Dictionary Entries
Showing 81–100 of 635 words
ဝ
ဝင်သီး
[wɪ̀ɴθï]
Arakanese:
လိုင်ဖင်း ရှေ့ဘက်ဟိ အရိုးငေါ အဖု
Burmese:
လည်ပင်း ရှေ့ဘက်ယှိ အရိုးငေါ အဖု
English:
adam’s apple
Grammar Note:
နာမ်
ဝင်္ကန္တ
[wŋ̇kan̪a̰n̪t̪a̰]
Arakanese:
အကောက် လိမ်ဉာဏ်များသူ။ ၂၊ အထဲလားသော ဉာဏ်ဟိသူ။ ယင်းခါမှဝယ် ဝင်္ကန္တကြီး၊ အောက်ပေါ်စွန်ကို၊ ဖင်လှန်ကျစ်ပျာ၊ ဟုန်တိုက်ပြီးလို့ (ဥဒိန်သာ)
Burmese:
အကောက် လိမ်ဉာဏ်များသူ။ ၂၊ ကောက်ကျစ်သော ဉာဏ်ယှိသူ။ ထိုအခါတွင်ဝယ် ဝင်္ကန္တကြီး၊ အောက်ပေါ်စွန်ကို၊ ဖင်လှန်ကျစ်ပျာ၊ ဟုန်တိုက်ပြီးလို့ (ဥဒိန်သာ)
English:
insidious mind [Pali ဝင်္က + အန္တ + ဉာဏ]
Grammar Note:
နာမ်
ဝင်္ကပါ
[wŋ̇kapà]
Arakanese:
အလိုဟိရေ နီရာသို့ အလွယ်ချေ မရောက်နှိုင်ယောင် အကွိ့အကောက် များစွာသော လမ်းရို့နန့် ပြုလုပ်ထားရေ အကွက်။ အကောက်တထောင် ဝင်္ကပါတောင် (ရိုးရာ)
Burmese:
အလိုယှိသည့် နေရာသို့ အလွယ်တကူ မရောက်နိုင်အောင် အကွေ့အကောက် များစွာသော လမ်းတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အကွက်။ အကောက်တစ်ထောင် ဝင်္ကပါတောင် (ရိုးရာ)
English:
maze - labyrinth [Pali ဝင်္က + Sans ဝဝင်္တ]
Grammar Note:
နာမ်
ဝစီကံ
[wsíkံ]
Arakanese:
နှုတ်ဖြင့် ပြောဆိုရေ အမှု။ ပြောဆိုခြင်း။ ပြောဆိုချက်။ (ပါ)
Burmese:
နှုတ်ဖြင့် ပြောဆိုသော အမှု။ ပြောဆိုခြင်း။ ပြောဆိုချက်။ (ပါ)
English:
something committed verbally - sth said [Pali ဝစီကမ္မ]
Grammar Note:
နာမ်
ဝစီဘေဒ
[wsíbʱèd]
Arakanese:
နှုတ်မြွက်ပြောဆိုခြင်း။ (ပါ) ဝစီဘေဒ ပြောတိုင်းရှ
Burmese:
နှုတ်မြွက်ပြောဆိုခြင်း။ (ပါ) ဝစီဘေဒ ပြောတိုင်းရှ
English:
sth committed verbally
Grammar Note:
နာမ်
ဝစီဘေဒကံ
[wsíbʱèdkံ]
Arakanese:
ကိုယ့်နှုတ်ဖြင့် ပြောဆို လွန်ကျူးမိသော ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးအပြစ် အစဟိစွာ
Burmese:
မိမိနှုတ်ဖြင့် ပြောဆို လွန်ကျူးမိသော ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးအပြစ် စသည်
English:
sth committed verbally
Grammar Note:
နာမ်
ဝစောက်
[wsɔ́ɛʔ]
Arakanese:
အဂေါင်းအောက်ကို စိုက်ဗျာယ်။ ထက်အောက် ပြောင်းပြန်။ စောက်ထိုး။ လက်ရုံးတီးကေ၊ စည်ကြီးသံယောင်၊ လန်ကာမိုးမြှောက်၊ ခြီကိုလှန်ကာ၊ ပြန်ကာပြောင်းကေ၊ ဂေါင်းဝစောက်နန့် (ကော်)
Burmese:
