Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 1,381–1,400 of 3,186 words

    က

    ကောက်လည်စဲ

    [kɔ́ɛʔlɛ̀sɛ]
    စပါးဟောင်း ဆန်ဟောင်းကုန်၍ စပါးသစ် ဆန်သစ် မပေါ်သိမ့်ခင် ကြားလပ်ကာလ (ပြတ်ဆဲသောကာလ)
    စပါးဟောင်း ဆန်ဟောင်းကုန်၍ စပါးသစ် ဆန်သစ် မပေါ်သေးမီ ကြားလပ်ကာလ (ပြတ်ဆဲသောကာလ)
    run out of (old paddy) period
    နာမ်

    ကောက်လည်ပြုတ်

    [kɔ́ɛʔlɛ̀pɹoʊʔ]
    စပါးဟောင်း ဆန်ဟောင်းကုန်၍ စပါးသစ် ဆန်သစ် မပေါ်သိမ့်ခင် ကြားလပ်ကာလ (ပြတ်ဆဲသောကာလ)
    စပါးဟောင်း ဆန်ဟောင်းကုန်၍ စပါးသစ် ဆန်သစ် မပေါ်သေးမီ ကြားလပ်ကာလ (ပြတ်ဆဲသောကာလ)
    run out of (old paddy) period
    နာမ်

    ကောက်လတ်

    [kɔ́ɛʔlaʔ]
    ကောက်လတ်
    သက်လတ်စပါး
    grain
    နာမ်

    ကောက်လီကောက်လတ်

    [kɔ́ɛʔlíkɔ́ɛʔlaʔ]
    လိမ်ကောက် ကွေးသော အရာ
    လိမ်ကောက် ကွေးသော အရာ
    twist
    နာမ်

    ကောက်လီကောက်လတ်၂

    [kɔ́ɛʔlíkɔ́ɛʔlaʔ၂]
    မဖြောင့်မတ်သော။ မပြောင့်သော။ ကွိကောက်သော
    မဖြောင့်မတ်သော။ မဖြောင့်တန်းသော။ ကွေ့ကောက်သော
    twist
    နာမဝိသေသန

    ကောက်လီကောက်လတ်၃

    [kɔ́ɛʔlíkɔ́ɛʔlaʔ၃]
    ကောက်ကွိရေ။ လိမ်ကောက်သည်
    ကောက်ကွေ့သည်။ လိမ်ကောက်သည်
    twist
    ကြိယာ

    ကောက်လီကောက်လောက်

    [kɔ́ɛʔlíkɔ́ɛʔlɔ́ɛʔ]
    ကောက်ကွိရေ။ လိမ်ကောက်သည်
    ကောက်ကွေ့သည်။ လိမ်ကောက်သည်
    twist
    နာမ်

    ကောက်လှိုင်း

    [kɔ́ɛʔɬáɪɴ]
    ကောက်ရိတ်ပြီးရေ စပါးကို ကြိုးနန့်စည်းနှောင်ထားရေ စပါးပင်စုများ
    ကောက်ရိတ်ပြီးသော စပါးကို ကြိုးဖြင့်စည်းနှောင်ထားသော ကောက်ပင်စုများ
    windrow
    နာမ်

    ကောက်လှိုင်းတီပွင့်

    [kɔ́ɛʔɬáɪɴtípwɪ̀ɴ့]
    စပါးဖူးချိန်၊ ထွက်ချိန်အစဟိစွာ၌ ကာရီဘောင်မှ အရွက်မဲ့ညိုမည်းရောင်ပွင့်သော ပန်းပွင့်တမျိုး။(ကမ်းသားပွင့်၊ ကမ်းသားလျော်ပွင့်၊ ကမ်းသားပုန်းပွင့်၊ ကောက်လှိုင်းပွင့်လို့လေ့ခေါ်ရေ။
    စပါးဖူးချိန်၊ ထွက်ချိန်စသည်၌ လယ်ကန်သင်းမှ အရွက်မဲ့ညိုမည်းရောင်ပွင့်သော ပန်းပွင့်တစ်မျိုး။(ကမ်းသားပွင့်၊ ကမ်းသားလျော်ပွင့်၊ ကမ်းသားပုန်းပွင့်၊ ကောက်လှိုင်းပွင့်ဟုလည်းခေါ်သည်။
    flower
    နာမ်

