Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 4,921–4,940 of 34,671 words

    ခ

    ခွပစာထမင်း

    [kʰwpsàtʰmɪ́ɴ]
    ၁၊ သဒ္ဓါတရားမဟိဘဲ မတတ်ပိုပြီးကေသာ ကျွေးရ၊ စားရရေ ထမင်း။ ၂၊ လူသီအတွက် ချက်ယူရရေ ထမင်း
    ၁၊ သဒ္ဓါတရားမရှိပဲ မတတ်သာ၍သာ ကျွေးရ၊ စားရသော ထမင်း။ ၂၊ လူသေအတွက် ချက်ယူရသော ထမင်း
    knock
    နာမ်

    ခွပတာ

    [kʰwptà]
    မသက်ဆိုင်သူတိ ရှောင်လေ၊ ဖယ်လီ၊ လွဲစီဟု ဟန့်တားမြစ်တွက်နန့်။
    မသက်ဆိုင်သူတွေ ရှောင်လေ၊ ဖယ်လေ၊ လွဲစေဟု ဟန့်တားမြစ်သဖြင့်။
    ကြိ
    ကြိယာဝိသေသန

    ခွပ်

    [kʰwaʔ]
    (ကြက်၊ ငှက်အစဟိရေရို့ တကောင်နှင့် တကောင် အတောင်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ နှုတ်သီးဖြင့် လည်းကောင်း အနိုင်လု ပေါက်ဆိတ် ကတ်တေ။ မကြီးဖြူ ကြက်ခွပ်တမ်း ကစပ်တေ
    (ကြက်၊ ငှက်စသည်တို့ တစ်ကောင်နှင့် တစ်ကောင် အတောင်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ နှုတ်သီးဖြင့် လည်းကောင်း အနိုင်လု ပေါက်ဆိတ် ကြသည်။ မကြီးဖြူ ကြက်ခွပ်တမ်း ကစပ်တေ
    fight-squabble
    ကြိယာ

    ခွဖဲ

    [kʰwpʰɛ]
    အပွင့်ပခက်ချေပွင့်ပါရေ ဖဲချပ်
    အပွင့်လေးပွင့်ပါသော ဖဲချပ်
    poker
    နာမ်

    ခွံဝါသျှေ

    [kʰwံwàʃè]
    အခွံဝါရေ ကောက်လတ် စပါးတမျိုး၏ နာမည်
    အခွံဝါသော ကောက်လတ် စပါးတစ်မျိုး၏ အမည်
    paddy
    နာမ်

    ခွီ

    [kʰwí]
    ၁၊ တွန့်လိပ်ရေ။ ၂၊ အဝိုင်းဖြစ်ယောင် လုပ်ရေ။ ၃၊ ကွေးဝိုက်၍ တည်ဟိရေ။ မြွီမားထဲမာ ခွီနီရေ
    ၁၊ တွန့်လိပ်သည်။ ၂၊ အဝိုင်းဖြစ်အောင် လုပ်သည်။ ၃၊ ကွေးဝိုက်၍ တည်ရှိသည်။ မြွီတွင်းထဲ၌ ခွီနေသည်
    coil
    ကြိယာ

    ခွီး

    [kʰwï]
    ၁၊ ကိုက်တတ်၊ အဝေးဟဲ့ဟိုက်ာင်တတ်၊ ရန်မူတတ်ရေ တိရိစ္ဆာန်မျိုး။ ၂၊ (ခွီးဟု) လူကိုနှိမ့်ချပနာ ပြောဆိုရေ စကားလုံး။ ဟိုလပျို၊ ခွီးကိုက်လို့ငို-ငို (တေး)
    ၁၊ ကိုက်တတ်၊ ဟောင်တတ်၊ ရန်မူတတ်သော တိရိစ္ဆာန်မျိုး။ ၂၊ (ခွီးဟု) လူကိုနှိမ့်ချ၍ ပြောဆိုသော စကားလုံး။ ဟိုလူပျို၊ ခွီးကိုက်လို့ငို-ငို (တေး)
    dog
    နာမ်

