Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 821–840 of 1,415 words

    ရ

    ရီသို

    [ɹíθÒ]
    တခုတရီသော အရာဝတ္တု၌ အမြဲတမ်း ရီစွတ်သော။ သုံးနှုန်း၍ မရရေ
    တစ်စုံတစ်ခုသော အရာဝတ္တု၌ အမြဲတမ်း ရေစိုစွတ်သော။ သုံးနှုန်း၍ မရသော
    stale
    နာမဝိသေသန

    ရီသိုတုံး

    [ɹíθÒtóʊɴ]
    (ဥပစာ) (ဆွေးမြည့်နိန်ရေ တုံးထဲကို ရေဝင်နီသနန့် သုံးနှုန်း၍ မရ ပိုင်) ဗဟရီ အသုံးမဝင် သုံးနှုန်း၍ မရဖြစ်တေ။ လူမြင်တိုင်းမုန်း၊ အညေ့စိုကေ၊ ရီသိုတုံးသို့၊ ဖုန်းဆီဖုန်းဆိုး (ကော်)
    (ဥပစာ) (ဆွေးမြည့်နေသော တုံးထဲသို့ ရေဝင်နေသဖြင့် သုံးနှုန်း၍ မရ သကဲ့သို့) အသုံးမကျ အသုံးမဝင် သုံးနှုန်း၍ မရဖြစ်သည်။ လူမြင်တိုင်းမုန်း၊ အညေ့စိုကေ၊ ရီသိုတုံးသို့၊ ဖုန်းဆီဖုန်းဆိုး (ကော်)
    become stale
    ကြိယာ

    ရီသီ

    [ɹíθí]
    အနိမ့်ဆုံး ကျဆင်းနိန်ရေ ဖြားရီ။ ၂၊ စီးဆင်းခြင်း မဟိရေ ရေ။ ထွက်ပေါက် မဟိရေ အင်းအိုင် ရီကန် အစဟိစွာမာ ဟိရေ ရေ
    အနိမ့်ဆုံး ကျဆင်းနေသော ဒီရေ။ ၂၊ စီးဆင်းခြင်း မရှိသော ရေ။ ထွက်ပေါက် မရှိသော အင်းအိုင် ရေကန် စသည်တွင် ရှိသော ရေ
    neap-tide still waters
    နာမ်

    ရီသီတံ

    [ɹíθítံ]
    အဖျော်ယ မကာ သောက်သော ရေပိုက် လုံးငယ်မျိုး။ (ရီခွက်ကိုမပြီးကေ မသောက် သုံးနှိုင်ရေ လူမမာတိအား ယင်းပိုက်လုံးငယ်ဖြင့် တိုက်ကျွေးရေ။
    အဖျော်ယ မကာ သောက်သော ရေပိုက် လုံးငယ်မျိုး။ (ရေခွက်ကိုမ၍ မသောက် သုံးနိုင်သည့် လူနာများအား ယင်းပိုက်လုံးငယ်ဖြင့် တိုက်ကျွေးသည်။
    pipe
    နာမ်

    ရီသီရက်

    [ɹíθíɹɛʔ]
    ဖြားရီ အနိမ့်ဆုံး ကျဆင်းနိန်ရေ ရက်
    ဒီရေ အနိမ့်ဆုံး ကျဆင်းနေသော ရက်
    period of neap-tide - time of ebb
    နာမ်

    ရီသောက်နွယ်

    [ɹíθɔ́ɛʔnwɛ̀]
    ခုတ်ဖြတ်လိုက်ကေ ရေတသွက်သွက် စီးကျသော နွယ်တမျိုး။ (တောတောင်၌ ရေရှာပြီးကေ မရကေ ယင်းအနွယ်အား ခုတ်ဖြတ်ပနာ ရီသောက်ကြလေ့ ဟိရေ။ ယင်းနွယ်သည် အမြဲစိမ်းစိုနီ၏။ အိုးခက်တင်ရန် ကရွတ်ခွေအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ ဟိကတ်တေ
    ခုတ်ဖြတ်လိုက်လျှင် ရေတသွက်သွက် စီးကျသော နွယ်တစ်မျိုး။ (တောတောင်၌ ရေရှာ၍ မရလျှင် ၎င်းအနွယ်အား ခုတ်ဖြတ်၍ ရေသောက်ကြလေ့ ရှိသည်။ ယင်းနွယ်သည် အမြဲစိမ်းစိုနေ၏။ ရေအိုးတင်ရန် ကရွတ်ခွေအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်
    none
    နာမ်

