Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 181–200 of 1,963 words

    လ

    လက်တင်

    [lɛʔtɪ̀ɴ]
    ရောမလူမျိုးရို့ သုံးစွဲခရေ ဘာသာစကား
    ရောမလူမျိုးတို့ သုံးစွဲခဲ့သော ဘာသာစကား
    latin [Eng. Latin]
    နာမ်

    လက်တင်၂

    [lɛʔtɪ̀ɴ၂]
    အဟိဖက်သို့ ရှေ့ပြုပနာ ဆောက်သော အိမ်၏ ရှေ့ဘက်ထရံ
    အရှေ့ဘက်သို့ ရှေ့ပြု၍ ဆောက်သော အိမ်၏ ရှေ့ဘက်ထရံ
    infront wall of bamboo metting of other meterial
    နာမ်

    လက်တင်၃

    [lɛʔtɪ̀ɴ၃]
    ရင်းနှီးခင်မင်ရေ။ အကျွမ်းဝင်ရေ။ ၂၊ ကာမ ဆက်ဆံသည်
    ခင်မင်ရင်းနှီးသည်။ အကျွမ်းဝင်သည်။ ၂၊ ကာမ ဆက်ဆံသည်
    fondness
    ကြိယာ

    လက်တင်၄

    [lɛʔtɪ̀ɴ၄]
    လူများပိုင် ဝန်ကို ပိုင်သျှင် မသိ မပြောဘဲ သုံးစွဲဗျာယ်။ ၂၊ ကိုယ်ထိ လက်ရောက် ရန်စရေ။ ပုတ်ခတ် ပြောဆိုရေ။ ဂတိဆိုးညစ်၊ သူတော်စင်ကို၊ လက်တင်လိုက်က၊ သောင်းတိုက်စက္ကဝါ၊ လူတိုင်းရို့၊ ကောင်းစွာရှုတ်ချ၊ ကဲ့၏ရာကိုး၊ ခံပါရဖို့ (ဒွေး)
    သူတစ်ပါးပိုင် ပစ္စည်းကို ပိုင်ရှင် မသိ မပြောဘဲ သုံးစွဲလျက်။ ၂၊ ကိုယ်ထိ လက်ရောက် ထိပါးသည်။ ပုတ်ခတ် ပြောဆိုသည်။ ဂတိဆိုးညစ်၊ သူတော်စင်ကို၊ လက်တင်လိုက်က၊ သောင်းတိုက်စက္ကဝါ၊ လူတကာတို့၊ ကောင်းစွာရှုတ်ချ၊ ကဲ့ရဲ့ရာကိုး၊ ခံပါရမည် (ဒွေး)
    In a state ready for use or consumption
    ကြိယာဝိသေသန

    လက်တင်ခြီတင်

    [lɛʔtɪ̀ɴkʰɹìtɪ̀ɴ]
    ရင်းနှီးခင်မင်စွာ။ ရင်းရင်းနှီးနှီး။ ၂၊ ကာမ ဆက်ဆံသောအနိန်နန့်
    ခင်မင်ရင်းနှီးစွာ။ ရင်းရင်းနှီးနှီး။ ၂၊ ကာမ ဆက်ဆံသော အားဖြင့်
    be close
    ကြိယာဝိသေသန

    လက်တစ်ဆစ်ခြား

    [lɛʔtɪʔsʰɪʔkʰɹá]
    (နမူနာ) ၁၊ ကပ်ကာသီကာ။ များစွာ မကွာလှမ်းပဲ။ ၂၊ မလိမ့်တပတ်။ ၃၊ သတိထား ထင်ရှားမြင်သာ မဖြစ်စီပဲ
    (ဥပမာ) ၁၊ ကပ်ကာသီကာ။ များစွာ မကွာလှမ်းပဲ။ ၂၊ မလိမ့်တပတ်။ ၃၊ သတိထား ထင်ရှားမြင်သာ မဖြစ်စေပဲ
    (escape) by a hair’s breadth
    ကြိယာဝိသေသန

