Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 461–475 of 475 words

    ဟ

    ဟွှက်ကာရေ

    [hW̯ɛʔkàɹè]
    ကိုယ့်ကို တစုံတရာ မားယွင်းနီကြောင်း ယိုးစွပ်ချက်ကို ဟုတ်မှန်ရေလို့ ဝန်ခံချက်ကို ပြုရာမာ သုံးသောစကား။ အခင်-၈ ဂဏန်းမာ- ဂငယ်ဖြစ်နီရေကာ၊ ကြည့်မည်-ဟွှက်ကာ (အရပ်)။ ဘကြီး-တဝမ်းပူမာ တဆံထုံးဖြစ်နီ ပါရေကာ၊ ဇာမာလဲ-ဟွှတ်ကာရေ (အရပ်)
    မိမိအပေါ်တွင် တစ်စုံတရာ မှားယွင်းနေကြောင်း စွပ်စွဲချက်ကို ဟုတ်မှန်သည်ဟု ဝန်ခံချက်ကို ပြုရာတွင် သုံးသောစကား။ အခင်-၈ ဂဏန်းမှာ- ဂငယ်ဖြစ်နီရေကာ၊ ကြည့်မည်-ဟွှက်ကာ (အရပ်)။ ဘကြီး-တဝမ်းပူမှာ တဆံထုံးဖြစ်နီ ပါရေကာ၊ ဇာမှာလဲ-ဟွှတ်ကာရေ (အရပ်)
    pledge
    ပစ္စည်း

    ဟွှက်ရာ

    [hW̯ɛʔɹà]
    ကိုယ့်အထက် အရာဟိ၊ အကြီးအကဲ စသူရို့ ညွှန်ကြား ပြောဆိုသမျှကို ဝေဖန် သုံးသပ် စောဒက တက်ခြင်းမပြပဲ အမြဲခေါင်းငုံ့ ထောက်ခံ နာယူသော အလိအထ။ ဟွှက်ရာခါတိုင်း လုပ်နီကျပါရေ (အရပ်)
    မိမိအထက် အရာရှိ၊ အကြီးအကဲ စသူတို့ ညွှန်ကြား ပြောဆိုသမျှကို ဝေဖန် သုံးသပ် စောဒက တက်ခြင်းမပြပဲ အမြဲခေါင်းငုံ့ ထောက်ခံ နာယူသော အလေ့အထ။ ဟွှက်ရာခါတိုင်း လုပ်နီကျပါရေ (အရပ်)
    decorum
    နာမ်

    ဟွှင်

    [hW̯ɪ̀ɴ]
    သစ်သား၊ အိုးပြား အစား သတ္တုဟွှင် (ဟွန်း) တပ်ဆင်ထားရေ အသံဟိန်းစီရေ တယောတမျိုး
    သစ်သား၊ အိုးပြား အစား သတ္တုဟွှင် (ဟွန်း) တပ်ဆင်ထားသော အသံဟိန်းစေသည့် တယောတစ်မျိုး
    violin
    နာမ်

    ဟွှင်ထိုး

    [hW̯ɪ̀ɴtʰó]
    ထိုးတံဖြင့် ဟွှင်(ဟွန်း)ကို မြည်စီရေ။ တီးရေ။ ထိုးသည်
    ထိုးတံဖြင့် ဟွှင်(ဟွန်း)ကို မြည်စေသည်။ တီးသည်။ ထိုးသည်
    strum
    ကြိယာ

    ဟွှတ်ကာ

    [hW̯aʔkà]
    ကိုယ့်ကို တစုံတရာ မားယွင်းနီကြောင်း ယိုးစွပ်ချက်ကို ဟုတ်မှန်ရေလို့ ဝန်ခံချက်ကို ပြုရာမာ သုံးသောစကား။ အခင်-၈ ဂဏန်းမာ- ဂငယ်ဖြစ်နီရေကာ၊ ကြည့်မည်-ဟွှက်ကာ (အရပ်)
    မိမိအပေါ်တွင် တစ်စုံတရာ မှားယွင်းနေကြောင်း စွပ်စွဲချက်ကို ဟုတ်မှန်သည်ဟု ဝန်ခံချက်ကို ပြုရာတွင် သုံးသောစကား။ အခင်-၈ ဂဏန်းမှာ- ဂငယ်ဖြစ်နီရေကာ၊ ကြည့်မည်-ဟွှက်ကာ (အရပ်)
    pledge
    ပစ္စည်း

