Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 321–340 of 1,963 words

    လ

    လက်ယပ်ခေါ်

    [lɛʔjaʔkʰɔ̀]
    တယောက်တလီအား နံဖီးသို့ လာစီရန် လက်ကိုမြှောက်ကာ လက်ဖျားကို အောက်ကို ချခြည် ထောင်ခြည် လှုပ်ရှားပြုကာ အချက်ပြရေ။ ကျွမ်းဝင်အမတ်၊ ကိုယ်နှင့်တမူ၊ ပွင့်ချင်းတူကေ၊ လူအသွတ်ကို လက်ယပ်ခေါ်ကျင်၊ နန်းရင်ခွင်မာ လက်သပ်ခြင်းရာ၊ ငါနှင့်မူလီ၊ တတူမှတ်ကေ၊ မတ်ဖလာလေ (
    တစ်စုံတစ်ယောက်အား အနီးသို့ လာစေရန် လက်ကိုမြှောက်ကာ လက်ဖျားကို အောက်သို့ ချချည် ထောင်ချည် လှုပ်ရှားပြုကာ အချက်ပြသည်။ ကျွမ်းဝင်အမတ်၊ ကိုယ်နှင့်တမူ၊ ပွင့်ချင်းတူကေ၊ လူအသွတ်ကို လက်ယပ်ခေါ်ကျင်၊ နန်းရင်ခွင်မှာ တိုင်ပင်ခြင်းရာ၊ ငါနှင့်မူလေ၊ အတူမှတ်ကေ၊ မတ်ဖလာလေ (
    beckon
    ကြိယာ

    လက်ယာ

    [lɛʔjà]
    အများအနိန်နန့် ထမင်းစားရာ၊ အရီးအသား ပြုရာမာ အသုံးပြုလေ့ ဟိသော လက်တည်ဟိရာဘက်။ မှတ်သားရန် နည်းနာအနိန်နန့် အဟိကို မျက်နှာမူထားပနာ ကိုယ့်ကိုယ်၏ တောင်ဘက်ကျသော ဘက်။ (ယင်းသည်ရို့ကိုပင် လက်ျာဘက်၊ ညာဘက်၊ ယာဘက်၊ ညာဘက် အစဟိစွာ ခေါ်မာရေ။
    များသောအားဖြင့် ထမင်းစားရာ၊ အရေးအသား ပြုရာ၌ အသုံးပြုလေ့ ယှိသော လက်တည်ယှိရာဘက်။ မှတ်သားရန် နည်းနာအားဖြင့် အရှေ့သို့ မျက်နှာမူထား၍ မိမိကိုယ်၏ တောင်ဘက်ကျသော ဘက်။ (ယင်းသည်တို့ကိုပင် လက်ျာဘက်၊ လက်ယာဘက်၊ ယာဘက်၊ ညာဘက် စသည် ခေါ်တွင်သည်။
    right-hand side
    နာမ်

    လက်ယား

    [lɛʔjá]
    (ဥပစာ)တစုံတရာကို ပြုလုပ်ဆောင်ရွက် လိုချင်ရေ့စိတ် ပြင်းပြရေ။ မောင်သာဖြူ အားမကျိုးအားမနာ ပြောလှားခရေအတွက် သတ်ချင်လိုက်တေရေ လက်ယား နီလိုက်တေ (အရပ်)
    (ဥပစာ)တစ်စုံတရာကို ပြုလုပ်ဆောင်ရွက် လိုချင်သည့်စိတ် ပြင်းပြသည်။ မောင်သာဖြူ အားမကျိုးအားမနာ ပြောလားခရေအတွက် သတ်ချင်လိုက်တေရေ လက်ယား နီလိုက်တေ (အရပ်)
    have an itching for(doing something) - be eager (to do something)
    နာမဝိသေသန

    လက်ယာရံ

    [lɛʔjàɹံ]
    မြတ်စွာဘုရား သခင်၏ ညာဘက်မှ ခစား၊ သီတင်း သုံးတော် မူသော အသျှင် သာရိပုတ္တရာအစဟိရေ သာဝကကြီးများ
    မြတ်စွာဘုရား သခင်၏ လက်ယာဘက်မှ ခစား၊ သီတင်း သုံးတော် မူသော အသျှင် သာရိပုတ္တရာစသော သာဝကကြီးများ
    Buddha’s disciple-arhat who sits on the right flank of the Buddha
    နာမ်

