Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 4,381–4,400 of 34,671 words

    ခ

    ခြချိတ်သျှေ

    [kʰɹɕeɪʔʃè]
    ဘုဒိုပြီး ပိန်၍ ကြုံလှီသော (လူကျစ်အချေ)။ ကိုယ်ခန္ဓာအစဟိစွာ ကြီးသင့်သလောက် မကြီးရေ
    အရပ်ပုပြီး ပိန်၍ ကြုံလှီသော (လူကျစ်ကလေး)။ ကိုယ်ခန္ဓာစသည် ကြီးသင့်သလောက် မကြီးသော
    dwarf
    နာမ်

    ခြခြ

    [kʰɹkʰɹ]
    ၁၊ မနူးမညံ့ မပျော့မပျောင်း မာတင်းသော။ မာကျောသော။ မာတောင့်သော။ ၂၊ အသံ သာယာနာပျော်ဖွယ် မဟိရေ။ စောင်းသံ ခြခြ၊ စည်သံခြခြ၊ အိုးသံခြခြ
    ၁၊ မနူးမညံ့ မပျော့မပျောင်း မာတင်းသော။ မာကျောသော။ မာတောင့်သော။ ၂၊ အသံ သာယာနာပျော်ဖွယ် မရှိသော။ စောင်းသံ ခြခြ၊ စည်သံခြခြ၊ အိုးသံခြခြ
    hard sound
    နာမဝိသေသန

    ခြခြ၂

    [kʰɹkʰɹ၂]
    ခြခြဟု ကြမ်းတမ်းစွာ မြည်သော အသံ
    ခြခြဟု ကြမ်းတမ်းစွာ မြည်သော အသံ
    motivate voice for fighting
    နာမ်

    ခြခြပူ

    [kʰɹkʰɹpù]
    (နေ) အပူဟိန်ပြင်းထန်စွာ။ ချိုတ်ချိုတ်တောက် ပူဗျာယ်
    (နေ) အပူရှိန်ပြင်းထန်စွာ။ ချစ်ချစ်တောက် ပူလျက်
    beat down
    ကြိယာဝိသေသန

    ခြခြသျှေ

    [kʰɹkʰɹʃè]
    ၁၊ ဖြတ်လတ်သွက်လက်သော။ ၂၊ ကိုယ်ခန္ဓာအစဟိစွာ ကြီးသင့်သလောက် မကြီးရေ။ ဖွံ့ဖြိုးသင့်သလောက် မဖွံ့ဖြိုးသော (လူကျစ်အချေ)။ ၃၊ တောင့်တင်းမာကျောသော။ နနောင်းသော
    ၁၊ ဖျတ်လတ်သွက်လက်သော။ ၂၊ ကိုယ်ခန္ဓာစသည် ကြီးသင့်သလောက် မကြီးသော။ ဖွံ့ဖြိုးသင့်သလောက် မဖွံ့ဖြိုးသော (လူကျစ်ကလေး)။ ၃၊ တောင့်တင်းမာကျောသော။ ခိုင်မာသော
    quickly
    နာမဝိသေသန

    ခြင်

    [kʰɹɪ̀ɴ]
    (အရေကို ဖေါက်ထွင်းပနာသွီးကို စုပ်ယူနှိုင်ရေ) ပိုးကောင်တမျိုး
    (အရေကို ဖေါက်ထွင်း၍ သွေးကို စုပ်ယူနိုင်သော) ပိုးကောင်တစ်မျိုး
    mosquito
    နာမ်

    ခြင့်

    [kʰɹɪ̰ɴ]
    ၁၊ (သားဖွားချိန်နီး၍) ကမ္မဇလေ လှုပ်ရှားလာရေ။ ၂၊ သန္ဓေသား တွန်းကန် လှုပ်ရှားလာရေ။ ဖွားဖို့ချိန်ကျ၊ နားပါးလည်ကေ၊ မွီးသည်မရို့၊ ဟိစွအသင့်၊ သားရွန့်လာကေ၊ တောင်ညာရဖို့၊ ဝမ်းကခြင့်လို့ (နာရဒ)။ ၂၊ အခံရခက်သော ဝေဒနာမျိုးကို ခံစားရရေ။ ဝမ်းနာ။ (ဝမ်းခြင့်။
    ၁၊ (သားဖွားချိန်နီး၍) ကမ္မဇလေ လှုပ်ရှားလာသည်။ ၂၊ သန္ဓေသား တွန်းကန် လှုပ်ရှားလာသည်။ ဖွားဖို့ချိန်ကျ၊ နားပါးလည်ကေ၊ လက်သည်မတို့၊ ရှိစွအသင့်၊ သားရွန့်လာကေ၊ တောင်ညာရမှာ၊ ဝမ်းကခြင့်လို့ (နာရဒ)။ ၂၊ အခံရခက်သော ဝေဒနာမျိုးကို ခံစားရသည်။ ဗိုက်အောင့်သည်။ (ဝမ်းခြင့်။
    cramp
    ကြိယာ