    ဟွှတ်ကာရေ၂

    [hW̯aʔkàɹè၂]
    အဆို တင်သွင်းချက်ကို ဖြည့်စွက် ပြောဆို သဖောတူညီချက် ပီးရေ။ ဟွှက်ကာရေ မောင်ဖြူပြောစွာ မဟောက်လား (ထောက်ခံရေ သဘောပါ) (အရပ်)
    အဆို တင်သွင်းချက်ကို ဖြည့်စွက် ပြောဆို သဘော တူညီချက် ပေးသည်။ ဟွှက်ကာရေ မောင်ဖြူပြောစွာ မဟောက်လား (ထောက်ခံသည့် သဘောပါ) (အရပ်)
    agree
    ကြိယာ

    ဟွှတ်ကေပါ

    [hW̯aʔkèpà]
    ကိုယ့်ထက် အသက်၊ ဂုဏ်ကြီးသူရို့၏ စကားကို ကြားနာရာမာ ဝန်ခံနာ ယူသောအနိန်နန့် ယိုင်ကျေးဖွယ်ရာ တုံ့ပြန်ထောက်ဖြည့် ပြောသော စကား။ ဇော်နိုင်-စျီးကို လားလီနှန်း၊ ဟွှတ်ကေပါ (အရပ်)
    မိမိထက် အသက်၊ ဂုဏ်ကြီးသူတို့၏ စကားကို ကြားနာရာ၌ ဝန်ခံနာ ယူသော အားဖြင့် ယဉ်ကျေးဖွယ်ရာ တုံ့ပြန်ထောက်ဖြည့် ပြောသော စကား။ ဇော်နိုင်-စျီးကို လားလီနှန်း၊ ဟွှတ်ကေပါ (အရပ်)
    decorum
    နာမ်

    ဟွှန်

    [hW̯àɴ]
    ပြည့်စွာထက် ပိုလွန်သော။ အရွီအတွက်ထက် များစွာ ပိုကဲသော။ ဝက်သား တပုံ၊ ငါးတပုံဖြင့်၊ ပြည့်စုံသုခ၊ မကန်ဟွှန်ယောင်၊ စံစားကတ်ကေ (ဦးရာဇ်မိုင်း)
    ပြည့်သည်ထက် ပိုလွန်သော။ အရေအတွက်ထက် များစွာ ပိုကဲသော။ ဝက်သား တစ်ပုံ၊ ငါးတစ်ပုံဖြင့်၊ ပြည့်စုံသုခ၊ မကန်ဟွှန်ယောင်၊ စံစားကြကေ (ဦးရာဇ်မိုင်း)
    excessive
    နာမဝိသေသန

    ဟွှန်၂

    [hW̯àɴ၂]
    အသက်ထွက်လုတမျှ ထိတ်လန့် စိုးရိမ်ကြီးစွာဖြင့် သတိလစ်ပိုင် ဖြစ်လှားရေ။ မောင်သာဖြူ အသည်းတပြင်း ကြားလို့ ငါကလေ့ ဟွှန် ပြီးကေ တခုလည်း မကိုင်တတ် ဖြစ်လှားခရေ (အရပ်)
    အသက်ထွက်လုတမျှ ထိတ်လန့် စိုးရိမ်ကြီးစွာဖြင့် သတိလစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသည်။ မောင်သာဖြူ အသည်းအသန် ကြားလို့ ငါကလည်း ဟွှန် ပြီးကေ တစ်ခုလည်း မကိုင်တတ် ဖြစ်လားခရေ (အရပ်)
    slip one’s mind
    ကြိယာ

    ဟွှန်တက်

    [hW̯àɴtɛʔ]
    ရည်မှန်း သတ်မှတ်ထားရီထက် များရေ။ ပိုလျှံသော
    ရည်မှန်း သတ်မှတ်ထားသည်ထက် များပြားသော။ ပိုလျှံသော
    superfluous
    နာမဝိသေသန

