Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 161–180 of 1,963 words

    လ

    လက်ဆီးရီ

    [lɛʔsʰïɹí]
    ငါးဟင်း စစွာကို ကိုင်တွယ်၍ လက်ဆီးသော အညစ်အကြီး ရေ
    ငါးဟင်း စသည်ကို ကိုင်တွယ်၍ လက်ဆေးသော အညစ်အကြေး ရေ
    water in a fingerbowl
    နာမ်

    လက်ဆီးအိုး

    [lɛʔsʰïʔó]
    လက်ကို ဆီးကြောရန် ရေထည့် ထားရေ ခွက်တမျိုးမျိုး။ ဇရုံ
    လက်ကို ဆေးကြောရန် ရေထည့် ထားသော ခွက်တစ်မျိုးမျိုး။ ဇလုံ
    wash basin - finger bowl
    နာမ်

    လက်ဆုပ်

    [lɛʔsʰoʊʔ]
    လက်ငါးချောင်းကို အထဲကို ကွေးခေါက်ထားပနာ ထိနိန်ရေ လက်ဝါးခေါက်။ ၂၊ လက်နန့် ဆုပ်ကိုင်ပနာ ရရေ ပမာဏ
    လက်ငါးချောင်းကို အတွင်းသို့ ကွေးခေါက်ထား၍ ထိနေသော လက်ဝါးခေါက်။ ၂၊ လက်ဖြင့် ဆုပ်ကိုင်၍ ရသော ပမာဏ
    clenched hand unit of dry measure equivalent to a fistful (or two လက်ဆွန်း of grain)
    နာမ်

    လက်ဆုပ်ကြီး

    [lɛʔsʰoʊʔt͡ɕï]
    လက်ဆုပ်ကား နိုင်သမျှ ကိုင်တွယ် ပြုလုပ်ရေ ပမာဏ။ စပါးကို လက်ဆုပ်ကြီး ကိုင်လို့ ရိတ်တေ (တေး)
    လက်ဆုပ်ကား နိုင်သမျှ ကိုင်တွယ် ပြုလုပ်သော ပမာဏ။ စပါးကို လက်ဆုပ်ကြီး ကိုင်လို့ ရိတ်တေ (တေး)
    red-handed
    နာမ်

    လက်ဆုပ်လက်ကိုင်

    [lɛʔsʰoʊʔlɛʔkàɪɴ]
    အထောက်အထား ခိုင်လုံထင်ရှားစွာ။ မျက်မြင် လက်တွိအနိန်နန့်။ ၂၊ မူလအရင်းခံ ငွီကြီး အစဟိစွာ့အနိန်နန့်။ အဲ …အလုပ် လုပ်ဖို့ဆိုစွာ ကိုယ်ရို့မာ လက်ဆုပ်လက်ကိုင် တခုလည်း မဟိပဲ ဇာကိုကိုင်တွယ်လို့ အလုပ် လုပ်ဖို့လဲ (အရပ်)။ အလုပ် လုပ်ဖို့အတွက် မောင်မဲတယောက်ကိုလေ့ လက်ဆ
    အထောက်အထား ခိုင်လုံထင်ရှားစွာ။ မျက်မြင် လက်တွေ့အားဖြင့်။ ၂၊ မူလအရင်းခံ ငွေကြေး စသည့်အားဖြင့်။ အဲ …အလုပ် လုပ်ဖို့ဆိုစွာ မိမိတို့မှာ လက်ဆုပ်လက်ကိုင် တစ်ခုလည်း မဟိပဲ ဇာကိုကိုင်တွယ်လို့ အလုပ် လုပ်ဖို့လဲ (အရပ်)။ အလုပ် လုပ်ဖို့အတွက် မောင်မဲတစ်ယောက်ကိုလည်း လက်ဆ
    (be caught) red-handed beyond doubt - unquestionably expressly
    ကြိယာဝိသေသန

    လက်ဆောင်

    [lɛʔsʰàʊɴ]
    မေတ္တာနန့် လည်ကောင်း၊ ကျေးဇု တုန့်ပြန်ရေ့ အနေနန့် ပင်ဖြစ်ဖြစ် ပီးကမ်းသော ဝန်
    မေတ္တာဖြင့် လည်ကောင်း၊ ကျေးဇူး တုန့်ပြန်သည့် အနေဖြင့် လည်းကောင်း ပေးကမ်းသော ပစ္စည်း
    present - gift
    နာမ်

