Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 501–520 of 1,415 words

    ရ

    ရိုင်းစိုင်း

    [ɹáɪɴsáɪɴ]
    ယိုင်ကျေး သိမ်မွေ့မှု၊ သာယာ ချိုရာမှု လုံးဝ မဟိရေ
    ယဉ်ကျေး သိမ်မွေ့မှု၊ သာယာ ချိုသာမှု လုံးဝ ကင်းမဲ့သော
    rude - uncouth - uncivilized wild - untamed ( as in ဆင်~၊ တော~တိရိစ္ဆာန်) inexperienced - unfamiliar ( as in အူ~၊ နား ~) raw ( as in ပိုး~) - uncut or unpolished ( as in ကျောက်~) - virgin (soil) (as in မြေ~)
    ကြိယာ

    ရိုင့်ထောင်

    [ɹa̰ɪɴtʰàʊɴ]
    ဆည်ပေါက် ဖောက်ထားရေ ရေကျရာကို (ရိုင့်) လမူး (ယင်း)ဖြင့် ငါးအဝင်သာ ရပြီးကေ အထွက်မရယောင် လောင်းာင်ချိုင့်ပိုင် ဝိုင်းပတ်၍ ပြုလုပ်ထားရေ ပိုက်ချနည်း တမျိုး
    ဆည်ပေါက် ဖောက်ထားသော ရေကျရာကို (ရိုင့်) လမူး (ယင်း)ဖြင့် ငါးအဝင်သာ ရ၍ အထွက်မရအောင် လှောင်ချိုင့်ကဲ့သို့ ဝိုင်းပတ်၍ ပြုလုပ်ထားသော ငါးဖမ်းနည်း တစ်မျိုး
    none
    နာမ်

    ရိုင်းပင်း

    [ɹáɪɴpɪ́ɴ]
    တယောက်တလီအား ကူညီ ထောက်ပံ့ရေ။ ပြုလုပ် ဆောင်ရွက် ပီးရေ
    တစ်စုံတစ်ယောက်အား ကူညီ ထောက်ပံ့သည်။ ပြုလုပ် ဆောင်ရွက် ပေးသည်
    rally round - come to the aid of - help
    ကြိယာ

    ရိုင်ပတ်

    [ɹàɪɴpaʔ]
    အလျားရှည်၍ အနံတိုနှီးဖြင့် ရက်လုပ်ထားရေ ဖျာရှည် (ယင်းကို ခွေပတ်၍ ကောက်ပဲ သီးနှံအစဟိစွာ ထည့်လိဟိရေ။) ပုတ်၊ ရိုင်၊ ကျီဖြည့်၊ ထည့်၍ သွင်းထား (ရှီးထုံး)။ ရီကြောင်း ထွက်ဝင်၊ သယ်တင်မနိုင်၊ ပုတ်ရိုင်ကျီဖြည့်၊ သွင်းထည့်ထားရာ၊ မဟာဝိဟိက၊ နာမသတင်း၊ ကောင်းနံ့သင်း၍ (
    အလျားရှည်၍ အနံတိုနှီးဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော ဖျာရှည် (၎င်းကို ခွေပတ်၍ ကောက်ပဲ သီးနှံစသည် ထည့်လေ့ရှိသည်။) ပုတ်၊ ရိုင်၊ ကျီဖြည့်၊ ထည့်၍ သွင်းထား (ရှေးထုံး)။ ရေကြောင်း ထွက်ဝင်၊ သယ်တင်မနိုင်၊ ပုတ်ရိုင်ကျီဖြည့်၊ သွင်းထည့်ထားရာ၊ မဟာဝိဟိက၊ နာမသတင်း၊ ကောင်းနံ့သင်း၍ (
    bamboo matting (used in making an enclosure for storing grain)
    နာမ်

    ရိုင်းပျ

    [ɹáɪɴpr]
    ယိုင်ကျေးမှု အလိအကျင့် ပျက်ယွင်း မိုက်မဲသော။ သန သလစရာ ကောင်းရေ
    ယဉ်ကျေးမှု အလေ့အကျင့် ပျက်ယွင်း မိုက်မဲသော။ ရွံရှာ စက်ဆုပ်ဖွယ် ကောင်းသော
    rude - coarse - vulger
    နာမဝိသေသန

