Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 201–220 of 1,963 words

    လ

    လက်တောက်

    [lɛʔtɔ́ɛʔ]
    ဝါဖတ်ရာမာ လေးညှို့ကို ဆွဲခတ်ရရေ ဒုတ်တိုလေး
    ဝါဖတ်ရာ၌ လေးညှို့ကို ဆွဲခတ်ရသော ဒုတ်တိုလေး
    knobbed stick for plucking the string of a bow-like instrument used in dressing cotton
    နာမ်

    လက်တောင်းတစ်ဆန့်

    [lɛʔtáʊɴtɪʔsʰa̰ɴ]
    လူတန်းစိသော ယောက်ျား တယောက် ရပ်စောက်ရပ်ပနာ လက်တဖျား မြှောက်တင်ထားရေ အမြင့် ပမာဏ။ တသူ
    လူတန်းစေ့သော ယောက်ျား တစ်ယောက် မတ်တပ်ရပ်၍ လက်တစ်ဖျား မြှောက်တင်ထားသော အမြင့် ပမာဏ။ တသူ
    arm’s length [fig.] within one’s reach
    နာမ်

    လက်တော်ရိ.

    [lɛʔtɔ̀ɹì.]
    ရခိုင် စပါး အမျိုးအမည် တခု။ (ရခိုင်မင်းများ လက်ထက် တောတင် ပူဇော်ရာမာ လက်တော်ရိ ဆန်ကို မုန့်ပဲ ပြုလုပ်ပနာ အသုံးပြုရေ။
    ရခိုင် စပါး အမျိုးအမည် တစ်ခု။ (ရခိုင်မင်းများ လက်ထက် နတ်ပသ ပူဇော်ရာတွင် လက်တော်ရိ ဆန်ကို မုန့်ပဲ ပြုလုပ်၍ အသုံးပြုသည်။
    La-Tor-Je paddy
    နာမ်

    လက်တွင်း

    [lɛʔtwɪ́ɴ]
    ပိုင်နက် နယ်မြီ။ အာဏာပိုင်စိုး အုပ်ချုပ်မှု အပိုင်းအရာ
    ပိုင်နက် နယ်မြေ။ အာဏာပိုင်စိုး အုပ်ချုပ်မှု အပိုင်းအခြား
    territory - hands - clutches [as in ရန်သူ့~]
    နာမ်

    လက်တွန့်ပစ်

    [lɛʔtʊ̀ɴ့pɪʔ]
    ငါးမျှားတံမဲ့ ကြိုးခွေမာ ငါးမျှားချိတ်များ တပ်ကာ မျှားချိတ်မာ အစာတပ်ပြီး ရေနက်ထဲကို ပစ်မြှောက်၍ မျှားရရေ ငါးရှာနည်း တမျိုး
    ကိုင်းတံမဲ့ ကြိုးခွေတွင် ငါးမျှားချိတ်များ တပ်ကာ မျှားချိတ်တွင် အစာတပ်ပြီး ရေနက်ထဲသို့ ပစ်မြှောက်၍ မျှားရသော ငါးရှာနည်း တစ်မျိုး
    fishing
    နာမ်

    လက်တွား

    [lɛʔtWà]
    ခြည်ခင်မှ ခြည်မျှင်ကို ရစ်သွင်းရာ ဘီးလုံး
    ချည်ခင်မှ ချည်မျှင်ကို ရစ်သွင်းရာ ဘီးလုံး
    spinning wheel
    နာမ်

    လက်တွီ.

