jɪ̀ɴɹáʊɴɹáʊɴ]
    (ဥပစာ) အရီးတယူ ပြုလုပ်ခြင်း မဟိပဲ။ နောက်ကွယ် ထားရေ။ ဂရုမစိုက်ပဲ ပစ်ပယ် ထားရေ။ သူနာ တယောက်ကို မစိုက်မစာပဲ ယင်ရောင်းရောင်းနန့် ပစ်ထားလို့ ဖြစ်ဖို့လား’’ (အရပ်)
    (ဥပစာ) အရေးတယူ ပြုလုပ်ခြင်း မယှိပဲ။ နောက်ကွယ် ထားသည်။ ဂရုမစိုက်ပဲ ပစ်ပယ် ထားသည်။ သူနာ တစ်ယောက်ကို မစိုက်မစာပဲ ယင်ရောင်းရောင်းနန့် ပစ်ထားလို့ ဖြစ်ဖို့လား’’ (အရပ်)
    cast somebody aside
    ကြိယာဝိသေသန

    ယင်ရွေး

    [jɪ̀ɴɹwé]
    အသီးတောင့်မှကျကျိုင်းပြောင်ချောသော အစိငယ်များ ထွက်သည့် ခြုံနွယ်ပင် တမျိုး။ ခြိုးပြီးပျိုင်ကေ၊ ယင်ရွေးခြုံမာ၊ နားယောင်မေလေ (တေး)။ ယင်ရွေးခြုံလေ၊ ပန်းခြံမို့မို့၊ ညို့တန်လေ၊ အဖျားချောင်းမာ၊ ရီညို့ညို့လေ (နတ်ခြင်း)
    အသီးတောင့်မှ မာကျော ပြောင်ချောသော အစေ့ငယ်များ ထွက်သည့် ချုံနွယ်ပင် တစ်မျိုး။ ခြိုးပြီးပျိုင်ကေ၊ ယင်ရွေးခြုံမှာ၊ နားယောင်မေလေ (တေး)။ ယင်ရွေးခြုံလေ၊ ပန်းခြံမို့မို့၊ ညို့တန်လေ၊ အညာချောင်းမှာ၊ ရီညို့ညို့လေ (နတ်ခြင်း)
    none
    နာမ်

    ယင်းလိုက်

    [jɪ́ɴlaɪʔ]
    မရွေ့မပြောင်းပဲ ပကတိ ဟိမြဲတိုင်း ပင်လျှင်။ ပကတိ ဟိမြဲ အနိန်အထား။ တခုလည်းမပြောင်း ယင်းလိုက်တိုင်းဟိပါရေ (အရပ်)
    မရွေ့မပြောင်းပဲ ပကတိ ယှိမြဲတိုင်း ပင်လျှင်။ ပကတိ ယှိမြဲ အနေအထား။ တစ်ခုလည်းမပြောင်း ယင်းလိုက်တိုင်းဟိပါရေ (အရပ်)
    rawness
    နာမ်စား

    ယင်းလူ

    [jɪ́ɴlù]
    ၁၊ အမည် မဖော်ပြပဲ တယောက်တလီသော ပုဂ္ဂိုလ်အား ရည်ညွှန်း၍ ပြောသော စကား။ ၂၊ မယားက လင်အား အမည်ကို ဖော်ထုတ်ပနာ မပြောဆို၊ မခေါ်ဝေါ်ပဲ၊ ယင်းတိုင်သျှင်ဟု ယိုင်ကျေးပနာ ပြောဆို သုံးနှုန်းသော စကားလုံး
    ၁၊ အမည် မဖော်ပြပဲ တစ်စုံတစ်ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား ရည်ညွှန်း၍ ပြောသော စကား။ ၂၊ မယားက လင်အား အမည်ကို ထုတ်ဖော်၍ မပြောဆို၊ မခေါ်ဝေါ်ပဲ၊ ယင်းလူဟု ယဉ်ကျေးစွာ ပြောဆို သုံးနှုန်းသော စကားလုံး
    this man
    နာမ်စား

    ယင်းလောက်

    [jɪ́ɴlɔ́ɛʔ]
    ဒေလောက်ထိသာ။ ရေကလောက်။ (ပမာဏကို ဖော်ပြလိုရာမာ သုံးရေ)။ ယင်းလောက် သန်ရေ အိမ်သို့ ကိုယ်ပင်က ဝှက်မထားနိုင်
    ဤမျှလောက်သာ။ သည့်ကလောက်။ (ပမာဏကို ဖော်ပြလိုရာ၌ သုံးသည်)။ ယင်းလောက် သန်ရေ အိမ်ကို ကိုယ်ပင်က ဝှက်မထားနိုင်
    same as - that - you cannot hide a house that big
    ကြိယာဝိသေသန

    ယင်းလောက်ဆိုကေ

    [jɪ́ɴlɔ́ɛʔsʰÒkè]
    တခုတရီ အားနည်းချက် ဖြစ်ပေါ်လှာရေ့အခါ မျိုးမာ ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ မခံချင်သည့် သဖောဖြစ်ပေါ်လှာရေ့အခါ မျိုးမာ ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ နှုတ်ကထွက်ပြီးကေ ပြောဆိုရေ စကား။ ယင်းလောက်ဆိုကေ (ယင်းလောက်ရာဆိုကေ) ထိုးလိုက်ဖိ (အားနည်းချက် သဘော)၊ ယင်းလောက်ဆိုကေ (ယင်းလောက်ရာဆိုကေ) ဖြစ
    တစ်စုံတစ်ခု အားနည်းချက် ဖြစ်ပေါ်လာသည့်အခါ မျိုးတွင် လည်းကောင်း၊ မခံချင်သည့် သဘော ဖြစ်ပေါ်လာသည့်အခါ မျိုးတွင် လည်းကောင်း၊ နှုတ်မှထွက်၍ ပြောဆိုသော စကား။ ယင်းလောက်ဆိုကေ (ယင်းလောက်ရာဆိုကေ) ထိုးလိုက်ဖိ (အားနည်းချက် သဘော)၊ ယင်းလောက်ဆိုကေ (ယင်းလောက်ရာဆိုကေ) ဖြစ
    reciprocally
    ကြိယာဝိသေသန

    ယင်းလောက်ယေ

    [jɪ́ɴlɔ́ɛʔjè]
    တခုတရီသော အတိုင်းအတာ၊ အရွီအတွက်၊ ပမာဏ အစဟိစွာရို့ကို ရည်ညွှန်း ဖော်ပြလိုရာမာ သုံးသော စကားလုံး။ အေလောက်တည်းလား။ အဲ-ယင်းလောက်ယေ (အရပ်)
    တစ်စုံတစ်ခုသော အတိုင်းအတာ၊ အရေအတွက်၊ ပမာဏ စသည်တို့ကို ရည်ညွှန်း ဖော်ပြလိုရာတွင် သုံးသော စကားလုံး။ အေလောက်တည်းလား။ အဲ-ယင်းလောက်ယေ (အရပ်)
    magnitude
    ပစ္စည်း