    ရိုင်ရိုင်

    [ɹàɪɴɹàɪɴ]
    သာယာ တင့်ရေ မွေ့လျော်ဖွယ် ကောင်းရေ။ သာမောစဖွယ် ကောင်းရေ။ အင်ကြင်းတောမြိုင်၊ ခက်ရိုင်ပြန့်ပြော၊ ပိန္နဲတောနန့် (ဆဒ္ဒန်)။ ချက်ရိုင်ပြည့််စုံ၊ တောရဂုံဝယ် (ယင်း)။ သိမ်မွေ့နူးညံ့ ညင်သာ ပြေပြစ်ရေ အမူအရာဟိသော။ ရိုင်းပျခြင်း မဟိရေ။ ၂၊ ကြည့်လို့ ကောင်းရေ။ အ
    သာယာ တင့်တယ် မွေ့လျော်ဖွယ် ကောင်းသော။ သာမောစဖွယ် ကောင်းသော။ အင်ကြင်းတောမြိုင်၊ ခက်ရိုင်ပြန့်ပြော၊ ပိန္နဲတောနှင့် (ဆဒ္ဒန်)။ ချက်ရိုင်ပြည့််စုံ၊ တောရဂုံဝယ် (၎င်း)။ သိမ်မွေ့နူးညံ့ ညင်သာ ပြေပြစ်သည့် အမူအရာရှိသော။ ရိုင်းပျခြင်း မရှိသော။ ၂၊ ကြည့်၍ ကောင်းသော။ အ
    delicacy
    နာမဝိသေသန

    ရိုင့်ရိုင့်

    [ɹa̰ɪɴɹa̰ɪɴ]
    အပင်၊ သစ်ရွက် အစဟိစွာ တခုနန့်တခု ထူထပ်စွာ အုပ်မိုးဗျာယ်
    သစ်ပင်၊ သစ်ရွက် စသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထူထပ်စွာ အုပ်မိုးလျက်
    dense forest
    ကြိယာဝိသေသန

    ရိုင်းရိုင်း

    [ɹáɪɴɹáɪɴ]
    အသျှူတရာမြင့်သော မိုးထိယောင် မြင့်သော။ သျှစ်သောင်းပါးပျိုင်း၊ ပြိုင်းရိုင်းရိုင်းနန့်၊ ဆိုင်းဆိုင်းမြမြ၊ ပြိုင်ညောင်လှ၏ (ဆဒ္ဒန်)
    အလွန်မြင့်သော မိုးထိယောင် မြင့်သော။ သျှစ်သောင်းပါးပျဉ်း၊ ပြိုင်းရိုင်းရိုင်းနှင့်၊ ဆိုင်းဆိုင်းမြမြ၊ ပြိုင်ညောင်လှ၏ (ဆဒ္ဒန်)
    high
    ကြိယာ

    ရိုင်ရိုင်၂

    [ɹàɪɴɹàɪɴ၂]
    မသိမသာ။ ခပ်ခွာခွာ။ (နောက်ကို ဆုတ်ရေ။) ပုန်းယှောင်ကာ နီလီငြား၊ တုမပြိုင်ပဲ၊ ရိုင်ရိုင် နောက်ဆုတ်လား၍ (ဗမာချီ)
    မသိမသာ။ ခပ်ခွာခွာ။ (နောက်သို့ ဆုတ်သည်။) ပုန်းရှောင်ကာ နီလီငြား၊ တုမပြိုင်ပဲ၊ ရိုင်ရိုင် နောက်ဆုတ်လား၍ (ဗမာချီ)
    [ arch ] in teeming numbers
    ကြိယာဝိသေသန

