Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 1,861–1,880 of 1,963 words

    လ

    လှမ်း

    [ɬáɴ]
    ခြေတဖက် ချင်းစီ ချီချကတ်ွ၍ ရွိရေ။ ၂၊ ထိနိုင်စွမ်းလောက်သော အကွာဟိ တစုံတရာ ဝန်ကိုယူပနာ ပေးစီရေ။ ကဝါငယ်သည်၊ တွန်မြည်တောက်ကာ၊ လှမ်းကာယူကေ၊ လက်တော်ရောက်ကေ (နတ်သိုက်)
    ခြေတစ်ဘက် ချင်းစီ ချီချကြွ၍ ရွေ့လျားသည်။ ၂၊ ထိနိုင်စွမ်းလောက်သော အကွာယှိ တစ်စုံတရာ ပစ္စည်းကိုယူ၍ ပေးစေသည်။ ကဝါငယ်သည်၊ တွန်မြည်တောက်ကာ၊ လှမ်းကာယူကေ၊ လက်တော်ရောက်လျှင် (နတ်သိုက်)
    step - pace [as in ခြီ~-] reach out [as in မမီရေ ပန်းကို တုံးခု၍~-] hand sth to ab [as in စားတော် ကွမ်းအုပ်ကို~လိုက်ပါ။] be far [as in ရွာနှင့်~-]
    ကြိယာ

    လှမ်း၂

    [ɬáɴ၂]
    အချိန်ကာလ စိကေချေ ကွာသော
    အချိန်ကာလ အနည်းငယ် ကွာသော
    time different
    နာမဝိသေသန

    လှမ်းလှမ်းကြီး

    [ɬáɴɬáɴt͡ɕï]
    ကဂေါင်းဝီးသော။ နီးစပ်မှုမဟိသော။ ကဂေါင်းဝီးကွာသော။ တခုနန့်တခု၊ အကြာခရီးတာ ကျယ်ပြောသော
    အလွန်ဝေးသော။ နီးစပ်မှုမယှိသော။ အလွန်ဝေးကွာသော။ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ အကြာခရီးတာ ကျယ်ပြောသော
    be distant - be difficult to attain
    နာမဝိသေသန

    လှမ်းလှမ်းသျှေ

    [ɬáɴɬáɴʃè]
    မနီးလွန်း မဝီးလွန်းသော အကွာအဝီး။ မလှမ်းမကမ်း
    မနီးလွန်း မဝေးလွန်းသော အကွာအဝေး။ မလှမ်းမကမ်း
    short distance
    နာမ်

    လှယာ

    [ɬjà]
    ခံမားဟိ အရသာကို ခံစားတတ်ရေ လှုပ်ရှားနှိုင်ရေ အသားစိုင်
    ခံတွင်းယှိ အရသာကို ခံစားတတ်သော လှုပ်ရှားနိုင်သည့် အသားစိုင်
    tonsil
    နာမ်

    လှယာကျိုး

    [ɬjàt͡ɕó]
    (ဥပစာ) တခုတရီသော ပြောဆိုမှုကို ပုံမှန် ပြောဆိုနီကျ ဖြစ်ရေ။ ပြောကျင့် ဖြစ်နီသော
    (ဥပစာ) တစ်စုံတစ်ခုသော ပြောဆိုမှုကို ပုံမှန် ပြောဆိုနေကျ ဖြစ်သော။ ပြောကျင့် ဖြစ်နေသော
    stereotyped expression
    နာမဝိသေသန

    လှယာခင်

    [ɬjàkʰɪ̀ɴ]
    ခံမား ပစ အာခေါင်ထဲဟိ လျှာ၏ အရင်းပိုင်းစွန်း
    ခံတွင်း ပါးစပ် အာခေါင်ထဲယှိ လျှာ၏ အရင်းပိုင်းစွန်း
    tonsil
    နာမ်

    လှယာစက်အာစက်

    [ɬjàsɛʔʔsɛʔ]
    လူတိအား လေးစား နှိုင်လောက်ယောင် ပြောနိုင်ဆိုနှိုင်စွမ်း၊ ပြဌာန်း သတ်မှတ်ထားရေ ဥပဒေအမိန့် အာဏာ တည်စီနှိုင်စွမ်း
    သူတစ်ပါးအား လေးစား နိုင်လောက်အောင် ပြောနိုင်ဆိုနိုင်စွမ်း၊ ပြဌာန်း သတ်မှတ်ထားသော ဥပဒေအမိန့် အာဏာ တည်စေနိုင်စွမ်း
    power to command obedience - charisma
    နာမ်