    ရီသောက်မြစ်

    [ɹíθɔ́ɛʔmɹɪʔ]
    အပင်ရို့မာ မြီအောက်ကို အနက်ဆုံး စွဲဝင်သော မူလ အခြီခံရာ မြစ်မကြီး
    အပင်တို့တွင် မြေအောက်သို့ အနက်ဆုံး စွဲဝင်သော မူလ အခြေခံရာ မြစ်မကြီး
    tap root [fig.] main source
    နာမ်

    ရီသျှံ

    [ɹíʃံ]
    ကမ်းတနည်း အတားအဆီး ဘောင်အထဲကို ဖိတ်ကျ စီးဆင်းရေ
    ကမ်းသို့မဟုတ် အတားအဆီး ဘောင်အတွင်းသို့ ဖိတ်ကျ စီးဆင်းသည်
    overflow
    ကြိယာ

    ရီသွင်းမြောင်း

    [ɹíθwɪ́ɴmɹáʊɴ]
    မြစ်၊ ချောင်း၊ ကျုံးအစဟိစွာရို့မှ လယ်ယာ အစဟိစွာရို့ကို ရီတိ သယ်ပို့သော ရီစီးလမ်းကြောင်း
    မြစ်၊ ချောင်း၊ ကျုံးစသည်တို့မှ လယ်ယာ စသည်တို့ကို ရေများ သယ်ပို့သော ရေစီးလမ်းကြောင်း
    irrigation canal
    နာမ်

    ရီသွန်း

    [ɹíθʊ́ɴ]
    မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း၊ သိဒ္ဓိတင်ခြင်း အစဟိရေ မြင့်မြတ်သော ကိစ္စ၌ ရေဖျန်း ဆွတ်လောင်းရေ။ (ဘိသိက်သွန်း၊ ရေစင်သွန်း စရေ။
    မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း၊ သိဒ္ဓိတင်ခြင်း စသော မြင့်မြတ်သော ကိစ္စ၌ ရေဖျန်း ဆွတ်လောင်းသည်။ (ဘိသိက်သွန်း၊ ရေစင်သွန်း စသည်။
    make a libation on a person for ceremonial purpose pour water on images of Buddha or Banyan-tree
    ကြိယာ

    ရီသွန်ခံ

    [ɹíθʊ̀ɴkʰံ]
    သင်္ကြန်အခါ၌ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ရေနန့် ပတ်သက်ရေ သင်္ကြန်ပွဲမာ အပြန်အလှန် ရေနန့် ပက်ဖျန်းသည်
    သင်္ကြန်အခါ၌ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ရေနှင့် ပတ်သက်သည့် သင်္ကြန်ပွဲတွင် အပြန်အလှန် ရေနှင့် ပက်ဖျန်းသည်
    make a libation on a person for ceremonial purpose
    ကြိယာ

    ရီဟွှန်

    [ɹíhW̯àɴ]
    ရီတိရေ။ လိုအပ်စွာထက် ရီတိရေ။ အပြင်သို့ လျှံကျသော
    ရေများပြားသော။ လိုအပ်သည်ထက် ရေများသော။ အပြင်သို့ လျှံကျသော
    be filled with water
    နာမဝိသေသန

    ရီအင့်

    [ɹíʔɪ̰ɴ]
    ဖြားရီ အကျဆုံး အချိန်နန့် အတက်ဆုံး အချိန်ရို့မာ ပြန်ပနာ မတက်မီ၊ မကျမီ အခိုက်အတန့်၌ ရေငြိမ်တန့်နိန်ရေ။ ၂၊ ဖြားရီ ရှေ့မတိုး နောက်မဆုတ် ငြိမ်တန့်နိန်ရေ
    ဒီရေ အကျဆုံး အချိန်နှင့် အတက်ဆုံး အချိန်တို့တွင် ပြန်၍ မတက်မီ၊ မကျမီ အခိုက်အတန့်၌ ရေငြိမ်တန့်နေသည်။ ၂၊ ဒီရေ ရှေ့မတိုး နောက်မဆုတ် ငြိမ်တန့်နေသည်
    stable
    ကြိယာ