    [lɛʔtwí.]
    ကိုယ်တိုင် စမ်းသပ် တွိမြင် ဆောင်ရွက်ဖူးသော အတွိအကြုံ။ ကိုယ်တိုင် တွိကြုံ ခံစား သိမြင်ဖူးရရေ ဖြစ်ပျက် အကြောင်းအရာ
    ကိုယ်တိုင် စမ်းသပ် တွေ့မြင် ဆောင်ရွက်ဖူးသော အတွေ့အကြုံ။ ကိုယ်တိုင် တွေ့ကြုံ ခံစား သိမြင်ဖူးရသော ဖြစ်ပျက် အကြောင်းအရာ
    practical experience personal experience
    နာမ်

    လက်တွီ.စမ်း

    [lɛʔtwí.sáɴ]
    ကိုယ့်ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင်မှု ထိမိအောင်မြင်ခြင်း ဟိမဟိ စမ်းသပ်သည့် သဘောနှင့် ဆောင်ရွက်သည်
    မိမိဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင်မှု ထိမိအောင်မြင်ခြင်း ယှိမယှိ စမ်းသပ်သည့် သဘောနှင့် ဆောင်ရွက်သည်
    practical experience
    ကြိယာ

    လက်တွဲ

    [lɛʔtwɛ]
    တဦးနှင့်တဦး လက်ချင်း ချိတ်ဆက်ရေ
    တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး လက်ချင်း ချိတ်ဆက်သည်
    join hands with ally oneself to
    ကြိယာ

    လက်ထက်

    [lɛʔtʰɛʔ]
    ခေတ်ကာလ အပိုင်းအရာ။ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ် မင်းတပါးပါး၏ စိုးမိုး အုပ်ချုပ်ရေ ခေတ်ကာလ အစဟိစွာ တခုခုကို အမှတ်အသား ပြုပနာ ပိုင်းခြား ရည်ညွှန်းသည့် ကာလ၊၊ ဘုရင်မင်းပါကြီး လက်ထက် ရန်အောင်ဇေယျ ပုထိုးတော်ကြီးကို ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းခရေ
    ခေတ်ကာလ အပိုင်းအခြား။ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ် မင်းတစ်ပါးပါး၏ စိုးမိုး အုပ်ချုပ်သော ခေတ်ကာလ စသည် တစ်ခုခုကို အမှတ်အသား ပြု၍ ပိုင်းခြား ရည်ညွှန်းသည့် ကာလ၊၊ ဘုရင်မင်းပါကြီး လက်ထက် ရန်အောင်ဇေယျ ပုထိုးတော်ကြီးကို ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းခဲ့သည်
    span of time associated with a personality - reign [as in ဘုရင်မင်းပါကြီး~၊ ဘုရား~တော်]
    နာမ်

    လက်ထက်ကပ်

    [lɛʔtʰɛʔkaʔ]
    အဂုအဂု။ လက်ငင်း။ မဆိုင်းမငံ့
    ယခုချက်ချင်း။ လက်ငင်း။ မဆိုင်းမငံ့
    immediately
    ကြိယာဝိသေသန

    လက်ထက်ပွား

    [lɛʔtʰɛʔpWà]
    လင်မယားအဖြစ် ပေါင်းသင်းနီထိုင်ရားမှ ဖြစ်ထွန်းလာရေ ဝန်ဥစ္စာ
    လင်မယားအဖြစ် ပေါင်းသင်းနေထိုင်ပြီးမှ ဖြစ်ထွန်းလာသော ပစ္စည်းဥစ္စာ
    [Buddhist law] property acquired during the married life of a couple
    နာမ်

    လက်ထပ်မင်္ဂလာ

    [lɛʔtʰaʔmŋ̇galà]
    အိမ်ထောင် ပြုရေ။ မင်္ဂလာ ဆောင်ရေ။ လင်မယား အဖြစ်နှင့် နိန်ရေ
    အိမ်ထောင် ပြုသည်။ မင်္ဂလာ ဆောင်သည်။ လင်မယား အဖြစ်နှင့် နေသည်
    marry - wed
    ကြိယာ

    လက်ထပ်သင်

    [lɛʔtʰaʔθɪ̀ɴ]
    တတက်ကပ် သင်ပီးရေ။ စာရီး သင်စ အချေ၏ လက်ကို ငုံ့ထပ်ကိုင်ပနာ ထိမ်းမြား ရီးသင်ရေ
    အနီးကပ် သင်ပေးသည်။ စာရေး သင်စ ကလေး၏ လက်ကို ငုံ့ထပ်ကိုင်၍ လက်ထပ် ရေးသင်သည်
    teach
    ကြိယာ