ဦးခေါင်းအောက်သို့ စိုက်လျက်။ ထက်အောက် ပြောင်းပြန်။ စောက်ထိုး။ လက်ရုံးတီးကေ၊ စည်ကြီးသံယောင်၊ လန်ကာမိုးမြှောက်၊ ခြီကိုလှန်ကာ၊ ပြန်ကာပြောင်းကေ၊ ဂေါင်းဝစောက်နှင့် (ကော်)
English:
head over heel
Grammar Note:
ကြိယာဝိသေသန
ဝစောက်ကျ
[wsɔ́ɛʔt͡ɕ]
Arakanese:
အဂေါင်း စောက်ထိုး ကျရေ
Burmese:
ဦးခေါင်း စောက်ထိုး ကျသည်
English:
head over heel
Grammar Note:
ကြိယာ
ဝစောက်ဆောက်
[wsɔ́ɛʔsʰɔ́ɛʔ]
Arakanese:
အဂေါင်း စောက်ထိုး၊ ထက်အောက် ပြောင်းပြန် ဖြစ်ဗျာယ်
Burmese:
ဦးခေါင်း စောက်ထိုး၊ ထက်အောက် ပြောင်းပြန် ဖြစ်လျက်
English:
head over heel
Grammar Note:
ကြိယာဝိသေသန
ဝစွန်း
[wsʊ́ɴ]
Arakanese:
အဂေါင်း ထိပ်လယ်၌ ဟိသော အမွီးအမှင်စု။ ၂၊ (ဥပစာ) အထွတ်အမြတ်။ မဏိဝစွန်း ကိုးကွယ်ထားရေ ဆရာတော်ကြီးပါ (အရပ်)
Burmese:
ဦးခေါင်း ထိပ်လယ်၌ ယှိသော အမွေးအမှင်စု။ ၂၊ (ဥပစာ) အထွတ်အမြတ်။ မဏိဝစွန်း ကိုးကွယ်ထားရေ ဆရာတော်ကြီးပါ (အရပ်)
English:
bristle a crown of head in an infant
Grammar Note:
နာမ်
ဝစွန်းပုတ်
[wsʊ́ɴpoʊʔ]
Arakanese:
အဂေါင်းထိပ်လယ်၌ စိကေချေကွက်၍ ချန်ထားရေ ဆံပင်စု
Burmese:
ဦးခေါင်းထိပ်လယ်၌ အနည်းငယ်ကွက်၍ ချန်ထားသော ဆံပင်စု
English:
bristle a crown of head in an infant
Grammar Note:
နာမ်
ဝဆွဲ
[wsʰwɛ]
Arakanese:
အက္ခရာ တခုခု၏ အောက်မာ ကပ်၍ ရီးသားထားရေ ဝ အက္ခရာ။ (ဗျည်း အက္ခရာ သုံးဆယ်သုံးလုံးမာ စျ၊ ဋ၊ ဌ၊ ဍ၊ ဎ၊ ဏ၊ ဓ၊ ဝ၊ ဠ ရို့ကို ဖယ်ထားပနာ အရာ ဗျည်းတိ၏ အောက်မာ ဆွဲလီ့ ဟိရေ။
Burmese:
အက္ခရာ တစ်ခုခု၏ အောက်၌ ကပ်၍ ရေးသားထားသော ဝ အက္ခရာ။ (ဗျည်း အက္ခရာ သုံးဆယ်သုံးလုံးတွင် စျ၊ ဋ၊ ဌ၊ ဍ၊ ဎ၊ ဏ၊ ဓ၊ ဝ၊ ဠ တို့ကို ဖယ်ထား၍ အခြား ဗျည်းများ၏ အောက်တွင် ဆွဲလေ့ ယှိသည်။
English:
[Arakan. orth.] the letter ဝ -wa.- subscripted to some consonants [as in ကွ၊ ကြွ၊ ခွetc]
Grammar Note:
နာမ်
ဝဇူ
[wzù]
Arakanese:
မကွေ့မကောက် တည့်မတ်သော။ ပြောင့်သော။ ၂၊ တသမတ်တည်း တူရူသို့ ဦးတည်သော။ ဖြောင်ဖြူးသော
Burmese:
မကွေ့မကောက် တည့်မတ်သော။ ဖြောင့်တန်းသော။ ၂၊ တသမတ်တည်း တူရူသို့ ဦးတည်သော။ ဖြောင်ဖြူးသော
English:
straight
Grammar Note:
နာမဝိသေသန
ဝဇူပေါက်
[wzùpaʊʔ]
Arakanese:
အယင့်အယင် မရပ်မနား ဗြီးရေ။ ၂၊ အဗြီးအလွှား အယင့်အယင် လားရေ။ ခွီးကိုက်ဖို့ လိုက်လို့၊ လွတ်ရာသို့ ဝဇူပေါက် ပြီးရေ (အရပ်)
Burmese:
အလျင်အမြန် မရပ်မနား ပြေးသည်။ ၂၊ အပြေးအလွှား အလျင်အမြန် သွားသည်။ ခွီးကိုက်ဖို့ လိုက်လို့၊ လွတ်ရာသို့ ဝဇူပေါက် ပြီးရေ (အရပ်)