    လက်ဆောင်စား

    [lɛʔsʰàʊɴsá]
    စုံဖက်ရေ။ ထိမ်းမြားရေ။ မမာ့နှင့် ယောက်ျား ချစ်ကြိုက်၍ သဘောတူ ရငြားကေလေ့ လက်ဆောင်မစား စုံဖက် ထိမ်းမြားခြင်းကို မပြုကေ လင်မယား မမည်ပါ။ ရရေ သားသမီးကိုလေ့ (ဖမဲ့) တလင်းသားခေါ်ပနာ ရွီးချယ်ခြင်းကို ပြုကတ်ပါရေ။ မိဖနှစ်ပါး၊ မစုံဖက်က၊ မယားမမည်၊ သားမမည်က
    ထိမ်းမြားသည်။ လက်ထပ်သည်။ မိန်းမနှင့် ယောက်ျား ချစ်ကြိုက်၍ သဘောတူ ရငြားသော်လည်း လက်ဆောင်မစား ထိမ်းမြား လက်ထပ်ခြင်းကို မပြုပါက လင်မယား မမည်ပါ။ ရသည့် သားသမီးကိုလည်း (ဖမဲ့) တလင်းသားခေါ်၍ ရွေးချယ်ခြင်းကို ပြုကြပါသည်။ မိဖနှစ်ပါး၊ မထိမ်းမြားက၊ မယားမမည်၊ သားမမည်က
    none
    ကြိယာ

    လက်ဆောင်တုံ့

    [lɛʔsʰàʊɴto̰ʊɴ]
    တုံ့ပြန်ပနာ လက်ဆောင် ပီးရေ
    တုံ့ပြန်၍ လက်ဆောင် ပေးသည်
    give a present or gift in return
    ကြိယာ

    လက်ဆောင်တုံ့၂

    [lɛʔsʰàʊɴto̰ʊɴ၂]
    လက်ဆောင်ပီးသူအား တုံ့ပြန်ပနာ ပီးရေ့ ဝန်
    လက်ဆောင်ပေးသူအား တုံ့ပြန်၍ ပေးသည့် ပစ္စည်း
    gift or present given in return
    နာမ်

    လက်ဆောင်ထိုး

    [lɛʔsʰàʊɴtʰó]
    တခုတရီသော အကျိုးကို မျှော်စပ်၍ လာဘ်ထိုးသည်
    တစ်စုံတစ်ခုသော အကျိုးကို မျှော်ကိုး၍ လာဘ်ထိုးသည်
    bribe
    ကြိယာ

    လက်ဆွ

    [lɛʔsʰw]
    လက်အငြိမ်မနိန်ဘဲ မပြုသင့်ရာ ပြုရေ။ မစဉ်းမစားပဲ ပျက်စီးဖွယ် တခုခုကို အမှတ်မထင် ပြုမူရေ။ ၂၊ (နမူနာ) ခိုးဝှက်သည်
    လက်အငြိမ်မနေဘဲ မပြုသင့်ရာ ပြုသည်။ မစဉ်းမစားပဲ ပျက်စီးဖွယ် တစ်ခုခုကို အမှတ်မထင် ပြုမူသည်။ ၂၊ (ဥပမာ) ခိုးဝှက်သည်
    toy with things - fiddle with things [ fig. ] have kleptomaniacal tendency
    ကြိယာ

    လက်ဆွဲကုန်ပုတ်

    [lɛʔsʰwɛkòʊɴpoʊʔ]
    (ဘန်း)မမာ့ရို့၏ ရင်နို့သီး။ နို့
    (ဘန်း)မိန်းမတို့၏ ရင်သားမြတ်။ နို့
    breast
    နာမ်

    လက်ဆွဲခရင်း

    [lɛʔsʰwɛkʰɹɪ́ɴ]
    ဝါး၊ ကြိမ်၊ နွယ် အစဟိစွာနန့် ရက်လုပ်ထားရေ့ လက်ကိုင် ပါဟိသော ထည့်စရာ
    ဝါး၊ ကြိမ်၊ နွယ် စသည်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသည့် လက်ကိုင် ပါယှိသော ထည့်စရာ
    hand-basket
    နာမ်

    လက်ညှိုး

    [lɛʔɲ̯ó]
    လူ၏လက်မနှင့် လက်လယ် အကြားဟိ လက်ချောင်း
    လူ၏လက်မနှင့် လက်လယ် အကြားယှိ လက်ချောင်း
    forefinger - indexfinger
    နာမ်