    လှယာပါး

    [ɬjàpàး]
    စကားကို အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ပြောဆိုနှိုင်စွမ်း ဟိသည်
    စကားကို အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ပြောဆိုနိုင်စွမ်း ယှိသည်
    be clever in conversation
    ကြိယာ

    လှယာရည်

    [ɬjàɹɛ̀]
    လျှာပတ်ဝန်းကျင်မှ စိမ့်ယိုထွက်သော အရည်
    လျှာပတ်ဝန်းကျင်မှ စိမ့်ယိုထွက်သော အရည်
    saliva
    နာမ်

    လှယာရည်ကျ

    [ɬjàɹɛ̀t͡ɕ]
    တခုတရီသော အစားအစာကို မြင်တွိရရေအခါ အလွန်တရာ စားလိုစိတ်နန့် ခံမား၌ လျှာရည် စိမ့်ထွက် ယိုကျရေ။ ၂၊ ကချေတိ၏ ပစခံမားမှ အရည်များ ပစအပြင်သို့ ယိုထွက် စီးဆင်းရေ
    တစ်စုံတစ်ရာသော အစားအစာကို မြင်တွေ့ရသောအခါ အလွန့်အလွန် စားလိုစိတ်ဖြင့် ခံတွင်း၌ လျှာရည် စိမ့်ထွက် ယိုကျသည်။ ၂၊ ကလေးများ၏ ပါးစပ်ခံတွင်းမှ အရည်များ ပါးစပ်အပြင်သို့ ယိုထွက် စီးဆင်းသည်
    salivate - water at the mouth - (of a child) drool - (fig) crave for
    ကြိယာ

    လှယာရည်ခံ

    [ɬjàɹɛ̀kʰံ]
    အချေများမာ ပစမှ ယိုစီးကျသော လားရည်တိကို မစွတ်စိုရယောင် လိုင်ဖင်းမာ ကြိုးတပ်ပြီးကေ ရင်ဖတ်ထက်မာ တင်ထားပနာ ဆွဲခံထားရေ အဝတ်ချာလေး
    ကလေးငယ်များတွင် ပါးစပ်မှ ယိုစီးကျသော သွားရည်များကို မစွတ်စိုရအောင် လည်ပင်းတွင် ကြိုးတပ်၍ ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် တင်ထား၍ ဆွဲခံထားသော အဝတ်စလေး
    bib
    နာမ်

    လှယာရည်ယို

    [ɬjàɹɛ̀jÒ]
    တခုတရီသော အစားအစာကို မြင်တွိရရေအခါ အလွန်တရာ စားလိုစိတ်နန့် ခံမား၌ လျှာရည် စိမ့်ထွက် ယိုကျရေ။ ၂၊ ကချေတိ၏ ပစခံမားမှ အရည်များ ပစအပြင်သို့ ယိုထွက် စီးဆင်းရေ
    တစ်စုံတစ်ရာသော အစားအစာကို မြင်တွေ့ရသောအခါ အလွန့်အလွန် စားလိုစိတ်ဖြင့် ခံတွင်း၌ လျှာရည် စိမ့်ထွက် ယိုကျသည်။ ၂၊ ကလေးများ၏ ပါးစပ်ခံတွင်းမှ အရည်များ ပါးစပ်အပြင်သို့ ယိုထွက် စီးဆင်းသည်
    salivate - water at the mouth - (of a child) drool - (fig) crave for
    ကြိယာ

    လှယော့ပီး

    [ɬjɔ̰pï]
    တံပက်လူ၏ အလိုသို့ လိုက်လျောရေ။ လျော့အောင် ပြုသည်
    တစ်ဘက်သား၏ အလိုသို့ လိုက်လျောသည်။ လျော့အောင် ပြုသည်
    accede to someone’s request - wish etc - comply with - go along with
    ကြိယာ

    လှယ်

    [ɬɛ̀]
    အရာ တခုတရီကို အရာ တခုခုနှင့် ပြောင်းလဲရေ။ ၂၊ တခုတရီသော ဝန်ကို ထည့်စရာ တခုတရီမှ တခုသို့ ပြောင်းသည်
    အခြား တစ်စုံတစ်ရာကို အခြား တစ်ခုခုနှင့် ပြောင်းလဲသည်။ ၂၊ တစ်စုံတစ်ခုသော ပစ္စည်းကို ထည့်စရာ တစ်စုံတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ပြောင်းသည်
    ( of things ideas experiences etc ) exchange [as in တွေးခေါ်~] barter (of things) transfer from one receptacle to another [as in တောင်းထဲမှ ဆန်ကို အိုးထဲသို့~-]
    ကြိယာ