    ကောက်လှိုင်းပုံ

    [kɔ́ɛʔɬáɪɴpòʊɴ]
    ကောက်လှိုင်းကို အလျားလိုက်တန်းစီ၍ ဖြစ်စီ၊ ဗွေလှည့်၍ဖြစ်စီ အပုံလိုက်ထားရေ ကောက်လှိုင်းစုများ
    ကောက်လှိုင်းကို အလျားလိုက်တန်းစီ၍ ဖြစ်စေ၊ ဗွေလှည့်၍ဖြစ်စေ စုပုံထားသော ကောက်လှိုင်းစုများ
    haystack - windrow
    နာမ်

    ကောက်လှိုင်းပေါက်

    [kɔ́ɛʔɬáɪɴpaʊʔ]
    ရိတ်သိမ်းပြီးပနာ လယ်ပြင်မာ ကျကျန်ရစ်သော စပါးစိမှပေါက်သော စပါးပင်။ အလိုအလျောက်ပေါက်သော စပါးပင်မျိုး
    ရိတ်သိမ်းပြီး၍ လယ်ကွင်းတွင် ကျကျန်ရစ်သော စပါးစေ့မှပေါက်သော ကောက်ပင်။ အလိုအလျောက်ပေါက်သော ကောက်ပင်မျိုး
    darnel
    ကြိယာဝိသေသန

    ကောက်လှိုင်းဖြန့်

    [kɔ́ɛʔɬáɪɴpʰɹa̰ɴ]
    စပါးနယ်ရန်ဖြန့်ထားရေ ကောက်လှိုင်းစု၊ ကောက်ပြန့်စုများ
    စပါးနယ်ရန်ဖြန့်ထားသော ကောက်လှိုင်းစု၊ ကောက်ပြန့်စုများ
    windrow
    နာမ်

    ကောက်သစ်

    [kɔ́ɛʔθɪʔ]
    အရင်ဦးစွာ ပေါ်ထွက်လှာသော အသီးအနှံ့အစဟိစွာ
    အရင်ဦးစွာ ပေါ်ထွက်လာသော အသီးအနှံ့စသည်
    first crop (of paddy)
    နာမ်

    ကောက်သစ်စားပွဲ

    [kɔ́ɛʔθɪʔsápwɛ]
    ရဟန်းသံဃာများနှင့် သက်ကြီးသူအိုရို့ကို ပင့်ဖိတ်ပြီးကေ အလျင်ဦးဆုံးပေါ်စဆန်၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ရို့ကို ချက်၍ ကျွေးမွီးလှူဒါန်းကတ်ရရေ ရခိုင်ရိုးရာ ကောက်သစ်စားပွဲတမျိုး။ ငါးသစ်ဟင်းသစ်၊ ယာကောက်သစ်နှင့်၊ ကောင်းစွာနှစ်သက်၊ စားခယင့်တည်း (ထွန်းတိ) ကောက်သစ်ထမင်း၊
    ရဟန်းသံဃာများနှင့် သက်ကြီးသူအိုတို့ကို ပင့်ဖိတ်ပြီးလျှင် အလျင်ဦးဆုံးပေါ်စဆန်၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့ကို ချက်၍ ကျွေးမွေးလှူဒါန်းကြရသော ရခိုင်ရိုးရာ ကောက်သစ်စားပွဲတစ်မျိုး။ ငါးသစ်ဟင်းသစ်၊ ယာကောက်သစ်နှင့်၊ ကောင်းစွာနှစ်သက်၊ စားခယင့်တည်း (ထွန်းတိ) ကောက်သစ်ထမင်း၊
    traditional ceremony of eating the first crop
    နာမ်

    ကောက်သျှေ

    [kɔ́ɛʔʃè]
    ကောက်ငယ်။ သက်နုစပါး
    ကောက်ငယ်။ သက်နုစပါး
    grain
    နာမ်

    ကောက်သွိ.