    လက်ညှိုးထိုး

    [lɛʔɲ̯ótʰó]
    လက်ညှိုး တချောင်းကို ထိုးပြသော အနိန်နန့် တယောက်တလီကို ညွှန်းပြရေ။ ၂၊ ယိုးစွပ်ရေ။ ၃၊ ဒေါသ မာန်မာနနန့် ပြောဆိုရေ။ ၄၊ (နမူနာ) ကဲ့၏ ရှုတ်ချရေ
    လက်ညှိုး တစ်ချောင်းကို ထိုးပြသော အားဖြင့် တစ်စုံတစ်ယောက်ကို ညွှန်းပြသည်။ ၂၊ စွပ်စွဲသည်။ ၃၊ ဒေါသ မာန်မာနဖြင့် ပြောဆိုသည်။ ၄၊ (ဥပမာ) ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချသည်
    point one’s finger at a person or thing - finger sb [as in ~စွပ်စွဲသည်] [fig.] scorn
    ကြိယာ

    လက်ညှိုးထောင်

    [lɛʔɲ̯ótʰàʊɴ]
    လက်ညှိုးတချောင်းကို ထောင်ပြခြင်းနန့် ကိုယ့်အား ထောက်ခံကြောင်း သိရရေ။ (သဘောတူသူ လက်ညှိုးထောင် ကတ်ပါ။
    လက်ညှိုးတစ်ချောင်းကို ထောင်ပြခြင်းဖြင့် မိမိအား ထောက်ခံကြောင်း သိရသည်။ (သဘောတူသူ လက်ညှိုးထောင် ကတ်ပါ။
    give a sign of assent by raising one’s forefinger
    ကြိယာ

    လက်ညှိုးမုန့်

    [lɛʔɲ̯ómòʊɴ့]
    ဂျုံမုန့်မာ နို့၊ သကြား ရောဖက်၍ အချောင်းငယ်များ ပြုလုပ်ပြီးကေ ပေါင်းဖိုမာ ဖုတ်ထားရေ စားဖွယ်
    ဂျုံမုန့်တွင် နို့၊ သကြား ရောဖက်၍ အချောင်းငယ်များ ပြုလုပ်ပြီး ပေါင်းဖိုတွင် ဖုတ်ထားသော စားဖွယ်
    forefinger snack
    နာမ်

    လက်တံ

    [lɛʔtံ]
    ပင်မကြီးမှ ဖီးသို့ ဖြာထွက်သော အကိုင်းအခက်။ ၂၊ တူးမြောင်းကြီးမှ ဖီးသို့ ဖြာ၍ သွယ်ဖောက် ထားရေ မြောင်းငယ်
    ပင်စည်မှ ဘေးသို့ ဖြာထွက်သော အကိုင်းအခက်။ ၂၊ တူးမြောင်းကြီးမှ ဘေးသို့ ဖြာ၍ သွယ်ဖောက် ထားသော မြောင်းငယ်
    upper limb - arm - forelimb branch of a tree or plant hand of a clock (time piece) engine driving shaft branch of an irrigation canal - feeder canal Also မူးလက်တံ
    နာမ်

    လက်တကမ်း

    [lɛʔtkáɴ]
    လက်-လက်ချင်း ထိမိအောင်သော အပိုင်းအရာ။ ၂၊ လက်မောင်း တဆန့် အကွာအဝီး
    လက်-လက်ချင်း ထိမိအောင်သော အပိုင်းအခြား။ ၂၊ လက်မောင်း တဆန့် အကွာအဝေး
    arm’s length [fig.] within one’s reach
    နာမ်

    လက်တက်

    [lɛʔtɛʔ]
    မြစ်မကြီး၊ ချောင်းမကြီးထဲကို စီးဝင်သော မြစ်ငယ်၊ ချောင်းငယ်။ ၂၊ လက်ချောင်း ငါးချောင်းထက် အပြင် အပိုပေါက်သော လက်ပွားငယ်။ (လက်ချောင်းငယ်။
    မြစ်မကြီး၊ ချောင်းမကြီးထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်ငယ်၊ ချောင်းငယ်။ ၂၊ လက်ချောင်း ငါးချောင်းထက် အပြင် အပိုပေါက်သော လက်ပွားငယ်။ (လက်ချောင်းငယ်။
    extra finger - sexidigitate digit Also တက်ပူး tributary of a river offshoot from a limb of a plant or a tree
    နာမ်