    ခွီ၂

    [kʰwí၂]
    (ထင်းကို) ယှာဖွီ သိမ်းဆည်းရေ။ ရှာငြားဖွီဖွီ၊ ထင်းရောင်းခွီ၍ (ကင်းမအဝေးဟဲ့ဟိုက်ာ်)
    (ထင်းကို) ရှာဖွေ သိမ်းဆည်းသည်။ ရှာငြားဖွီဖွီ၊ ထင်းရောင်းခွီ၍ (ကင်းမဟော်)
    gather firewood
    ကြိယာ

    ခွီး၂

    [kʰwï၂]
    မွီးညင်းပေါက်ရို့မှ ယိုထွက်လှာသော ရီကြိုင်။ တယောက်မာ ယပ်နှင့်ဝယ်၊ ပူသည်မြင်ကေ၊ ခတ်ကာခတ်ကာနီ၏၊ ခွီးယို ထွေစီးကျကာ (ဗမာချီ)။ ကာယကိုယ်မာ၊ ထွက်ယိုစီးကေ၊ ခွီးစက်စက်နှင့် (ထာနု)
    မွေးညင်းပေါက်တို့မှ ယိုထွက်လာသော ရေကြည်။ တစ်ယောက်မှာ ယပ်နှင့်ဝယ်၊ ပူသည်မြင်သော်၊ ခတ်ကာခတ်ကာနီ၏၊ ခွီးယို ထွေစီးကျကာ (ဗမာချီ)။ ကာယကိုယ်မှာ၊ ထွက်ယိုစီးကေ၊ ခွီးစက်စက်နှင့် (ထာနု)
    sweat
    နာမ်

    ခွီ၃

    [kʰwí၃]
    ကျစ်လျစ် ကကောင်းသည်းစွာ သိုမှီး သိမ်းဆည်းရေ။ သားမယားကိုတောင် မပြော၊ ဝမ်းထဲမာ ခွီထားရေ‌
    ကျစ်လျစ် သိပ်သည်းစွာ သိုမှီး သိမ်းဆည်းသည်။ သားမယားကိုတောင် မပြော၊ ဝမ်းထဲမှာ ခွီထားရေ‌
    secret
    ကြိယာ

    ခွီ၄

    [kʰwí၄]
    ထုံး၊ အိုးမဲအစဟိရေအနိန်နန့် အဘာြူနာမည်းအကွက် ထင်စီရေ။ ထုံးခွီ၊ အိုးမဲခွီတမ်း ကဇပ်တေ
    ထုံး၊ အိုးမဲစသည်ဖြင့် အဖြူအမည်းအကွက် ထင်စေသည်။ ထုံးခွီ၊ အိုးမဲခွီတမ်း ကစားသည်
    be stained
    ကြိယာ

    ခွီ၅

    [kʰwí၅]
    သင်းဖိုး၊ ရီဂါရီအစဟိရေရို့၌ အရီးကြီးလျှင် အသုံးပြုဖို့ တင်ဆောင် ယူလှာရေ လောင်းငယ်ချေ။ တက်ကြသီးသီး၊ လောင်းသငယ်လေ၊ ခွီမာစီးကေ၊ ခတ်ပြီးလားထွေ (ထာနု)
    သင်္ဘော၊ ရေယာဉ်စသည်တို့၌ အရေးကြီးလျှင် အသုံးပြုရန် တင်ဆောင် ယူလာသော လှေငယ်။ တက်ကြသီးသီး၊ လှေသငယ်လေ၊ ခွီမှာစီးကေ၊ ခတ်ပြီးသွားထွေ (ထာနု)
    lifeboat
    နာမ်

    ခွီးကတက်

    [kʰwïktɛʔ]
    အိမ်ဟိ ဗက်မာ အိမ်မ၏ ကြမ်းပြင်ထက်နိမ့်၍ ပြုလုပ်ထားရေ အဆင့်။ ဖိနပ်ချွတ်ခန်း
    အိမ်ရှေ့ ဘက်တွင် အိမ်မ၏ ကြမ်းပြင်ထက်နိမ့်၍ ပြုလုပ်ထားသော အဆင့်။ ဖိနပ်ချွတ်ခန်း
    doorstep
    နာမ်