    [kɔ́ɛʔθwì.]
    နီလှန်း၍ ခြောက်သွိနိန်ရေ စပါး
    နေလှန်း၍ ခြောက်သွေ့နေသော စပါး
    grain
    နာမ်

    ကောက်ဦး

    [kɔ́ɛʔʔú]
    အဦးအလျင်။ အဦးအဖျားပေါ်သောစပါး
    အဦးအလျင်။ အဦးအဖျားပေါ်သောစပါး
    first crop (of paddy)
    နာမ်

    ကောက်ဦးကောက်သစ်

    [kɔ́ɛʔʔúkɔ́ɛʔθɪʔ]
    အရင်ဦးစွာ ပေါ်ထွက်လှာသော အသီးအနှံ့အစဟိစွာ
    အရင်ဦးစွာ ပေါ်ထွက်လာသော အသီးအနှံ့စသည်
    first crop (of paddy)
    နာမ်

    ကောက်ဦးချ

    [kɔ́ɛʔʔúɕ]
    ပျိုးမကြဲမီ စော၍ရက်ကောင်းတရက် စောစောသားမာ အဟိကိုမျက်နှာမူဗျာယ်၊ ကောက်ညှင်းစပါးတဆုပ်၊ ထမင်းခုနှစ်ဆုပ်၊ ပြိန်းတပင်၊ ဂုံလျော်တပင်၊ ကန်စွန်းတပင် အမြစ်ပါအောင်ယူပြီးကေ ပျိုးကြဲမည့်လယ်ပြင်၏ အဟိတောင်တောင့်အရပ်၌ အားလုံးကို စုဗျာယ်စိုက်ရရေ ရခိ
    ပျိုးမကြဲမီ စော၍ရက်ကောင်းတစ်နေ့ နံနက်အချိန်တွင် အရှေ့သို့မျက်နှာမူလျက်၊ ကောက်ညှင်းစပါးတစ်ဆုပ်၊ ထမင်းခုနှစ်ဆုပ်၊ ပြိန်းတစ်ပင်၊ ဂုံလျော်တစ်ပင်၊ ကန်စွန်းတစ်ပင် အမြစ်ပါအောင်ယူပြီးလျှင် ပျိုးကြဲမည့်လယ်ကွင်း၏ အရှေ့တောင်တောင့်အရပ်၌ အားလုံးကို စုလျက်စိုက်ရသော ရခိ
    none
    နာမ်

    ကောင်

    [kàʊɴ]
    သတ္တဝါရို့၏ ကာယကိုယ်ထည်။ ဖိုမမောင်ရို့၊ တကောင်တွန်ကျူး၊ တကောင်ထူးလို့ (မျိုးက်)။ ရွယ်တူ၊ ငယ်သူ၊ ရင်းနှီး သူရို့အား ညွန်ပြပြောဆိုခေါ်ဝေါ်ရာမာ သုံးသောစကား။ (အသီကောင်၊ လူကောင်၊ အလောင်းကောင်၊ ထိုကောင်စရေ။) တယောက်ယောက်အစဟိရေသူအား နိမ့်ချလို့သောသဘောနန့် ပြ
    သတ္တဝါတို့၏ ကာယကိုယ်ထည်။ ဖိုမမောင်တို့၊ တစ်ကောင်တွန်ကျူး၊ တစ်ကောင်ထူးလို့ (မျောက်)။ ရွယ်တူ၊ ငယ်သူ၊ ရင်းနှီး သူတို့အား ညွန်ပြပြောဆိုခေါ်ဝေါ်ရာတွင် သုံးသောစကား။ (အသေကောင်၊ လူကောင်၊ အလောင်းကောင်၊ ဟိုကောင်စသည်။) တစ်စုံတစ်ဦးစသောသူအား နိမ့်ချလို့သောသဘောဖြင့် ပြ
    disparagement
    နာမ်