    လက်ထိတ်

    [lɛʔtʰeɪʔ]
    အပြစ်ဟိသူရို့အား ဖမ်းဆီး ချုပ်နှောင်ဖို့အတွက် လက်တဖက်ကိုသော် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ နှစ်ဖက်ကိုသော် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ကွင်းစွပ် လျှိုပိတ်ရန် ပြုလုပ်ထားရေ တန်ဆာပလာ
    အပြစ်ယှိသူတို့အား ဖမ်းဆီး ချုပ်နှောင်ရန်အတွက် လက်တစ်ဖက်ကိုသော် လည်းကောင်း၊ နှစ်ဖက်ကိုသော် လည်းကောင်း ကွင်းစွပ် လျှိုပိတ်ရန် ပြုလုပ်ထားသော တန်ဆာပလာ
    manacles - handcuffs
    နာမ်

    လက်ထိလက်ရောက်

    [lɛʔtʰìlɛʔɹɔ́ɛʔ]
    တက်စားထားပနာ ပြုလုပ်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ လက်တွိ ကာယကံမြောက်။ ၂၊ ကိုယ့် လက်နှင့် ကိုင်တွယ်ဗျာယ် အရာပုဂ္ဂိုလ်၏ လက်သို့ ရောက်ရေ အထိ
    ကိုယ်စားထား၍ ပြုလုပ်ခြင်း မဟုတ်ပဲ လက်တွေ့ ကာယကံမြောက်။ ၂၊ မိမိကိုယ်တိုင် လက်နှင့် ကိုင်တွယ်လျက် အခြားပုဂ္ဂိုလ်၏ လက်သို့ ရောက်သည် အထိ
    (deliver) by hand directly to the hand of the addressee (do sth)in person - (commit sth) physically
    ကြိယာဝိသေသန

    လက်ထိုးပန်း

    [lɛʔtʰópáɴ]
    အထည်ထက်မာ အပ်ခြည် အဖြူအရဲ အစဟိစွာနန့် ပုံစံအမျိုးမျိုး ခြုပ်လုပ်သော ပန်းထိုးမျိုး
    အထည်ပေါ်တွင် အပ်ချည် အဖြူအနီ စသည်ဖြင့် ပုံစံအမျိုးမျိုး ချုပ်လုပ်သော ပန်းထိုးမျိုး
    embroidery
    နာမ်

    လက်ထုတ်

    [lɛʔtʰoʊʔ]
    ဓါတ်ပျက် ဝမ်းရောဂါမာ အခေါက်ကို ဆီးဖော်စပ်၍ အသုံးပြုရေ ဆီးဖက်ဝင် အပင်တမျိုး
    ဝမ်းကိုက် ဝမ်းရောဂါတွင် အခေါက်ကို ဆေးဖော်စပ်၍ အသုံးပြုသော ဆေးဖက်ဝင် အပင်တစ်မျိုး
    herbal plant
    နာမ်

    လက်ထောက်

    [lɛʔtʰɔ́ɛʔ]
    အကူအညီအဖြစ် လုပ်ဆောင်ရန် တာဝန် ထမ်းဆောင်သူ
    အကူအညီအဖြစ် လုပ်ဆောင်ရန် တာဝန် ထမ်းဆောင်သူ
    assistant rising cf တံကူ (See illus. at လှေ)
    နာမ်

    လက်ထောက်ချာ့

    [lɛʔtʰɔ́ɛʔɕà့]
    တဦးတယောက်၏ အကြောင်းအရာကို အထဲကျကျ သိသူ။ တဦးက အရာတဦးအား အသိပီးရေ။ လျှို့ဝှက် အထဲ သတင်းပီးသည်
    တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အကြောင်းအရာကို အတွင်းကျကျ သိသူ။ တစ်ဦးက အခြားတစ်ဦးအား အသိပေးသည်။ လျှို့ဝှက် အတွင်း သတင်းပေးသည်
    give inside information give inside information contributing towards the commission of a crime one who is privy to personal and confidential metter
    ကြိယာ