Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 201–220 of 475 words

    ဟ

    ဟာမိန်းမ

    [hàméɪɴm]
    ဟာ-ဟေ-ရေ-အရေ အစဟိစွာအနိန်နန့် အာလုပ်ကို ဟိက ထားပြီးသား သုံးသော အာလုပ်စကားလုံး
    ဟာ-ဟေ-ရေ-အရေ စသည်ဖြင့် အာလုပ်ကို ရှေ့က ထားပြီး သုံးသော အာလုပ်စကားလုံး
    name of wife
    နာမ်

    ဟားယားဟားယား

    [hájáhájá]
    အားလပ်နေဘိ ပိုင်။ အလုပ်မဟိကေ ဟားယားဟားယား လားနီစွာဗျာယ် (အရပ်)
    အားလပ်နေဘိ သကဲ့သို့။ အလုပ်မဟိကေ ဟားယားဟားယား လားနီစွာဗျာယ် (အရပ်)
    as if one has all the time at one’s disposal
    ကြိယာဝိသေသန

    ဟာယောက်ကေ

    [hàjɔ́ɛʔkè]
    ဟာ-ဟေ-ရေ-အရေ အစဟိစွာအနိန်နန့် အာလုပ်ကို ဟိက ထားပြီးသား သုံးသော အာလုပ်စကားလုံး။ (ယောက်ျား၊ မမာ့သာ ကွဲရေ။
    ဟာ-ဟေ-ရေ-အရေ စသည်ဖြင့် အာလုပ်ကို ရှေ့က ထားပြီး သုံးသော အာလုပ်စကားလုံး။ (ယောက်ျား၊ မိန်းမသာ ကွဲသည်။
    none
    နာမ်

    ဟာရီ

    [hàɹí]
    မြို့မား၊ မြို့ပြင် မသန့်ချီးရေ အရာတိကို ယူပနာ ပစ်ရသူ။ ၂၊ ဘင်ကျုံးသမား။ မြို့မား၊ မြို့ပြင် မသန့်ချီးရေ ဟူသမျှရို့ကို ယူပနာ ပစ်ရရေ ဟရီ ကုလားတထောင် (တောင်)။ သန စက်ဆုတ်ဖွယ်သော စကားရို့ကို မဆင်မခြင် သူကြီး အသျှင်ရို့ ပြောဆိုရေ စကားကို မလိုက်နာပဲ
    မြို့တွင်း၊ မြို့ပြင် မသန့်မစင်သည့် အရာများကို ယူ၍ ပစ်ရသူ။ ၂၊ ဘင်ကျုံးသမား။ မြို့တွင်း၊ မြို့ပြင် မသန့်မစင်သည့် ဟူသမျှတို့ကို ယူ၍ ပစ်ရသည့် ဟရီ ကုလားတစ်ထောင် (တောင်)။ ရွံရှာ စက်ဆုတ်ဖွယ်သော စကားတို့ကို မဆင်မခြင် သူကြီး အသျှင်တို့ ပြောဆိုသော စကားကို မနာခံပဲ
    drudge - dustman
    နာမ်

    ဟာရေ

    [hàɹè]
    ဇာဟင့်တခုလေ့ ရဟိလာရေ အတွက်ကြောင့် နောက်ပြောင်ရေ သဘောနန့် ပြောဆို ပြုမူရေ။ ဟေ-ဟေ တခုလည်း ခရမ ဟာရေ (အရပ်)
    ဘာတစ်ခုမှ ရရှိလာသည့် အတွက်ကြောင့် နောက်ပြောင်သည့် သဘောဖြင့် ပြောဆို ပြုမူသည်။ ဟေ-ဟေ တစ်ခုလည်း ခရမ ဟာရေ (အရပ်)
    none
    ကြိယာ