    ဟွှရာ

    [hW̯ɹà]
    ကိုယ့်ထက် အသက် ဂုဏ်ကြီးသူရို့၏ စကားကို ကြားနာရာမာ ဝန်ခံနာယူသောအနိန်နန့် ယိုင်ကျေးဖွယ်ရာ တုံ့ပြန်ထောက်ဖြည့် ပြောသောစကား။ လွှရာဟု ဝန်ခံ ပြောဆိုရေ စကား (အရပ်)
    မိမိထက် အသက် ဂုဏ်ကြီးသူတို့၏ စကားကို ကြားနာရာ၌ ဝန်ခံနာယူသော အားဖြင့် ယဉ်ကျေးဖွယ်ရာ တုံ့ပြန်ထောက်ဖြည့် ပြောသောစကား။ လွှရာဟု ဝန်ခံ ပြောဆိုသော စကား (အရပ်)
    yes sir
    နာမ်

    ဟွှား

    [hW̯á]
    အမွီးအမှင်များ ပွဆောင်းထသည်
    အမွေးအမှင်များ ပွဆောင်းထသည်
    bristle
    ကြိယာ

    ဟွှားဟွှား

    [hW̯áhW̯á]
    အမွီးအမှင်များ စရေ ပွရောင်း၍ ကားပြန့်နိန်ရေ။ ရင်မွီး ဟွှားဟွှား၊ လက်သာဆိုကေ၊ ထိုကုလားမာ (ထာနု)
    အမွေးအမှင်များ စသည့် ပွရောင်း၍ ကားပြန့်နေသော။ ရင်မွီး ဟွှားဟွှား၊ လက်သာဆိုကေ၊ ထိုကုလားမှာ (ထာနု)
    bristle
    နာမဝိသေသန

    ဟွှိုင့်

    [hW̯a̰ɪɴ]
    တစုံတဦ ခေါ်သံကို တုံ့ပြန်ထူးသံ။ (အများအနိန်နန့် ရွယ်တူ တနည်း ငယ်ရွယ်သူ၊ တနည်း မမာ့ အချင်းချင်းရို့ ခေါ်သံကိုရာ ထူးလေ့ ဟိရေ။) ယေးချေဟု ခေါ်ကေ ဟွှိုင်ဟု ထူးသည် (အရပ်)။ ၂၊ အံ့အားသင့်ရေအခါ မြွက်ဆိုသံ။ ဟွှိုင့် မင်းလောင်ဘော်ပေါက်တေဆို ဟောက်လာ (အရပ
    တစ်စုံတစ်ဦ ခေါ်သံကို တုံ့ပြန်ထူးသံ။ (အများအားဖြင့် ရွယ်တူ သို့မဟုတ် ငယ်ရွယ်သူ၊ သို့မဟုတ် မိန်းမ အချင်းချင်းတို့ ခေါ်သံကိုသာ ထူးလေ့ ရှိသည်။) ယေးချေဟု ခေါ်လျှင် ဟွှိုင်ဟု ထူးသည် (အရပ်)။ ၂၊ အံ့အားသင့်သည့်အခါ မြွက်ဆိုသံ။ ဟွှိုင့် မင်းထီပေါက်တေဆို ဟောက်လာ (အရပ
    reply
    အာလုပ်

    ဟွှိုင့်၂

    [hW̯a̰ɪɴ၂]
    ပင်ပန်း နွမ်းရိခြင်း အိပ်ချင်ခြင်းရို့ကြောင့် အလိုအလျောက် ပစဟကာ ဟွှိုင့်ဟု အသံထွက်ကာ ပြင်းစွာ လေဟိုက်သည်
    ပင်ပန်း နွမ်းနယ်ခြင်း အိပ်ချင်ခြင်းတို့ကြောင့် အလိုအလျောက် ပါးစပ်ဟကာ ဟွှိုင့်ဟု အသံထွက်ကာ ပြင်းစွာ လေရှိုက်သည်
    gasp
    ကြိယာ