    ရိုင့်ရိုင့်ခြုံ

    [ɹa̰ɪɴɹa̰ɪɴkʰɹÒʊɴ]
    အလျား ၄တောင်၊ အနံ ၂တောင် ၁ထွာဟိ၊ ခြုံထည်ကို အဂေါင်းမှ လည်ကို ရစ်သိုင်းခြုံ၍ မျက်လုံးနှစ်လုံး လမ်းကို မြင်နိုင်လောက်ရုံသာ ဖွင့်ထားရေ့ ရှီးရိုးရာ ရခိုင်သမမ ရို့၏ ယိုင်ကျေးမှု ခြုံနည်းတမျိုး
    အလျား ၄တောင်၊ အနံ ၂တောင် ၁ထွာရှိ၊ ခြုံထည်ကို ဦးခေါင်းမှ လည်ကို ရစ်သိုင်းခြုံ၍ မျက်လုံးနှစ်လုံး လမ်းကို မြင်နိုင်လောက်ရုံသာ ဖွင့်ထားသည့် ရှေးရိုးရာ ရခိုင်သူမ တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ခြုံနည်းတစ်မျိုး
    generic term for shawl scarf wrap cape etc.
    နာမ်

    ရိုင်းရူး

    [ɹáɪɴɹùး]
    အသိဉာဏ် ခေါင်းပါးခြင်းကြောင့် ယုတ်မာ ကြမ်းကြုတ်သော။ ရိုင်းရူး မိစ္ဆာ၊ ဗင်္ဂါကုလား၊ မြုံသက်သားနန့် သုံးပါးလုံးပြည်၊ ပုန်လတ်စွာကြောင့် (မှောက်တော်)
    အသိဉာဏ် ခေါင်းပါးခြင်းကြောင့် ယုတ်မာ ကြမ်းကြုတ်သော။ ရိုင်းရူး မိစ္ဆာ၊ ဗင်္ဂါကုလား၊ မြုံသက်သားနှင့် သုံးပါးလုံးပြည်၊ ပုန်လတ်သည်ကြောင့် (မှောက်တော်)
    nefairous
    နာမဝိသေသန

    ရိုင်ဝိုင်း

    [ɹàɪɴwáɪɴ]
    အလျားရှည်၍ အနံတိုနှီးဖြင့် ရက်လုပ်ထားရေ ဖျာရှည်(ယင်းကို ခွေပတ်၍ ကောက်ပဲ သီးနှံ အစဟိစွာ ထည့်လိဟိရေ။) ပုတ်၊ ရိုင်၊ ကျီဖြည့်၊ ထည့်၍သွင်းထား (ရှီးထုံး)။ ရီကြောင်း ထွက်ဝင်၊ သယ်တင်မနိုင်၊ ပုတ်ရိုင်ကျီဖြည့်၊ သွင်းထည့်ထားရာ၊ မဟာဝိဟိက၊ နာမသတင်း၊ ကောင်းနံ့သင်း၍ (ရ
    အလျားရှည်၍ အနံတိုနှီးဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော ဖျာရှည်(၎င်းကို ခွေပတ်၍ ကောက်ပဲ သီးနှံ စသည် ထည့်လေ့ရှိသည်။) ပုတ်၊ ရိုင်၊ ကျီဖြည့်၊ ထည့်၍သွင်းထား (ရှေးထုံး)။ ရေကြောင်း ထွက်ဝင်၊ သယ်တင်မနိုင်၊ ပုတ်ရိုင်ကျီဖြည့်၊ သွင်းထည့်ထားရာ၊ မဟာဝိဟိက၊ နာမသတင်း၊ ကောင်းနံ့သင်း၍ (ရ
    bamboo mat
    နာမ်

    ရိုးစိရိုးစောက်

    [ɹósìɹósɔ́ɛʔ]
    မနီသာ မထိုင်သာ အမျိုးအမည် ခွဲခြားရန် ခက်ခဲသော ကိုယ်မာ ခံစားရမှု ဖြစ်ပေါ်ဗျာယ်။ ချောမွိ့ ပြေပြစ်ခြင်း မဟိဘဲ
    မနေသာ မထိုင်သာ အမျိုးအမည် ခွဲခြားရန် ခက်ခဲသော ကိုယ်တွင် ခံစားရမှု ဖြစ်ပေါ်လျက်။ ချောမွေ့ ပြေပြစ်ခြင်း မရှိပဲ
    behave in a restless manner
    ကြိယာဝိသေသန

    ရိုးစောက်ကြီး

    [ɹósɔ́ɛʔt͡ɕï]
    ထွေလည် ဆန်းပြား ကွေ့ပတ်သော သဖောအပြုအမှု မပါရာနန့်
    ထွေလည် ဆန်းပြား ကွေ့ပတ်သော သဘော အပြုအမှု မပါပဲ
    directly
    ကြိယာဝိသေသန