    လက်တစ်လုံးခြာ

    [lɛʔtɪʔlóʊɴkʰɹà]
    (နမူနာ) ၁၊ ကပ်ကာသီကာ။ များစွာ မကွာလှမ်းပဲ။ ၂၊ မလိမ့တပတ်။ ၃၊ သတိထား ထင်ရှားမြင်သာ မဖြစ်စီပဲ
    (ဥပမာ) ၁၊ ကပ်ကာသီကာ။ များစွာ မကွာလှမ်းပဲ။ ၂၊ မလိမ့တပတ်။ ၃၊ သတိထား ထင်ရှားမြင်သာ မဖြစ်စေပဲ
    (escape) by a hair’s breadth
    ကြိယာဝိသေသန

    လက်တည့်

    [lɛʔtɛ့̀]
    တခုတရီအား ပစ်ရန် လက်နန့် ချိန်ရွယ်သည့်အတိုင်း မှန်းချက် ထိစီနှိုင်စွမ်း ဟိသည်
    တစ်စုံတစ်ရာအား ပစ်ရန် လက်ဖြင့် ချိန်ရွယ်သည့်အတိုင်း မှန်းချက် ထိစေနိုင်စွမ်း ယှိသည်
    be a marksman
    ကြိယာ

    လက်တည့်စမ်း

    [lɛʔtɛ့̀sáɴ]
    ကိုယ့် လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်မှု ထိရောက် အောင်မြင်မှု ဟိ မဟိ သိလိုရေ သဘောနန့် လက်တွိ ဆောင်ရွက် ကြည့်သည်
    မိမိ လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်မှု ထိရောက် အောင်မြင်မှု ယှိ မယှိ သိလိုသည့် သဘောဖြင့် လက်တွေ့ ဆောင်ရွက် ကြည့်သည်
    try out (a gun bow throwing-knife etc ) [fig] try out - experiment
    ကြိယာ

    လက်တံတို

    [lɛʔtံtÒ]
    နှဲ၊ ပလွီ အစဟိစွာရို့မာ နှဲတံ၏ ဝမ်းဘက် (နောက်ဘက်)၌ လက်မနန့် ပိတ်ရရေ အပေါက်
    နှဲ၊ ပုလွေ စသည်တို့တွင် နှဲတံ၏ ဝမ်းဘက် (နောက်ဘက်)၌ လက်မဖြင့် ပိတ်ရသော အပေါက်
    (wood wind instruments) finger hole virtuosity of an instrumentalist
    နာမ်

    လက်တတ်

    [lɛʔtaʔ]
    လက်မှုပညာ တတ်ကျွမ်း တတ်မြောက်သူ
    လက်မှုပညာ ကျွမ်းကျင် တတ်မြောက်သူ
    skilled workman - professional
    နာမ်

    လက်တန်း(ပြော)

    [lɛʔtáɴ(pɹɔ́)]
    နှုတ်တက်အနိန်နန့် (ပြောရေ။
    နှုတ်တက်အားဖြင့် (ပြောသည်။
    [ fig ] impromptu - extempore - off the cuff (from the habit of the သံချိုကိုင် ad-libbing while grasping the handrail on the backdrop of the stage)
    ကြိယာဝိသေသန

    လက်တန်း(ပြော)၂

    [lɛʔtáɴ(pɹɔ́)၂]
    ကြိုတင် စီကုံးရီးသား ဖွဲ့နွဲ့ ထားခြင်း မဟိပဲ၊ အခွင့်အခါ ကြုံပြီးမှ ဗြုန်းခနဲ ပြောဆိုရရေ စကား
    ကြိုတင် စီကုံးရေးသား ဖွဲ့နွဲ့ ထားခြင်း မယှိပဲ၊ အခွင့်အခါ ကြုံပြီးမှ ရုတ်တရက် ပြောဆိုရသော စကား
    handrail
    နာမ်

    လက်တံရှည်

    [lɛʔtံʃɛ̀]
    သစ်ခွပန်း တမျိုး၏ အမည်။ လက်တန်ရှည်၊ လက်တံတို၊ ရွှီတူ၊ ငွီတူ၊ ကြောင်မြီးတူစွာ မောင်ညိုဟု ဆိုသား၊ များထိုထိုသစ်ခွပန်း (ကုသတု)
    သစ်ခွပန်း တစ်မျိုး၏ အမည်။ လက်တန်ရှည်၊ လက်တံတို၊ ရွှေတူ၊ ငွေတူ၊ ကြောင်မြီးတူသည်။ ကြက်တူရွေးဟု ဆိုသား၊ များထိုထိုသစ်ခွပန်း (ကုသတု)
    orchid
    နာမ်