English:
run
Grammar Note:
ကြိယာ
ဝဋ်
[wt်]
Arakanese:
ကိုယ့်ပြုခဖူးသော မကောင်းမှု၏ အကျိုးကို ကိုယ့်ခံစားရခြင်း။ ၂၊ တခုတရီသော အဖြစ်အနေ တရပ်ရပ်မာ ကြိမ်ဖန်တရာ ဖြစ်ခြင်း။ ၃၊ သံသရာမှ မထွက်မြောက် နိုင်ခြင်း။ တရားလက်လွတ်၊ ငှက်တောင်ကျွတ်၊ ဝဋ်နန့် မကင်းပြီ
Burmese:
မိမိပြုခဲ့ဖူးသော မကောင်းမှု၏ အကျိုးကို မိမိခံစားရခြင်း။ ၂၊ တစ်စုံတစ်ခုသော အဖြစ်အနေ တစ်ရပ်ရပ်တွင် ကြိမ်ဖန်များစွာ ဖြစ်ခြင်း။ ၃၊ သံသရာမှ မထွက်မြောက် နိုင်ခြင်း။ တရားလက်လွတ်၊ ငှက်တောင်ကျွတ်၊ ဝဋ်နှင့် မကင်းပြီ
English:
cyclin process impelled by the interanction of lust deeds and consequences See Also ကိလေသာဝဋ်၊ ကမ္မဝဋ်၊ ဝိပါကဝဋ် retribution evil consequence of evil deeds [Pali ဝဋ္ဋ]
Grammar Note:
နာမ်
ဝဋ်ကောင်
[wt်kàʊɴ]
Arakanese:
မကောင်းမှု၏ အကျိုး ခံစားရသူ
Burmese:
မကောင်းမှု၏ အကျိုး ခံစားရသူ
English:
person suffering or atoning for past evil deeds
Grammar Note:
နာမ်
ဝဋ်ကျွတ်
[wt်t͡ɕwaʔ]
Arakanese:
ဝဋ်ဟူ သမျှ (မကောင်းမှုဟူသမျှ) ကင်းယှင်းရေ။ ၂၊ (ဥပစာ) အလွန် သည်းခံနှိုင်ခသော ဆင်းရဲမှ လွတ်သည်
Burmese:
ဝဋ်ဟူ သမျှ (မကောင်းမှုဟူသမျှ) ကင်းရှင်းသည်။ ၂၊ (ဥပစာ) အလွန် သည်းခံနိုင်ခဲ့သော ဆင်းရဲမှ လွတ်သည်
English:
gain release from suffering ဝဋ် [fig] be relieved of onerous duties etc..
Grammar Note:
ကြိယာ
ဝဋ်ကြီး
[wt်t͡ɕï]
Arakanese:
ကြီးစွာသော ဆင်းရဲကို ခံစားရရေ
Burmese:
ကြီးစွာသော ဆင်းရဲကို ခံစားရသည်
English:
bear the consequences of past sins
Grammar Note:
ကြိယာ
ဝဋ်ကြွီး
[wt်t͡ɕwï]
Arakanese:
(ဥပစာ) ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး မချမ်းရာမှုကို ခံစားရန်ဟိသော မကောင်းကျိုး
Burmese:
(ဥပစာ) ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး မချမ်းသာမှုကို ခံစားရန်ယှိသော မကောင်းကျိုး
English:
[fig] atonement or expiation for past sins and misdeeds - cyclic process impelled by the interaction of lust deeds and consequences
Grammar Note:
နာမ်
ဝဋ်ခံ
[wt်kʰံ]
Arakanese:
မကောင်းရေ ချမ်းသာကိုရာ ခံစားရရေ
Burmese:
မကောင်းသော ချမ်းသာကိုသာ ခံစားရသည်
English:
bear the consequence of past sins [fig] bear burdensome duties etc.
Grammar Note:
ကြိယာ