    လှယ်သွယ်

    [ɬɛ̀θwɛ̀]
    အပြန်အလှန် ကူးလူး ဆက်သွယ်ရေ။ ၂၊ တခုမှ တခုသို့ ပြောင်းလဲရေ။ ဖလှယ်သည်
    အပြန်အလှန် ကူးလူး ဆက်သွယ်သည်။ ၂၊ တစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲသည်။ ဖလှယ်သည်
    change - alter - exchange [as in တိုက်ရိုက်ပြော၊ စကား~မနီကေ] shuttle [as in မြို့တွင်းမှာ လားလာ~နိုင်ရေ]
    ကြိယာ

    လှရောင်ထုတ်

    [ɬɹàʊɴtʰoʊʔ]
    စွမ်းရည်သတ္တိ တခုခုကြောင့် ဝမ်းသာအားရ ဖြစ်တေ။ တပြောင်ပြောင်လေ၊ လှရောင်ထုတ်လို့၊ အဂေါင့်အဟတ်၊ လင်ဖြစ်တုံကေ၊ ပုဏ္ဏားကြီးကို၊ စိတ်လွတ်ဝမ်းသာ၊ ပြောခြင်းရာကား (ဥဒိန်)
    စွမ်းရည်သတ္တိ တစ်ခုခုကြောင့် ဝမ်းသာအားရ ဖြစ်သည်။ တပြောင်ပြောင်လေ၊ လှရောင်ထုတ်လို့၊ အဟုတ်အဟတ်၊ လင်ဖြစ်တုံကေ၊ ပုဏ္ဏားကြီးကို၊ စိတ်လွတ်ဝမ်းသာ၊ ပြောခြင်းရာကား (ဥဒိန်)
    satisfied by somepower
    ကြိယာ

    လှလှ

    [ɬɬ]
    သီသပ်သော၊ အစွမ်းအစ သိပ်မထွက် သိပ်သည်း ကျစ်လျစ်သော။ ချပ်ရပ်သော လောင်းလျာမင်းလှ၊ ငှက်ဂဠုန်ကို၊ မြင်ပါရလို့၊ လှလှထိုင်ကာ။ (ထာနု)
    သေသပ်သော၊ အစွမ်းအစ သိပ်မထွက် သိပ်သည်း ကျစ်လျစ်သော။ ချပ်ရပ်သော လောင်းလျာမင်းလှ၊ ငှက်ဂဠုန်ကို၊ မြင်ပါရလို့၊ လှလှထိုင်ကာ။ (ထာနု)
    thoroughly - completely - fully [as in နေရစားရ~ပပရာ၊ ဒုက္ခ~ဖြစ်လို့]
    နာမဝိသေသန

    လှလှကြီး

    [ɬɬt͡ɕï]
    လိုခြင်း၊ ကျန်လိုက်စွာတိ မဟိပဲ ဟိသင့်သမျှ လောက်စွာ။ ပြည့်ပြည့် စုံစုံ အနိန်နန့်။ ၂၊ ကျီနပ်မှု မဟိ၍ ရန်ငြိုး ဖွဲ့ထားရေအနိန်နန့်၊ ဒေတခေါက်ခါတော့ မင်းနန့် ငါနန့် လှလှကြီး တွိ.ကတ်ရဖို့ဗျာယ်။ (အရပ်)
    လိုခြင်း၊ ကြွင်းကျန်ခြင်း မယှိပဲ ယှိသင့်သမျှ ပြည့်ဝစွာ။ ပြည့်ပြည့် စုံစုံ အားဖြင့်။ ၂၊ ကျေနပ်မှု မယှိ၍ ရန်ငြိုး ဖွဲ့ထားသောအားဖြင့်၊ ဒေတစ်ခေါက်ခါတော့ မင်းနန့် ငါနန့် လှလှကြီး တွိ.ကတ်ရဖို့ဗျာယ်။ (အရပ်)
    thoroughly - completely - fully [as in နေရစားရ~တွိ.ရေ၊ ဒုက္ခ~ဖြစ်လို့]
    ကြိယာဝိသေသန

    လှလှပြ

    [ɬɬpɹ]
    ကကောင်းမွန်မွန်၊ ပပိတ်သသိပ်၊ သသပ်ရရပ်၊ အိမ်သို့ ရောက်တေခါရာ လှလှပြ ငါးခူသားနန့် တဝဆွဲခီဖို့ဗျာယ် (အရပ်)
    ကောင်းကောင်းမွန်မွန်၊ သေသေသပ်သပ်၊ သပ်သပ်ရပ်ရပ်၊ အိမ်ကို ရောက်တေခါရာ လှလှပြ ငါးခူသားနန့် တဝဆွဲခီဖို့ဗျာယ် (အရပ်)
    be neat - be tidy
    ကြိယာဝိသေသန