    လက်တို့

    [lɛʔto̰]
    (နမူနာ) တယောက်ယောက်အား အချက်ပီး လိုရာမာ ပင်ဖြစ်ဖြစ် တီးတိုး ပြောဆိုလိုရာမာ ပင်ဖြစ်ဖြစ် လက်ဖျားနန့် ရို့ကုတ်၍ သိစီရေ။ သိုသိပ်စွာ အသိပီးသည်
    (ဥပမာ) တစ်စုံတစ်ဦးအား အချက်ပေး လိုရာ၌ လည်းကောင်း တီးတိုး ပြောဆိုလိုရာ၌ လည်းကောင်း လက်ဖျားဖြင့် တို့ကုတ်၍ သိစေသည်။ သိုသိပ်စွာ အသိပေးသည်
    [fig] tip off [as in ရဲကို ~လိုက်ဖို့။] - give notice [as in ဘိုင်စကူး(ရုပ်ရှင်)ကြည့်ဖို့ဆိုကေ~လိုက်]
    ကြိယာ

    လက်တို့၂

    [lɛʔto̰၂]
    (နမူနာ) အရာလူရို့ မသိမမြင်ရရောင် သိုသိပ်စွာ အသိပီးသည်
    (ဥပမာ) အခြားလူတို့ မသိမမြင်ရအောင် သိုသိပ်စွာ အသိပေးသည်
    [fig] tip off [as in ရဲကို ~လိုက်ဖို့။] - give notice [as in ဘိုင်စကူး(ရုပ်ရှင်)ကြည့်ဖို့ဆိုကေ~လိုက်]
    ကြိယာ

    လက်တိုနာ

    [lɛʔtÒnà]
    အရွက်အညွန့် အစဟိစွာရို့ကို လက်နန့် ထိုးဆိတ်ခြင်းကြောင့် ညှိုးသီနှိုင်စွမ်း
    အရွက်အညွန့် စသည်တို့ကို လက်ဖြင့် ထိုးဆိတ်ခြင်းကြောင့် ညှိုးသေနိုင်စွမ်း
    (of plants) wither as a result of being snipped by a person who is believed to posses a poisonous touch
    နာမ်

    လက်တိုနာလိုက်

    [lɛʔtÒnàlaɪʔ]
    ကုဌနူနာ အစဟိရေ အနာပျက် အနာပျက် ဖြစ်ပြီးကေ အနာစားပနာ တဆတ်ဆတ် တို၍လားရေ အနာတမျိုး
    ကုဌနူနာ စသော အနာဆိုး အနာပျက် ဖြစ်ပြီး အနာစား၍ တဖြည်းဖြည်း တို၍သွားသော အနာတစ်မျိုး
    leprosy
    နာမ်

    လက်တုံ့

    [lɛʔto̰ʊɴ]
    အပြန်အလှန် ပီးကမ်းသည့် သဘော။ ၂၊ လူတိ၏ ပြုမူချက်ကို တုံ့ပြန်ပနာ ပြုမူချက်
    အပြန်အလှန် ပေးကမ်းသည့် သဘော။ ၂၊ သူတစ်ပါး၏ ပြုမူချက်ကို တုံ့ပြန်၍ ပြုမူချက်
    give back in kind - revenge - take revenge - rebuttal exchange of presents
    နာမ်

    လက်တုံ့လက်ပြန်

    [lɛʔto̰ʊɴlɛʔpɹàɴ]
    တဦးနှင့်တဦး အပြန်အလှန် လက်ဆောင် တုံ့ပြန်ရားသော အနိန်နန့်။ ၂၊ လူတိ၏ ပြုမူ ထိပါးချက်ကို ပြန်ပနာ တုံ့ပြန်သော အနိန်နန့်
    တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အပြန်အလှန် လက်ဆောင် တုံ့ပြန်ပေးသော အားဖြင့်။ ၂၊ သူတစ်ပါး၏ ပြုမူ ထိပါးချက်ကို ပြန်၍ တုံ့ပြန်သော အားဖြင့်
    retaliate - give back in kind - revenge - take vengeance give a present in return
    ကြိယာဝိသေသန