    လက်ယာရစ်

    [lɛʔjàɹɪʔ]
    ညာဘက်ကို အထဲက ထားပနာ ရစ်လှည့်၍ ဝိုင်းပတ်ရရေ လမ်း
    လက်ယာဘက်ကို အတွင်းမှ ထား၍ ရစ်လှည့်၍ ဝိုင်းပတ်ရသော လမ်း
    clockwise
    နာမ်

    လက်ယိုင်း

    [lɛʔjáɪɴ]
    စပါးကြိတ်ဆုံ လက်တံလည်ယောင် လက်နှင့်ကိုင်ပနာ မွှေ့ရမ်းပီးရရေ ကြိုးနှင့် ဆွဲတုပ်ထားရေ့ လက်ကိုင်တံ
    စပါးကြိတ်ဆုံ လက်တံလည်အောင် လက်နှင့်ကိုင်၍ မွှေ့ရမ်းပေးရသော ကြိုးနှင့် ဆွဲတုပ်ထားသည့် လက်ကိုင်တံ
    handle
    နာမ်

    လက်ယိုင်း၂

    [lɛʔjáɪɴ၂]
    လက်နန့် တခုတရီ ပြုလုပ်မည့် ဆဲဆဲကာလ။ မောင်သာဖြူကို သတ်ဖို့လို့ လက်ယိုင်း ခီဗျာယ် (အရပ်)
    လက်ဖြင့် တစ်စုံတစ်ခု ပြုလုပ်မည့် ဆဲဆဲကာလ။ မောင်သာဖြူကို သတ်ဖို့လို့ လက်ယိုင်း ခီဗျာယ် (အရပ်)
    none
    နာမ်

    လက်ယောင်

    [lɛʔjàʊɴ]
    သတိ လစ်ဟင်းမှုကြောင့် ယွင်းချွန်စွာ ပြုလုပ်မိရေ။ သာမန် အနိန်နန့် ပြုမိဖွယ် မဟိသည့် အရာကို မတော်တဆ ပြုမူမိရေ။ ငါကလေ့ သတိမထားမိလို့ လက်ယောင်ပြီးကေ တောင်ဆိုကေ မြောက်မာ လားခရေ မလားယေ (အရပ်)
    သတိ လစ်ဟင်းမှုကြောင့် ယွင်းချွန်စွာ ပြုလုပ်မိသည်။ သာမန် အားဖြင့် ပြုမိဖွယ် မယှိသည့် အရာကို မတော်တဆ ပြုမူမိသည်။ ငါကလည်း သတိမထားမိလို့ လက်ယောင်ပြီးကေ တောင်ဆိုကေ မြောက်မှာ လားခရေ မလားယေ (အရပ်)
    accidentally
    ကြိယာ

    လက်ယှက်

    [lɛʔʃɛʔ]
    ဇာဘက် လက်များဟိ အကြားသို့ ယာဘက် လက်မှ လက်ချောင်းများ လျှိုသွင်း ပူးကပ်ရေ။ တဖက် လက်ဝါး အပေါ် တဖက် လက်ပူးကပ် ထပ်ထားရေ
    ဘယ်ဘက် လက်များယှိ အကြားသို့ ယာဘက် လက်မှ လက်ချောင်းများ လျှိုသွင်း ပူးကပ်သည်။ တစ်ဘက် လက်ဝါး အပေါ် တစ်ဘက် လက်ပူးကပ် ထပ်ထားသည်
    put two palms together with fingers intelaced
    ကြိယာ

    လက်ယှက်ခံ

    [lɛʔʃɛʔkʰံ]
    လူသူ အလွန် များပြား စည်ကားရေ။ ဈီးသည်မရို့၊ သွားသူတမူ၊ လာသူတတန်၊ လက်ယှက်ခံလို့
    လူသူ အလွန် များပြား စည်ကားသည်။ ဈီးသည်မတို့၊ သွားသူတမူ၊ လာသူတတန်၊ လက်ယှက်ခံလို့
    crowded
    ကြိယာ

    လက်ယှက်တိုး

    [lɛʔʃɛʔtó]
    လူသူ အလွန် များပြား စည်ကားရေ။ ဈီးသည်မရို့၊ သွားသူတမူ၊ လာသူတတန်၊ လက်ယှက်ခံလို့
    လူသူ အလွန် များပြား စည်ကားသည်။ ဈီးသည်မတို့၊ သွားသူတမူ၊ လာသူတတန်၊ လက်ယှက်ခံလို့
    crowded
    ကြိယာ

