Dictionary Entries
Showing 381–400 of 635 words
ဝ
ဝိရောဓိ
[wìɹɔ́dʱì]
Arakanese:
ရေနှင့်အဆိပ်၊ အပူနှင့်အအီး၊ အဖိုနှင့်အမ အစဟိစွာ့ ဆန့်ကျင်ဘက်။ အစုံအစုံအနိန်နန့် အပြန်အလှန် ဆန့်ကျင်နိန်ရေ သဘောတရား (ဝါရိဒေါ - ရေကိုပီးတတ်ရေ၊ မေဃော - မိုဃ်းသည်၊ ဇနံ - လူအပေါင်းကို၊ သုခယတိ - ချမ်းသာစီ၏။ ဝါရီဒေါ - အဆိပ်ကို ပီးတတ်ရေ၊ မေဃော - မိုဃ်းရေ။ ဇနံ - လူ
Burmese:
ရေနှင့်အဆိပ်၊ အပူနှင့်အအေး၊ အဖိုနှင့်အမ စသည့် ဆန့်ကျင်ဘက်။ အစုံအစုံ အားဖြင့် အပြန်အလှန် ဆန့်ကျင်နေသော သဘောတရား (ဝါရိဒေါ - ရေကိုပေးတတ်သော၊ မေဃော - မိုဃ်းသည်၊ ဇနံ - လူအပေါင်းကို၊ သုခယတိ - ချမ်းသာစေ၏။ ဝါရီဒေါ - အဆိပ်ကို ပေးတတ်သော၊ မေဃော - မိုဃ်းသည်။ ဇနံ - လူ
English:
law of contradiction - antipathy [Pali ဝိရောဓိ]
Grammar Note:
နာမ်
ဝိလုပ်
[wìloʊʔ]
Arakanese:
ဝင့်ကြွားသော အမူအရာ ဖြစ်တေ။ ဇာလဲဝေး မာနထားထားသျှေနန့် ဝိလုပ်နီရေ (အရပ်)
Burmese:
ဝင့်ကြွားသော အမူအရာ ဖြစ်သည်။ ဇာလဲဝေး မာနထားထားသျှေနန့် ဝိလုပ်နီရေ (အရပ်)
English:
make an empty boast (as in သင်~တိုင်း ငါက ဇာအညံ့ခံဖို့လဲ။) [contraction of ဝမရှိကေ~နီကဲ-]
Grammar Note:
နာမ်
ဝိဝိ
[wìwì]
Arakanese:
အားစိုက်ပနာ ဟစ်အော်သော အသံ။ ဇာဖြစ်တေလဲ မလှဖြူ၊ ဝိဝိ ကျွီးနီရေကာ (အရပ်)။ ၂၊ ဝက်ကို ခြေလက်ကို တုပ်ခြည်ရေအခါ ဖြစ်စီ၊ နာကြင်အောင် သတ်ရေအခါ ဖြစ်စီ၊ သတ်ရေအခါ ဖြစ်စီ ကျယ်လောင် ပြင်းထန်စွာ မြည်ဟည်းသော အသံ။ ဝိဝိ နှင့်ပင် ဝက်ကျွီး ကျွီးနီရေကာ (အရပ်)။ ၃၊ တခု
Burmese:
အားစိုက်၍ ဟစ်အော်သော အသံ။ ဇာဖြစ်တေလဲ မလှဖြူ၊ ဝိဝိ ကျွီးနီရေကာ (အရပ်)။ ၂၊ ဝက်ကို ခြေလက်ကို တုပ်ချည်သည့်အခါ ဖြစ်စေ၊ နာကျင်အောင် ရိုက်သည့်အခါ ဖြစ်စေ၊ သတ်သည့်အခါ ဖြစ်စေ ကျယ်လောင် ပြင်းထန်စွာ မြည်ဟည်းသော အသံ။ ဝိဝိ နှင့်ပင် ဝက်ကျွီး ကျွီးနီရေကာ (အရပ်)။ ၃၊ တစ်ခု
English:
none
Grammar Note:
နာမ်
ဝိဝိ၂
[wìwì၂]
Arakanese:
ချာချာပတ်၍ ရွိရေ။ ချာချာ လည်ပတ် နိန်ရေ။ လီပင်ကာ ဝိဝိ လည်နီ ရေထော (အရပ်)
Burmese:
ချာချာပတ်၍ ရွေ့လျားသည်။ ချာချာ လည်ပတ် နေသည်။ လီပင်ကာ ဝိဝိ လည်နီ ရေထော (အရပ်)
English:
dizzy
Grammar Note:
ကြိယာ
ဝိဝါဟမင်္ဂလာ
[wìwàhmŋ̇galà]
Arakanese:
သမီးပီးပြီးကေ ထိမ်းမြှား ထိမ်းမြားခြင်း မင်္ဂလာ
Burmese:
သမီးပေး၍ ထိမ်းမြှား လက်ထပ်ခြင်း မင်္ဂလာ
English:
marriage ceremony in which the bride is given away cf အာဝါဟမင်္ဂလာ [Pali ဝိဝါဟ + မင်္ဂလ]