    ရိုးစောက်ချ

    [ɹósɔ́ɛʔɕ]
    မင်းအမင် အစဟိစွာအနိန်နန့် ကော်ဆဲခြင်းနန့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ အင်္ဂါဇာတ် အစဟိစွာအနိန်နန့် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ခိုင်းနှိုင်း ကော်ချရေ
    မင်းအမေ စသည်ဖြင့် ဆဲဆိုခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ အင်္ဂါဇာတ် စသည်ဖြင့် လည်းကောင်း ခိုင်းနှိုင်း ဆဲဆိုသည်
    swear at - revile - vituperate
    ကြိယာ

    ရိုးဆက်

    [ɹósʰɛʔ]
    ဘိုးဖီးမှစပြီးကေ ဆင်းသက်လာရေ အမျိုးအနွယ်အစိုင်။ သတ္တဝါရို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာ အစိတ်အပိုင်း၌ အရိုးချင်း ဆက်စက်နိန်ရေ အရာ
    ဘိုးဘေးမှစ၍ ဆင်းသက်လာသော အမျိုးအနွယ်အစဉ်။ သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာ အစိတ်အပိုင်း၌ အရိုးချင်း ဆက်စက်နေသော အရာ
    joint ( of bone )
    နာမ်

    ရိုညွှတ်

    [ɹÒɲW̯aʔ]
    ရိုသေ လေးစားရေ။ အဂေါင်းညွှတ်ကာ လေးစားခြင်းကို ပြုသည်
    ရိုသေ လေးစားသည်။ ဦးခေါင်းညွှတ်ကာ လေးစားခြင်းကို ပြုသည်
    be respectful - be submissive
    ကြိယာ

    ရိုးတ

    [ɹót]
    အပင်အစဟိစွာ၏ အကိုင်း၊ ပင်မကြီး။ ၂၊ ထီးအစဟိစွာ၏ ရှည်သွယ်သော (လက်ကိုင်) ပင်မအရိုး
    သစ်ပင်စသည်၏ အကိုင်း၊ ပင်စည်။ ၂၊ ထီးစသည်၏ ရှည်သွယ်သော (လက်ကိုင်) ပင်မအရိုး
    trunk
    နာမ်

    ရိုးတံလှ

    [ɹótံɬ]
    လိမေ္မာ်ရင့်ရောင် ညှာတန်ပြွန်ထိပ်မာ ပွင့်ဖတ်ဖြူ ခုနှစ်ခုဟိရေ ပန်းပွင့်ရေ အပင်။ ဆိပ်ဖလူးပန်း၊ အညှာနန့်၊ ကိုင်ဝံ့ဇာသူ၊ ပညာနန့် (ပန်းဝှက်)။ အဆင်းဖြူဝါ၊ အညှာကားမြ၊ ရိုးတံလှနှင့် မွှီးပျံ ကြိုင်ကြိုင် တောလုံးလှိုင်၏ (ထွန်းတိ)
    လိမေ္မာ်ရင့်ရောင် ညှာတန်ပြွန်ထိပ်တွင် ပွင့်ဖတ်ဖြူ ခုနှစ်ခုရှိသော ပန်းပွင့်သည့် အပင်။ ရိုးလှသန္တာ၊ အညှာနန့်၊ ကိုင်ဝံ့မည်သူ၊ ပညာနန့် (ပန်းဝှက်)။ အဆင်းဖြူဝါ၊ အညှာကားမြ၊ ရိုးတံလှနှင့် မွှီးပျံ ကြိုင်ကြိုင် တောလုံးလှိုင်၏ (ထွန်းတိ)
    none
    နာမ်

    ရိုးတိုးရွန်တန့်

    [ɹótóɹʊ̀ɴtàɴ့]
    မဝံ့မရံ။ ရှက်ရွံ့ဗျာယ်။ တွန့်ဆုတ်ဗျာယ်
    မဝံ့မရံ။ ရှက်ရွံ့လျက်။ တွန့်ဆုတ်လျက်
    timidly
    ကြိယာဝိသေသန