    ရီအိမ်

    [ɹíʔèɪɴ]
    လူရို့ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ် စွန့်ရာ အဆောက်အအုံ။ ဘီလူးနန်းကို၊ စံမြန်းစွာထက် လွန်ပုပ်ညှကေ၊ ရီအိမ်ပျက်သို့၊ စက်ဆုတ်လှပြန် (ကော်)
    လူတို့ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ် စွန့်ရာ အဆောက်အအုံ။ ဘီလူးနန်းကို၊ စံမြန်းသည်ထက် လွန်ပုပ်ညှကေ၊ ရီအိမ်ပျက်သို့၊ စက်ဆုတ်လှပြန် (ကော်)
    latrine - lavatory - water-closet
    နာမ်

    ရီအိုး

    [ɹíʔó]
    ရေထည့်ရန် အိုး။ ရေထည့်အိုး
    ရေထည့်ရန် အိုး။ ရေထည့်အိုး
    water pot
    နာမ်

    ရီအိုးခွက်

    [ɹíʔókʰwɛʔ]
    ရေထည့်ရန် အိုး။ ရေထည့်အိုး။ (ရီရခွက်၊ ရီဝခွက် လို့လေ့ သုံးနှုန်းကြ သိရေ။) လက်ချိတ်ထပိန်၊ ခြီဗျားသိန်၊ ရီအိုးခွက်ကို၊ လှမ်းမမှိန် (တေး)
    ရေထည့်ရန် အိုး။ ရေထည့်အိုး။ (ရီရခွက်၊ ရီဝခွက် ဟုလည်း သုံးနှုန်းကြ သေးသည်။) လက်ချိတ်ထပိန်၊ ခြီဗျားသိန်၊ ရီအိုးခွက်ကို၊ လှမ်းမမှိန် (တေး)
    water pot
    နာမ်

    ရီအိုင်

    [ɹíʔàɪɴ]
    ရီတိ မစီးထွက်ပဲ စုတင်နိန်ရေ။ ရီအိုင် နီလို့ စပါးပင်တိ မြုပ်တေ
    ရေများ မစီးထွက်ပဲ စုတင်နေသည်။ ရီအိုင် နီလို့ စပါးပင်တိ မြုပ်တေ
    (a ) (of water liquid) collect on a surface - (b) (of tears) flood swamp [ fig] (of dramatic and literary works ) be drawn out. resound (as in ငိုနီစွာ မျက်ရည်~ဖြစ်ဗျာယ်)
    ကြိယာ

    ရီအိုင်၂

    [ɹíʔàɪɴ၂]
    မစီးဆင်းပဲ တင်ကျန်နီသော ရေ။ ရီစီးကြောင်းမှ လွတ်ပနာ စီးရာမပါ ငြိမ်သက် နိန်ရေ ရေ
    မစီးဆင်းပဲ တင်ကျန်နေသော ရေ။ ရေစီးကြောင်းမှ လွတ်၍ စီးရာမပါ ငြိမ်သက် နေသော ရေ
    pond - puddle - pool
    နာမ်

    ရီအိုးစင်

    [ɹíʔósɪ̀ɴ]
    လူများ သောက်သုံးနိုင်ဖို့ သောက်ရီအိုး တင်ထားရေ စင်၊ အဆောက် အအုံ
    လူများ သောက်သုံးနိုင်ရန် သောက်ရေအိုး တင်ထားသော စင်၊ အဆောက် အအုံ
    stand (for drinking water pot) Same as ရီဖြုန်းစင်
    နာမ်

    ရီအီ

    [ɹíʔí]
    အဟုန် ပြင်းထန်ခြင်းမဟိ ညင်သာသော စီးဆင်းသော ရေ
    အဟုန် ပြင်းထန်ခြင်းမရှိ ညင်သာသော စီးဆင်းသော ရေ
    water course
    နာမ်