    ခွီးကျကျ

    [kʰwït͡ɕt͡ɕ]
    ၁၊ အကျနာရေ။ ၂၊ ခွီးပိုင် ယုတ်ညံ့သိမ်ဖျင်း နစ်မွန်း ယုတ်လျော့ရေ။ အဆင့်အတန်း အစဟိရေရို့ ဖြစ်သင့်ရေ့ စွာထက် လျော့နည်းလားရေ။ မိညောင်အကျွန်ကျ၊ ခွီးကျကျရေ (ပုံ)
    ၁၊ အကျနာသည်။ ၂၊ ခွေးကဲ့သို့ ယုတ်ညံ့သိမ်ဖျင်း နစ်မွန်း ယုတ်လျော့သည်။ အဆင့်အတန်း စသည်တို့ ဖြစ်သင့်သည့် သည်ထက် လျော့နည်းသွားသည်။ ကြောင်ကျမကျ၊ ခွီးကျကျရေ (ပုံ)
    suffer a downfall
    ကြိယာ

    ခွီးကျင့်ကျင့်

    [kʰwït͡ɕɪ̀ɴ့t͡ɕɪ̀ɴ့]
    ၁၊ ယုတ်ညံ့ရေ အပြုအမူ။ ၂၊ လူမူရီးအရဲနန့် သင့်တင့်လျော်ကန်မူ မဟိရေ အပြုအမူမျိုး
    ၁၊ ယုတ်ညံ့သော အပြုအမူ။ ၂၊ လူမူရေးအားဖြင့် သင့်တင့်လျော်ကန်မူ မရှိသော အပြုအမူမျိုး
    Improper manner
    နာမ်

    ခွီးကျင့်ခွီးကြံ

    [kʰwït͡ɕɪ̀ɴ့kʰwït͡ɕံ]
    ၁၊ လူမဆန် ယုတ်ညံ့ရေ အကြံအစီမျိုး။ ၂၊ မဖွယ်မရာသော အလုပ်ဂိုးချေင်တိကို လုပ်ကိုင် ကြံစည်ခြင်းမျိုး
    ၁၊ လူမဆန် ယုတ်ညံ့သော အကြံအစီမျိုး။ ၂၊ မဖွယ်မရာသော အလုပ်အကိုင်များကို လုပ်ကိုင် ကြံစည်ခြင်းမျိုး
    Improper manner
    နာမ်

    ခွီးကျော်ကြောင်ကျော်

    [kʰwït͡ɕɔ̀t͡ɕàʊɴt͡ɕɔ̀]
    လူတိထံ အနှိမ်ခံရရေ ဘဝ။ ၂၊ ဖိစီး ညှိဆဲခံရရေ၏ အဘာြစ်
    သူတစ်ပါးထံ အနှိမ်ခံရသော ဘဝ။ ၂၊ ဖိစီး နှိပ်စက်ခံရသည်၏ အဖြစ်
    persecute-torment
    နာမ်

    ခွီးခနင်း

    [kʰwïkʰnɪ́ɴ]
    ခွီး၏ ပဇာ့။ ခံမား
    ခွေး၏ ပါးစပ်။ ခံတွင်း
    dog’s mouth
    နာမ်

    ခွီးချီးပင်နာ

    [kʰwïɕïpɪ̀ɴnà]
    လိုင်ခြီာင်းမှ တကူကူမြည်ပြီး သလိပ်ဆို့ပိတ်ကာ အသက်ရှူကျပ်သော ခြီာင်းဆိုးနာ တမျိုး
    လည်ချောင်းမှ တကူကူမြည်ပြီး သလိပ်ဆို့ပိတ်ကာ အသက်ရှူကျပ်သော ချောင်းဆိုးနာ တစ်မျိုး
    cough
    နာမ်

    ခွီးချီးမှို

    [kʰwïɕïm̥Ò]
    ပိုက်ကွမ်၏ အကွက်၊ ဇာပေါက်ပိုင် ဒွါရကွက်ပါရေ မှိုတမျိုး။ ယင်းမှိုကို မှိုနာပေါက်ရာမာ မှိုပါးသို့းအဘာြစ် အသုံးပြုရေ
    ပိုက်ကွန်၏ အကွက်၊ ဇာပေါက်ကဲ့သို့ အပေါက်ကွက်ပါသော မှိုတစ်မျိုး။ ယင်းမှိုကို မှိုနာပေါက်ရာတွင် မှိုဆေးအဖြစ် အသုံးပြုသည်
    mould
    နာမ်