    ဟားရေ

    [háɹè]
    ဖြားဆန်လီဆန် ဖြစ်သနန့် ဟိကို လောင်းာ်ခတ်၍ မရောက်နိုင် ဖြစ်တေ။ ဖြားရီကလေ့ ဟားရေ၊ လီကလေ့ ဟားရေ၊ အဆန် လောင်းာ်ခတ်လို့က မရ (အရပ်)
    ရေဆန်လေဆန် ဖြစ်သဖြင့် ရှေ့သို့ လှော်ခတ်၍ မရောက်နိုင် ဖြစ်သည်။ ဖြားရီကလည်း ဟားရေ၊ လီကလည်း ဟားရေ၊ အဆန် လှော်ခတ်လို့က မရ (အရပ်)
    upstream
    ကြိယာ

    ဟာလာ

    [hàlà]
    အတားအဆီး အကာအကွယ် ဝတ္တု၊ ဝန် လုံးဝမဟိရေ ဝန်းကျင်။ တမ်းရူတ၊ မကြံသာ၊ ဟာလာအသက်၊ ပြင်ထွက်ဟန် ပမာသို့ (ဗမာချီ)
    အတားအဆီး အကာအကွယ် ဝတ္တု၊ ပစ္စည်း လုံးဝကင်းမဲ့သော ဝန်းကျင်။ တမ်းရူတ၊ မကြံသာ၊ ဟာလာအသက်၊ ပြင်ထွက်ဟန် ပမာသို့ (ဗမာချီ)
    state of being empty
    နာမ်

    ဟာလာလာ

    [hàlàlà]
    အတားအဆီး မဟိရေ ဝန်းကျင်၊ အာကာသ အာကာပြင်
    အတားအဆီး မရှိသော ဝန်းကျင်၊ အာကာသ ကောင်းကင်ပြင်
    space
    နာမ်

    ဟာလာဟင်းလင်း

    [hàlàhɪ́ɴlɪ́ɴ]
    အတားအဆီး အကာအကွယ် ဝတ္တု၊ ဝန် လုံးဝမဟိရေ ဝန်းကျင်။ တမ်းရူတ၊ မကြံသာ၊ ဟာလာအသက်၊ ပြင်ထွက်ဟန် ပမာသို့ (ဗမာချီ)
    အတားအဆီး အကာအကွယ် ဝတ္တု၊ ပစ္စည်း လုံးဝကင်းမဲ့သော ဝန်းကျင်။ တမ်းရူတ၊ မကြံသာ၊ ဟာလာအသက်၊ ပြင်ထွက်ဟန် ပမာသို့ (ဗမာချီ)
    state of being empty - bare - void and open
    နာမ်

    ဟာလူ

    [hàlù]
    ကိုယ်ရို့၏ အမ တနည်း နှမ၏လင်။ ကိုယ့်မယား၏ အစ်ကို၊ တနည်း မောင် ယင်းပိုင် တော်စပ်သော သူကို ခေါ်သော အာလုပ်စကား။ ယောက်ဖလိမ္မာ၊ သံဆရာဟု၊ ဇာလဲဟာလူ သူယောင်ဖြူကို၊ ယူမည်ယောက်ျား၊ ပြဒါးဆရာ၊ ဆိုစမ်းပါဟု (ကော်)။ ၂၊ ယောက်ျား အချင်းချင်း ရင်းနှီးချစ်ခင်သနန့် ခေါ်
    မိမိတို့၏ အမ သို့မဟုတ် နှမ၏လင်။ မိမိမယား၏ အစ်ကို၊ သို့မဟုတ် မောင် ယင်းသို့ တော်စပ်သော သူကို ခေါ်သော အာလုပ်စကား။ ယောက်ဖလိမ္မာ၊ သံဆရာဟု၊ ဇာလဲဟာလူ သူယောင်ဖြူကို၊ ယူမည်ယောက်ျား၊ ပြဒါးဆရာ၊ ဆိုစမ်းပါဟု (ကော်)။ ၂၊ ယောက်ျား အချင်းချင်း ရင်းနှီးချစ်ခင်သဖြင့် ခေါ်
    name of brother-in-law
    နာမ်စား