    ခြင်း

    [kʰɹɪ́ɴ]
    ဘာသာ စကားတရပ်။ (ရခိုင်စကား- ရခိုင်ခြင်း။ ဗမာစကား- ဗမာခြင်း။ အိန်းဂလိချ်စကား- အိန်းဂလိချ်ခြင်း အစဟိစွာ)
    ဘာသာ စကားတစ်ရပ်။ (ရခိုင်စကား- ရခိုင်ခြင်း။ ဗမာစကား- ဗမာခြင်း။ အင်္ဂလိပ်စကား- အင်္ဂလိပ်ခြင်း စသည်)
    language
    နာမ်

    ခြင်၂

    [kʰɹɪ̀ɴ၂]
    ၁၊ ကတ္တား၊ သိုက်စစွာတိနန့် ဝန်၏ အသျှေကို သိရယောင် ခြင်ရေ။ ၂၊ ဆန်၊ စပါးအစဟိစွာရို့ကို တောင်း၊ တင်း အစဟိစွာရို့မာ ထည့်၍ အနည်းအတိကို သိရယောင်လုပ်ရေ။ ဖွါးဒါဘောင်မာ၊ ချိုင်ပေါင်းဟင်းနန့် ခုချင်းရောင်းရာ၊ တောင်းခြင်ခေါ်က(ကဉ္စန)။ ပါစပါးကို အားလု
    ၁၊ ကတ္တား၊ ချိန်ခွင်စသည်တို့ဖြင့် ပစ္စည်း၏ အလေးကို သိရအောင် ချိန်တွယ်သည်။ ၂၊ ဆန်၊ စပါးစသည်တို့ကို တောင်း၊ တင်း စသည်တို့တွင် ထည့်၍ အနည်းအများကို သိရအောင်လုပ်သည်။ ဖွါးဒါဘောင်မှာ၊ ချဉ်ပေါင်းဟင်းနှင့် ခုချင်းရောင်းရာ၊ တောင်းခြင်ခေါ်က(ကဉ္စန)။ ပါစပါးကို အားလု
    weigh
    ကြိယာ

    ခြင့်၂

    [kʰɹɪ̰ɴ၂]
    ကသောင်းဝါးဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ သံခေါင်းဖြင့် ပင်ဖြစ်ဖြစ်၊ နှစ်လုံးဖြင့်ဖြစ်စီ၊ တလုံးဖြင့်ဖြစ်စီ ပြုလုပ်ထားရေ ခေါင်းပွပြွန်၌ ပျိုင်ပြားကို အဝိုက်ပြုပနာ လေအားပီးသော ဖို။ ဖိုကျင်
    ဝါးပိုးဝါးဖြင့် လည်းကောင်း၊ သံခေါင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ နှစ်လုံးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တစ်လုံးဖြင့်ဖြစ်စေ ပြုလုပ်ထားသော ခေါင်းပွပြွန်၌ ပျဉ်ပြားကို အဝိုက်ပြု၍ လေအားပေးသော ဖို။ ဖိုကျင်
    bellows
    နာမ်

    ခြင်း၂

    [kʰɹɪ́ɴ၂]
    ၁၊ သဲစစွာကို အနှံ့အစပ်ဖြစ်ယောင် ခြင်းရေ။ ၂၊ ဖျာ စစွာကို ရှည်လျား ပြန့်လားယောင် ဆန့်သည်
    ၁၊ သဲစသည်ကို အနှံ့အစပ်ဖြစ်အောင် ကြဲဖြန့်သည်။ ၂၊ ဖျာ စသည်ကို ရှည်လျား ပြန့်သွားအောင် ဆန့်သည်
    scatter
    ကြိယာ

    ခြင်း၃

    [kʰɹɪ́ɴ၃]
    ဝါး၊ ကြိမ် အစဟိစွာရို့ကို နှီးဖြာ၍ ခကြကြား ရက်လုပ်ထားရေ တခုတရီ ထည့်စရာတောင်း
    ဝါး၊ ကြိမ် စသည်တို့ကို နှီးဖြာ၍ ခပ်ကျဲကျဲ ရက်လုပ်ထားသော တစ်စုံတစ်ရာ ထည့်စရာတောင်း
    bamboo basket
    နာမ်