Grammar Note:
နာမ်
ဝိသမလောဘ
[wìθmlɔ́bʱ]
Arakanese:
သမလောဘ လူတိ၏ အကျိုးစီးပွားတိကို ဆုံးယှုံး စီရေ့အထိ အလွန်အကဲ ဖောက်ပြန်သော လောဘ
Burmese:
သမလောဘ သူတစ်ပါး၏ အကျိုးစီးပွားများကို ဆုံးရှုံး စေသည့်အထိ အလွန်အကဲ ဖောက်ပြန်သော လောဘ
English:
avarice - rapacity [Pali ဝိသမလောဘ]
Grammar Note:
နာမဝိသေသန
ဝိုက်
[waɪʔ]
Arakanese:
ရစ်ပတ်ခွေရေ။ ပတ်လည် ဝိုင်းရံရေ။ ၂၊ အထဲကို ကွေးဟိုက်အောင် ပြုသည်
Burmese:
ရစ်ပတ်ခွေသည်။ ပတ်လည် ဝိုင်းရံသည်။ ၂၊ အတွင်းသို့ ကွေးဟိုက်အောင် ပြုသည်
English:
cut a circuitous path - detour [as in မုန့်ကို~လှီးလေ၊ ကြမ်းပေါက်ကို~၍ လားကတ်] hook - encircle [as in ညာ~လက်သီး၊ သမင်ကို ခွေးတိ~ထားဗျာယ်]
Grammar Note:
ကြိယာ
ဝိုက်ချ
[waɪʔɕ]
Arakanese:
မြန်မာအက္ခရာ အရီးအသားမာ အာသရ သင်္ကေတ ကပ်ရာမာ အသုံးပြုရရေ ရီးချတမျိုး
Burmese:
မြန်မာအက္ခရာ အရေးအသားတွင် အာသရ သင်္ကေတ ကပ်ရာ၌ အသုံးပြုရသည့် ရေးချတစ်မျိုး
English:
[orth] postscripted short loop (-ာ) used with most consonants to produce the - - sound See also မောက်ချ(-ါ)၊ ရေးချ(-ာ)
Grammar Note:
နာမ်
ဝိုင်
[wàɪɴ]
Arakanese:
ခေါ်ရေအခါ ပြန်ပနာ ဖြေကြားရေ။ မမကြီး ဟု ခေါ်ကေ ဝိုင် ဟု ထူးရေ။ (အရပ်)
Burmese:
ခေါ်သောအခါ ပြန်လည် ဖြေကြားသည်။ မမကြီး ဟု ခေါ်လျှင် ဝိုင် ဟု ထူးသည်။ (အရပ်)
English:
affix used by Arakan men at the answer of a speech (a call by someone)
Grammar Note:
နာမ်
ဝိုင်း
[wáɪɴ]
Arakanese:
ကူညီ ဆောင်ရွက်ပီးရေ။ ထောက်ပံ့ရေ။ မစရေ။ မောင်သာဖြူရို့ တအိမ်သာ တရက်လုံး ဝိုင်း ကူခတ်တေ (အရပ်)
Burmese:
ကူညီ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ထောက်ပံ့သည်။ မစသည်။ မောင်သာဖြူရို့ တစ်အိမ်သာ တစ်ရက်လုံး ဝိုင်း ကူခတ်တေ (အရပ်)
English:
gather around - surround - besiege [as in မြို့ကိုရန်သူများက ~ထား-] shake grain around in a circular bamboo tray to separate it from the chaff
Grammar Note:
ကြိယာ
ဝိုင်၂
[wàɪɴ၂]
Arakanese:
ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အံ့ဩခြင်း အစဟိရေ စိတ်လှုပ်ယှားမှု တခုခုနင့် ကြုံရေအခါ ရုတ်တရတ် နှုတ်က ရွက်ဆို လိုက်မိသော စကား။ ဝိုင်း မောင်သာဖြူ ဇာပိုင်ဖြစ်လှား ခရေလဲချင့်။ (အရပ်)
Burmese:
ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အံ့ဩခြင်း စသော စိတ်လှုပ်ရှားမှု တစ်ခုခုနင့် ကြုံသည့်အခါ ရုတ်တရတ် နှုတ်မှ ရွက်ဆို လိုက်မိသော စကား။ ဝိုင်း မောင်သာဖြူ ဇာပိုင်ဖြစ်လား ခရေလဲချင့်။ (အရပ်)
English:
none
Grammar Note:
ကြိယာ
ဝိုင်း၂
[wáɪɴ၂]
Arakanese:
ခြင်းလုံးကို ဝိုင်းခတ်နီသူတိ။ အပင်ကို ဝိုင်းကိုင်က လွှဆွဲသူ။ ဇာတ်ပွဲမာ ဆိုင်းဝိုင်း
Burmese:
ခြင်းလုံးကို ဝိုင်းခတ်နေသူများ။ သစ်ပင်ကို ဝိုင်းကိုင်က လွှဆွဲသူ။ ဇာတ်ပွဲတွင် ဆိုင်းဝိုင်း
English:
group or team of people [as in ခြင်း~၊ ကြက်~] - gang [as in လွှစက်လုပ်သား~] - troupe [as in တူရိယာ~] compound [around a building]
Grammar Note:
နာမ်
ဝိုင်း၃
[wáɪɴ၃]
Arakanese:
လပြည့်ဝန်းမာ ဟိသော
Burmese:
လပြည့်ဝန်းတွင် ယှိသော
English:
circular
Grammar Note:
နာမဝိသေသန
ဝိုင်း၄
[wáɪɴ၄]
Arakanese:
ပြည့်ပြည့်ဝန်းဝန်း။ ဝိုင်းရိုက်ဗျာယ်
Burmese:
ပြည့်ပြည့်ဝန်းဝန်း။ ဝိုင်းရိုက်လျက်
English:
collectively - together [as in~ပြော-၊ ~ရိုက်-]
Grammar Note:
ကြိယာဝိသေသန
ဝိုင်းစက်
[wáɪɴsɛʔ]
Arakanese:
ဝိုင်းစွာထက် ပိုပြီးကေ ဝိုင်းသော
Burmese:
ဝိုင်းသည်ထက် ပို၍ ဝိုင်းသော
English:
perfectly circular
Grammar Note:
နာမဝိသေသန
ဝိုင်းဆန်ခါ
[wáɪɴsʰàɴkʰà]
Arakanese:
ရောနှောနီရေ ဆန်နန့် စပါး ရို့ကို တသီးတခြားစီ ခွဲခြားထုတ်ရာမာ အသုံးပြုရရေ စကား
Burmese:
ရောနှောနေသည့် ဆန်နှင့် စပါး တို့ကို တစ်သီးတစ်ခြားစီ ခွဲခြားထုတ်ရာ၌ အသုံးပြုရသော စကား
English:
finishing aspirator and grader (of rice mill)
Grammar Note:
နာမ်
ဝိုင်းတော်သား
[wáɪɴtɔ̀θá]
Arakanese:
(ဥပစာ) လုပ်ငန်း တခုခုမာ တတူ ပါဝင်ရေ အသင်းသား
Burmese:
(ဥပစာ) လုပ်ငန်း တစ်ခုခုတွင် အတူ ပါဝင်သော အသင်းသား
English:
team member - member of a team
Grammar Note:
နာမ်
ဝိုင်းပတ်
[wáɪɴpaʔ]
Arakanese:
ပတ်လည်မာ စုဝေး တည်ဟိသည်
Burmese:
ပတ်လည်တွင် စုဝေး တည်ယှိသည်
English:
encircle
Grammar Note:
ကြိယာ
ဝိုင်းပယ်
[wáɪɴpɛ̀]
Arakanese:
ပေါင်သင်း ဆက်ဆံခြင်းမပြုပဲ ထားရေ
Burmese:
ပေါင်သင်း ဆက်ဆံခြင်းမပြုပဲ ထားသည်
English:
ostracize
Grammar Note:
ကြိယာ
ဝိုင်းဖွဲ့
[wáɪɴpʰwé]
Arakanese:
လူကိုယ်တိုင် တိုက်ရိုက်တွိဆုံ စုဝေး တည်ဟိသည်
Burmese:
လူကိုယ်တိုင် တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံ စုဝေး တည်ယှိသည်
English:
form a group - gather together
Grammar Note:
ကြိယာ