    ဟာလူရို့

    [hàlùɹo̰]
    ဇာသူဇာဝါဟု အမည်ဖော်ထုတ် မပြောဆိုကား၊ နံဖီးဝန်းကျင်ဟိ လူတိကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောဆိုရေ အာလုပ်စကားလုံး။ ကျောင်းတိုင်းသျှင် နင့်မိလင်၊ မြင်ချင်ယင့်လား၊ ဟာလူရို (တေး)
    မည်သူမည်ဝါဟု အမည်ထုတ်ဖော် မပြောဆိုပဲ၊ အနီးဝန်းကျင်ရှိ လူများကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောဆိုသော အာလုပ်စကားလုံး။ ကျောင်းတကာသျှင် နင့်မိလင်၊ မြင်ချင်ယင့်လား၊ ဟာလူရို (တေး)
    somebody
    ပစ္စည်း

    ဟာဝေ

    [hàwè]
    မလှမ်းမကမ်းဟိ အရာဝတ္တု တခုတရီကို ဖော်ပြသော စကား။ (နှုတ်ပြောမာသာ သုံးလိဟိရေ) ၂၊ အမည်မမှတ်မိ၊ မဖော်ပြ နှိုင်ရေ အရာကို ဖော်ပြသော စကား။ ၂၊ အမည်ကို မဖော်ထုတ်ပဲ နံဖီးဝန်းကျင်ဟိ တဦးတလီကို ခေါ်သော အာလုပ်စကား
    မလှမ်းမကမ်းရှိ အရာဝတ္တု တစ်စုံတစ်ရာကို ဖော်ပြသော စကား။ (နှုတ်ပြောတွင်သာ သုံးလေ့ရှိသည်) ၂၊ အမည်မမှတ်မိ၊ မဖော်ပြ နိုင်သော အရာကို ဖော်ပြသော စကား။ ၂၊ အမည်ကို မဖော်ထုတ်ပဲ အနီးဝန်းကျင်ရှိ တစ်ဦးဦးကို ခေါ်သော အာလုပ်စကား
    this
    ပစ္စည်း

    ဟာဝေရို

    [hàwèɹÒ]
    ဇာသူဇာဝါဟု အမည်ဖော်ထုတ် မပြောဆိုကား၊ နံဖီးဝန်းကျင်ဟိ လူတိကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောဆိုရေ အာလုပ်စကားလုံး။ ကျောင်းတိုင်းသျှင် နင့်မိလင်၊ မြင်ချင်ယင့်လား၊ ဟာလူရို (တေး)
    မည်သူမည်ဝါဟု အမည်ထုတ်ဖော် မပြောဆိုပဲ၊ အနီးဝန်းကျင်ရှိ လူများကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောဆိုသော အာလုပ်စကားလုံး။ ကျောင်းတကာသျှင် နင့်မိလင်၊ မြင်ချင်ယင့်လား၊ ဟာလူရို (တေး)
    somebody
    နာမ်

    ဟာဝါ

    [hàwà]
    မလှမ်းမကမ်းဟိ အရာဝတ္တု တခုတရီကို ဖော်ပြသော စကား။ (နှုတ်ပြောမာ သာသုံးလိဟိရေ) ၂၊ အမည်မမှတ်မိ၊ မဖော်ပြနှိုင်ရေ အရာကို ဖော်ပြသော စကား
    မလှမ်းမကမ်းရှိ အရာဝတ္တု တစ်စုံတစ်ရာကို ဖော်ပြသော စကား။ (နှုတ်ပြောတွင် သာသုံးလေ့ရှိသည်) ၂၊ အမည်မမှတ်မိ၊ မဖော်ပြနိုင်သော အရာကို ဖော်ပြသော စကား
    that
    ပစ္စည်း