    လက်ယှုတ်

    [lɛʔʃoʊʔ]
    လက်အငြိမ် မနေပဲ မပြုသင့်ရာ ပြုရေ။ မစဉ်းမစားပဲ ပျက်စီးဖွယ် တခုခုကို အမှတ်မထင် ပြုမူရေ။ ၂ (ဥပစာ) ခိုးဝှက်သည်
    လက်အငြိမ် မနေပဲ မပြုသင့်ရာ ပြုသည်။ မစဉ်းမစားပဲ ပျက်စီးဖွယ် တစ်ခုခုကို အမှတ်မထင် ပြုမူသည်။ ၂ (ဥပစာ) ခိုးဝှက်သည်
    toy with things - fiddle with things [ fig. ] have kleptomaniacal tendency
    ကြိယာ

    လက်ယှောင်

    [lɛʔʃàʊɴ]
    ကိုယ့်ဆောင်ရွက်ရဖို့့ တာဝန်ကို မပြုလုပ်ပဲ လွှဲဖယ်နိန်ရေ။ ၂၊ ကိုယ့်မယား၏ အစ်မနှင့် ကိုယ့်နှင့် မတ်နှင့် မရီးလက်နန့် တခုတရီ ပေးခြင်း၊ ယူခြင်းကို မပြုလုပ်ရ ယှောင်ကြဉ်ရာရေ
    မိမိဆောင်ရွက်ရမည့် တာဝန်ကို မပြုလုပ်ပဲ လွှဲဖယ်နေသည်။ ၂၊ မိမိမယား၏ အစ်မနှင့် မိမိနှင့် မတ်နှင့် မရီးလက်ဖြင့် တစ်စုံတစ်ခု ပေးခြင်း၊ ယူခြင်းကို မပြုလုပ်ရ ရှောင်ကြဉ်ရာသည်
    accidentally
    ကြိယာ

    လက်ရက်

    [lɛʔɹɛʔ]
    တခုတရီ မကောင်းမှုပြုဖို့ကို စိတ်ဆန္ဒ တွန်တိုခြင်း ဖြစ်တေ
    တစ်စုံတစ်ခု မကောင်းမှုပြုရန်ကို စိတ်ဆန္ဒ တွန်တိုခြင်း ဖြစ်သည်
    be stingy
    ကြိယာ

    လက်ရက်၂

    [lɛʔɹɛʔ၂]
    လက်ရက် ရက်ကန်းနန့် ရက်လုပ်ထားရေ အထည်
    လက်ရက် ယက်ကန်းဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော အထည်
    hand woven cloth
    နာမ်

    လက်ရက်ထည်

    [lɛʔɹɛʔtʰɛ̀]
    လက်ရက် ရက်ကန်းဖြင့် ရက်လုပ်ထားရေ အထည်
    လက်ရက် ယက်ကန်းဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော အထည်
    hand woven cloth
    နာမ်

    လက်ရင်း

    [lɛʔɹɪ́ɴ]
    တခုတရီ၏ ရိုးတံ အစဟိစွာ့ အရင်းပိုင်း ကျသော
    တစ်စုံတစ်ခု၏ ရိုးတံ စသည့် အရင်းပိုင်း ကျသော
    base of hand
    နာမဝိသေသန

    လက်ရင်းသား

    [lɛʔɹɪ́ɴθá]
    ကျွဲ၊ နွား အစဟိစွာ၏ လက်ရင်းပိုင်း အသား
    ကျွဲ၊ နွား စသည်၏ လက်ရင်းပိုင်း အသား
    meat
    နာမ်

    လက်ရင်းသီး

    [lɛʔɹɪ́ɴθï]
    ပထမ အဦးအလျင် သီးသော အသီး
    ပထမ အဦးအလျင် သီးသော အသီး
    first fruit
    နာမ်

    လက်ရဖမ်း

    [lɛʔɹpʰáɴ]
    လက်ထဲအရ မိအောင် ဖမ်းဆီးသည်
    လက်ထဲအရ မိအောင် ဖမ်းဆီးသည်
    catch - seize - apprehend
    ကြိယာ