    ခြင်ကန်

    [kʰɹɪ̀ɴkàɴ]
    အိမ်မိုး ကြွက်လျှောက်တန်းအောက်မှ ဖီလာ(အနံလိုက်) ထည့်ထားရေ သစ်သားချောင်း။ ထုတ်လျောက်ပတန်၊ အိမ်ခြင်ကန်မာ၊ မကျန်ရပဲ (ထာနု)
    အိမ်မိုး အခြင်ဝါးအောက်မှ ဖီလာ(အနံလိုက်) ထည့်ထားသော သစ်သားချောင်း။ ထုတ်လျောက်ပတန်၊ အိမ်ခြင်ကန်မှာ၊ မကျန်ရပဲ (ထာနု)
    ridge pole
    နာမ်

    ခြင်းကောက်

    [kʰɹɪ́ɴkɔ́ɛʔ]
    ဝမ်းနည်းမှု၊ စိတ်ညစ်မှု၊ အခက်အခဲနန့် တွေ့မှုရို့ကြောင့် ရှေးက ဖြစ်ပျက်ခ သမျှသော အကြောင်းအရာ တိကို (ပြန်ပနာ) မြည်တွန် တောက်တီးရေ။ ကြိုင်းရေ။ အရာတထွေ၊ ဟေဝန္တာမာ၊ ခြင်းကောက် တေလေ (လောင်းနန်)
    ဝမ်းနည်းမှု၊ စိတ်ညစ်မှု၊ အခက်အခဲနှင့် တွေ့မှုတို့ကြောင့် ရှေးက ဖြစ်ပျက်ခဲ့ သမျှသော အကြောင်းအရာ များကို (ပြန်လည်) မြည်တွန် တောက်တီးသည်။ ညည်းတွားသည်။ အရာတထွေ၊ ဟေဝန္တာမှာ၊ ခြင်းကောက် တေလေ (လောင်းနန်)
    moan
    ကြိယာ

    ခြင်းခြင်း

    [kʰɹɪ́ɴkʰɹɪ́ɴ]
    (မာကျောသော) သွပ်ပြား အစဟိစွာမာ စပါးစိ၊ ဆန်စိကျသော အသံမျိုး
    (မာကျောသော) သွပ်ပြား စသည်တွင် စပါးစေ့၊ ဆန်စေ့ကျသော အသံမျိုး
    none
    နာမ်

    ခြင်းခြင်းနီ

    [kʰɹɪ́ɴkʰɹɪ́ɴní]
    အရဲရောင်ကို အထူးပြုရေ အရောင်
    အနီရောင်ကို အထူးပြုသော အရောင်
    Blood-red
    နာမ်

    ခြင်ဆီ

    [kʰɹɪ̀ɴsʰí]
    သတ္တဝါရို့၏ အရိုးအထဲမာ ဟိရေ အဆီ
    သတ္တဝါတို့၏ အရိုးအတွင်း၌ ရှိသော အဆီ
    marrow
    နာမ်

    ခြင်းဇာတိ

    [kʰɹɪ́ɴzàtì]
    ၁၊ မွီးဖွားရာ အရပ်ဒေသ။ ၂၊ မူလအခြီအရဲ။ အဖြစ်အပျက်။ အကြောင်းခြင်းရာ။ အဖြစ်သနစ်။ သားသူငယ်ကို၊ ဖွားလေသလော၊ ငါမင်းကျော်မာ၊ ခြင်းဇာတိကို၊ မသိရဟု (ဓမ္မသာ)
    ၁၊ မွေးဖွားရာ အရပ်ဒေသ။ ၂၊ မူလအခြေအနေ။ အဖြစ်အပျက်။ အကြောင်းခြင်းရာ။ အဖြစ်သနစ်။ သားသူငယ်ကို၊ ဖွားလေသလော၊ ငါမင်းကျော်မှာ၊ ခြင်းဇာတိကို၊ မသိရဟု (ဓမ္မသာ)
    Home-town
    နာမ်

    ခြင့်တီးတီးလို့

    [kʰɹɪ̰ɴtïtïlo̰]
    (ဥပစာ) စည်လက်ခတ် တီးပိုင် မငြိမ်မသက် တရစပ် လှုပ်ယှားဗျာယ်
    (ဥပစာ) စည်လက်ခတ် တီးသကဲ့သို့ မငြိမ်မသက် တရစပ် လှုပ်ရှားလျက်
    continuous
    ကြိယာ

    ခြင်တောင်း

    [kʰɹɪ̀ɴtáʊɴ]
    အရွယ်အစားကို သိရယောင် ချင့်ရရေ ခွက်။ ချင့်ခွက်
    အရွယ်အစားကို သိရအောင် ချင့်ရသော ခွက်။ ချင့်ခွက်
    by measure(of grain or liquid by cup)
    နာမ်