    ဟာဝါး

    [hàwàး]
    ဝင့်ဝါ လွှမ်ရေ။ ဘောရိပိုက်းသည်
    ဝင့်ဝါ ပလွှားသည်။ ကြွားဝါးသည်
    boast
    ကြိယာ

    ဟာသ

    [hàθ]
    ရယ်မောခြင်းကို ဖြစ်ရေ အမြင် အကြား စရေ။ စိတ်ရွှင်လန်း မြူးကြဖွယ်ရာ
    ရယ်မောခြင်းကို ဖြစ်သော အမြင် အကြား စသည်။ စိတ်ရွှင်လန်း မြူးကြဖွယ်ရာ
    sense of humour - sth humorous amusing laughable [ Pali ဟာသ ]
    နာမ်

    ဟာသျှေ

    [hàʃè]
    အမည်နာမကို ဖော်ထုတ်ပနာ မပြောဆိုကား၊ နံဖီး ဝန်းကျင်ဟိ တဦးတလီကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောဆိုရေ အာလုပ် စကားလုံး
    အမည်နာမကို ထုတ်ဖော်၍ မပြောဆိုပဲ၊ အနီး ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ဦးဦးကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောဆိုသော အာလုပ် စကားလုံး
    somebody
    နာမ်စား

    ဟာသျှေရို့

    [hàʃèɹo̰]
    ဇာသူဇာဝါဟု အမည် ဖော်ထုတ် မပြောဆိုကား၊ နံဖီးဝန်းကျင်ဟိ လူတိကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောဆိုရေ အာလုပ်စကားလုံး။ ကျောင်းတိုင်းသျှင် နင့်မိလင်၊ မြင်ချင်ယင့်လား၊ ဟာလူရို (တေး)။ ၂၊ လူအတိကို ရည်မှန်း၍ စကားအဆုံးမာ ပြောသော အာလုပ်စကား။ ဘုရားရီချိုးဖို့လား ကတ်မေ လာ ဟာသျှ
    မည်သူမည်ဝါဟု အမည် ထုတ်ဖော် မပြောဆိုပဲ၊ အနီးဝန်းကျင်ရှိ လူများကို ရည်ညွှန်း၍ ပြောဆိုသော အာလုပ်စကားလုံး။ ကျောင်းတကာသျှင် နင့်မိလင်၊ မြင်ချင်ယင့်လား၊ ဟာလူရို (တေး)။ ၂၊ လူအများကို ရည်မှန်း၍ စကားအဆုံးတွင် ပြောသော အာလုပ်စကား။ ဘုရားရီချိုးဖို့လား ကတ်မေ လာ ဟာသျှ
    somebody
    ပစ္စည်း

    ဟာဟာ

    [hàhà]
    သရော်ရေ။ ပြောင်လောင်းာင် ရှုတ်ချရေ။ ဟာဟာ ယင်းတိုင်သျှင်လောက် လူကို မဆိုထားကေ့ …. (အရပ်)
    သရော်သည်။ ပြောင်လှောင် ရှုတ်ချသည်။ ဟာဟာ ယင်းသူလောက် လူကို မဆိုထားကေ့ …. (အရပ်)
    gibe
    ကြိယာ

    ဟာဟာ၂

    [hàhà၂]
    ရယ်မောသော အသံ။ မမာ့ရုပ်သွင်၊ နို့သီးရင်ကို မြင်လီသောခါ၊ ထို အယပိုင်မာ၊ ဟာဟာ လည်ရယ် (ဓမ္မသာ)
    ရယ်မောသော အသံ။ မိန်းမရုပ်သွင်၊ သားမြတ်ရင်ကို မြင်လေသောခါ၊ ထို အဒါမှာ၊ ဟာဟာ လည်ရယ် (ဓမ္မသာ)
    laughter
    နာမ်